صورت‌های فلکیCrux
صورت فلکی صلیب جنوبی
صلیب جنوبی کوچک‌ترین صورت فلکی آسمان است، اما از مشهورترین‌هاست. چهار ستارهٔ درخشانش شکل صلیب یا بادبادکی می‌سازند و کنار دو ستارهٔ درخشان قنطورس جا دارند. دریانوردان نیمکرهٔ جنوبی قرن‌هاست که با آن جهت جنوب را مییابند و تصویرش بر پرچم چند کشور دیده میشود. از ایران فقط از جنوبیترین نقطه‌ها و آنهم نزدیک افق ممکن است بخشی از آن را دید.
- بهترین زمان دیدن
- شب‌های خرداد، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- فقط از جنوب ایران، و فقط بخشی از آن، پایین در افق جنوب
- اندازه
- ۶۸ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۸۸ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۳۲ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۶۵° جنوبی تا ۵۶° جنوبی
ستاره‌ها
پرنورترین ستارههای صلیب جنوبی
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| Acrux | α1 Crux | ۰٫۷۷ |
| Mimosa | β Crux | ۱٫۲۵ |
| Gacrux | γ Crux | ۱٫۵۹ |
| Imai | δ Crux | ۲٫۷۹ |
| Ginan | ε Crux | ۳٫۵۹ |
داستان نام
صلیب جنوبی در اسطوره‌های یونانی صورتی جدا نبود: بطلمیوس ستاره‌هایش را بخشی از قنطورس می‌دانست. به دلیل تغییر تدریجی جهت محور زمین، حدود دو هزار سال پیش این ستاره‌ها از عرض‌های شمالی‌تر دیده می‌شدند و کم‌کم پایین رفتند. دریانوردان اروپایی در سده‌های شانزدهم و هفدهم میلادی آن را صورتی جدا شناختند و به شکل صلیب نشان دادند. نامش از آن زمان در نقشه‌ها ماند.
چطور پیدایش کنیم
صلیب جنوبی را از ایران فقط از جنوبیترین نقطه‌ها، مثل چابهار و بندرعباس، آنهم بسیار کم‌ارتفاع و در شب‌های اردیبهشت و خرداد می‌توان دید؛ بیشتر ایران هرگز آن را نمی‌بیند. برای دیدن کامل آن باید به نیمکرهٔ جنوبی رفت. دو ستارهٔ درخشان قنطورس به آن اشاره دارند: خطی که از آن دو می‌گذرد به صلیب می‌رسد.
پرسش‌های رایج
صورت فلکی صلیب جنوبی از ایران دیده میشود؟
بسیار محدود. فقط جنوبیترین نقطههای ایران، مثل بندرعباس و چابهار، ممکن است بخش بالاییاش را آنهم نزدیک افق ببینند. از بیشتر ایران هرگز بالا نمیآید و برای دیدن کاملش باید به نیمکرهٔ جنوبی رفت. برای دیدن همهٔ ستارههای صلیب جنوبی باید جنوبتر از ایران، مثل جنوب شرق آسیا یا استرالیا، رفت.
صلیب جنوبی چه کاربردی دارد؟
در نیمکرهٔ جنوبی ستارهٔ قطبی روشنی وجود ندارد. دریانوردان با امتداد دادن بلندترین بازوی صلیب تا حدود چهار و نیم برابر درازایش، جای قطب جنوب آسمان را مییابند. این شیوه از قرنها پیش در دریانوردی به کار میرفته است. این روش در نیمکرهٔ جنوبی برای دریانوردان بسیار مفید است.
چرا صلیب جنوبی بر پرچم برخی کشورهاست؟
چون برای مردم نیمکرهٔ جنوبی نمادی آشنا از آسمان خودشان است. تصویر آن بر پرچم استرالیا، نیوزیلند و برزیل دیده میشود. این نماد فقط به صورت فلکی اشاره دارد و ربطی به پیشبینی سرنوشت یا طالعبینی ندارد. ستارههای صلیب در این پرچمها به شکل سادهشدهای آمدهاند.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی میکند چگونه این ساخ…
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: گیلان، ۱۰٫۶ میلیمتر در میانگین استان.