اسپوتنیک-۱ Sputnik 1

اسپوتنیک-۱ (به روسی «همسفر») کره‌ای فلزی به قطر ۵۸ سانتی‌متر و جرم حدود ۸۳٫۶ کیلوگرم بود. چهار آنتن بلند داشت و درون آن باتری و فرستنده‌ای قرار گرفته بود که علامت‌های «بیپ بیپ» می‌فرستاد. مهندس ارشد برنامه سرگئی کورولف بود و پرتاب از پایگاه بایکونور با موشک R-7 انجام شد.

اسپوتنیک-۱ چه کرد؟

ماهواره در مداری بیضوی با کمینهٔ ارتفاع حدود ۲۱۵ و بیشینهٔ ارتفاع حدود ۹۳۹ کیلومتر هر ۹۶ دقیقه یک بار زمین را دور می‌زد. فرستندهٔ آن روی ۲۰٫۰۰۵ و ۴۰٫۰۰۲ مگاهرتز می‌فرستاد و رادیوآماتورهای سراسر جهان صدایش را می‌شنیدند. باتری حدود سه هفته کار کرد. سیگنال‌ها دربارهٔ چگالی لایه‌های بالایی جو و انتشار رادیویی در یون‌سپهر اطلاعات داد. ماهواره سرانجام در ۴ ژانویهٔ ۱۹۵۸، پس از نزدیک به ۹۲ روز و حدود ۱۴۴۰ دور گردش، با ورود به جو سوخت.

چرا اسپوتنیک-۱ مهم بود؟

پرتاب اسپوتنیک غرب را غافلگیر کرد و «بحران اسپوتنیک» را برانگیخت. در آمریکا پیامد آن تأسیس ناسا در ۱۹۵۸ و افزایش بودجهٔ علم و آموزش بود. همچنین این رویداد رقابت فضایی را آغاز کرد که به پرواز وستوک ۱ و نخستین انسان در فضا در سال ۱۹۶۱ و به فرود بر ماه در ۱۹۶۹ رسید. تنها یک ماه پس از اسپوتنیک-۱، اسپوتنیک-۲ با سگ «لایکا» پرتاب شد.

میراث

موشکی که اسپوتنیک را برد مبنای خانوادهٔ موشک‌های سایوز شد که بیش از شصت سال به کار است. امروز هزاران ماهواره برای ارتباط، ناوبری و پیش‌بینی هوا زمین را دور می‌زنند و ایستگاه فضایی بین‌المللی هم در همین مدارها می‌گردد. سالروز پرتاب، ۴ اکتبر، «هفتهٔ جهانی فضا» را نیز آغاز می‌کند.

پرسش‌های رایج

### اسپوتنیک-۱ چه بود؟
اسپوتنیک-۱ نخستین ماهوارهٔ مصنوعی جهان بود. شوروی آن را در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ به مدار فرستاد.

### اسپوتنیک-۱ چه مدت در مدار بود؟
اسپوتنیک-۱ حدود ۹۲ روز در مدار ماند و در ۴ ژانویهٔ ۱۹۵۸ در جو سوخت. باتری آن فقط حدود سه هفته کار کرد.

### اسپوتنیک-۱ چه اثری بر تاریخ داشت؟
اسپوتنیک-۱ رقابت فضایی را آغاز کرد و باعث تأسیس ناسا شد. این رویداد برنامه‌های فضایی بزرگ بعدی را برانگیخت.

### اسپوتنیک-۱ را از زمین می‌شد دید؟
خود ماهوارهٔ کوچک با چشم به‌سختی دیده می‌شد، اما بدنهٔ موشک حامل آن روشن‌تر بود. صدای آن را با گیرندهٔ رادیویی می‌شد شنید.