صورتهای فلکیCircinus
صورت فلکی پرگار
پرگار صورت فلکی کوچک و کم‌نوری در آسمان جنوب است که به شکل یک پرگار مهندسی تصور شده است. این صورت در کنار ستارهٔ درخشان رجل قنطورس و در نوار کهکشان راه شیری جا دارد، اما ستارههایش کم‌فروغ‌اند و چشم را نمی‌گیرند. شهرتش بیشتر به نامش است: از صورتهای فلکی ساختهٔ سدهٔ هجدهم است و نامش از یک ابزار دقیق می‌آید، نه از اسطوره. از ایران عملاً دیده نمی‌شود.
- بهترین زمان دیدن
- شب‌های خرداد، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- فقط از جنوب ایران، و فقط بخشی از آن، پایین در افق جنوب
- اندازه
- ۹۳ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۸۵ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۲۱ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۷۱° جنوبی تا ۵۶° جنوبی
ستاره‌ها
پرنورترین ستارههای پرگار
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| — | α Circini | ۳٫۱۸ |
| — | β Circini | ۴٫۰۷ |
| — | γ Circini | ۴٫۴۸ |
| — | ε Circini | ۴٫۸۵ |
| — | δ Circini | ۵٫۰۴ |
داستان نام
پرگار اسطوره‌ای کهن ندارد. نیکولا-لویی دو لاکای، ستارهشناس فرانسوی، در میانهٔ سدهٔ هجدهم میلادی از دماغهٔ امید نیک آسمان جنوب را رصد کرد و برای ستارههای میان صورتهای قدیمی نام‌هایی از ابزار علم و هنر برگزید. پرگار یکی از این نام‌هاست، کنار ساعت، کوره و ابزارهای دیگر. او می‌خواست آسمان جنوب را به‌جای قهرمان‌ها و جانورهای افسانه‌ای، به یادگار ابزارهای دوران روشنگری بیاراید. پس پرگار قصه ندارد و فقط یادآور روزگار نقشه‌برداری و دریانوردی است.
چطور پیدایش کنیم
پرگار از ایران عملاً دیده نمی‌شود. تنها در جنوبیترین نقطه‌ها، مثل چابهار و کیش، لبهٔ شمالیاش در هوای بسیار صاف ممکن است درست بر افق بالا بیاید. بهترین زمانش شب‌های خرداد است. اگر در نیمکرهٔ جنوبی هستید، نخست ستارهٔ رجل قنطورس را پیدا کنید؛ پرگار درست جنوب آن و در راه شیری است. در استرالیا و آفریقای جنوبی بسیار بالاتر از افق دیده میشود.
پرسش‌های رایج
صورت فلکی پرگار چیست؟
پرگار یکی از صورتهای فلکی نیمکرهٔ جنوبی آسمان است که به شکل پرگار مهندسی تصور شده. ستارههایش کمنورند و شکل برجستهای ندارد. در جدول رسمی هشتاد و هشت صورت فلکی اتحادیهٔ بینالمللی نجوم جای دارد و از جمله صورتهای نوی ساختهشدهٔ سدهٔ هجدهم است.
آیا صورت فلکی پرگار از ایران دیده میشود؟
تقریباً نه. این صورت بسیار جنوبی است و فقط جنوبیترین نقطههای ایران ممکن است لبهٔ شمالیاش را درست روی افق ببینند. از شمال و مرکز ایران هیچوقت بالا نمیآید. برای دیدنش باید به نیمکرهٔ جنوبی، مثل استرالیا، آمریکای جنوبی یا آفریقای جنوبی سفر کرد.
چه کسی صورت فلکی پرگار را نامگذاری کرد؟
لاکای، ستارهشناس فرانسوی، در میانهٔ سدهٔ هجدهم میلادی. او چند سال از دماغهٔ امید نیک ستارههای جنوب را فهرست کرد و چهارده صورت فلکی تازه با نام ابزارهای علم و هنر ساخت. پرگار یکی از آنهاست. نامهای او هنوز در نقشههای جدید آسمان بهکار میروند.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آنها را نشان میدهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده میشود. این شکاف…