کاوشگر فضایی Space probe

کاوشگر فضایی (فضاپیمای بی‌سرنشین) ماشینی است که از مدار زمین فراتر می‌رود و داده و عکس به زمین می‌فرستد. بیشتر آنچه دربارهٔ سیاره‌های دیگر می‌دانیم، از همین کاوشگرها آمده است. در حال حاضر انسان فقط تا ماه رفته، ولی کاوشگرها به مریخ، مشتری، زحل و حتی فراتر از منظومهٔ شمسی رسیده‌اند.

انواع مأموریت کاوشگرها

کاوشگرها بر پایهٔ شیوهٔ کارشان چند دسته‌اند. «گذر» (flyby) فقط از کنار هدف رد می‌شود، مانند نیوهورایزنز که در ۲۰۱۵ از کنار پلوتو گذشت. «مدارگرد» به دور هدف می‌چرخد، مثل کاسینی دور زحل. «فرودگر» روی سطح می‌نشیند و «مریخ‌نورد» روی آن حرکت می‌کند، مانند پرسویرنس. «بازگشت نمونه» هم مأموریتی است که خاک را به زمین برمی‌گرداند، مانند هایابوسا ۲.

چند کاوشگر معروف

لونا ۲ شوروی در ۱۹۵۹ نخستین جسمی بود که به ماه رسید. ماریز ۴ در ۱۹۶۵ از کنار مریخ گذشت و نخستین عکس‌های نزدیک آن را فرستاد. پایونیر ۱۰ نخستین فضاپیمایی بود که از کنار مشتری گذشت و وویجر ۱ در ۲۰۱۲ به فضای میان‌ستاره‌ای رسید و تا سال ۲۰۲۵ هنوز با زمین ارتباط دارد. کاوش مریخ پرتعدادترین مأموریت کاوشگرهاست.

کاوشگرها چگونه به مقصد می‌رسند؟

کاوشگرها برای صرفه‌جویی در سوخت از مسیرهای حساب‌شده بهره می‌گیرند. یکی از معروف‌ترین ترفندها کمک گرانشی است: گذر از کنار یک سیاره انرژی می‌دهد و مسیر را تغییر می‌دهد. چون ارتباط رادیویی با فاصله دیر می‌شود، کاوشگرها بسیاری از کارها را خودشان انجام می‌دهند.

پرسش‌های رایج

### کاوشگر فضایی چه فرقی با ماهواره دارد؟
ماهواره دور زمین می‌چرخد، ولی کاوشگر برای بررسی اجرام دیگر از زمین دور می‌شود. گاهی هم کاوشگر پس از رسیدن به مقصد ماهوارهٔ آن جرم می‌شود.

### دورترین جسم ساختهٔ بشر کدام است؟
وویجر ۱ که تا سال ۲۰۲۵ حدود ۲۵ میلیارد کیلومتر از زمین فاصله دارد. نور برای رسیدن از آنجا نزدیک ۲۳ ساعت راه می‌رود.

### چرا بیشتر مأموریت‌های فضایی بی‌سرنشین‌اند؟
بی‌سرنشین بودن ارزان‌تر است، خطر جانی ندارد و نیازی به بازگشت ندارد. کاوشگر می‌تواند سال‌ها بدون غذا و اکسیژن کار کند.

### کاوشگرها چگونه به زمین ارتباط می‌دهند؟
با امواج رادیویی که ایستگاه‌های زمینی، مانند شبکهٔ فضای ژرف ناسا، دریافت می‌کنند. سیگنال از مریخ چند دقیقه و از مرز منظومه چند ساعت طول می‌کشد.