برنامهٔ رصد شب چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۰۰:۴۰ · خوشهٔ h برساوش (C14) در برساوش · شمال، بالای آسمان — از «غول»، جای NGC869 حدود ۱۷٫۹۹ درجه در جهت شمال آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. در آسمان بسیار تاریک ممکن است روشنایی جمعی خوشه به صورت لکه تشخیص داده شود؛ تفکیک ستاره‌ها به ابزار نیاز دارد. عنوان C14 به جفت NGC 869 و NGC 884 اشاره دارد؛ این پرونده فقط عضو h برساوش را توصیف می‌کند.
• ② ۰۴:۰۰ · سحابی شکارچی (M42) در شکارچی · جنوب، میانهٔ آسمان — زیر کمربند شکارچی، در شمشیر آویخته؛ ستارهٔ میانیِ شمشیر همان سحابی است. ستارهٔ میانی شمشیر مه‌آلود است؛ ابر روشن اطرافش را در آسمان تاریک می‌بینید. نزدیک‌ترین ناحیهٔ بزرگ ستاره‌زایی به ماست، حدود ۱۳۰۰ سال نوری.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۱۹:۳۰ · سحابی آمریکای شمالی (C20) در ماکیان · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۳° شرق ذنب (آلفای ماکیان). برای دیدنش میدان باز و آسمان بی‌ماه لازم است. لکهٔ مه‌گون بزرگ؛ فقط در آسمان تاریک و با میدان دید باز. فیلتر UHC کمک می‌کند. سحابی پلیکان (IC 5070) در همین ابر قرار دارد و با نوار تیره از آن جدا می‌شود.
• ④ ۰۴:۱۰ · خوشهٔ باز (M37) در ارابه‌ران · جنوب شرق، نزدیک سرسو — حدود ۳٫۷ درجه جنوب‌شرق M36؛ حدود ۵ درجه جنوب‌جنوب‌غرب تتای ارابه‌ران. لکه‌ای گرد و مه‌آلود که با چشمی میدان‌باز چند ستاره از آن جدا می‌شود. پرستاره‌ترین خوشهٔ این سه‌تایی است.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۹:۳۰ · خوشهٔ باز (M29) در ماکیان · شمال غرب، نزدیک سرسو — حدود ۲ درجه جنوب صدر (گامای ماکیان، مرکز صلیب شمالی). حدود ده ستاره در گروهی کوچک که شبیه ظرفی کوچک است؛ بزرگ‌نمایی کم. غبار میان‌ستاره‌ای ستاره‌های جوان و داغ این خوشه را تا حدی کم‌نور می‌کند.
• ⑥ ۲۱:۵۰ · گلولهٔ برفی آبی (C22) در زن به زنجیر بسته · شمال، نزدیک سرسو — ایوتای زن به زنجیر بسته (قدر ۴٫۳) را بیابید؛ سحابی حدود ۲٫۴° غرب آن است. ایوتا حدود ۱۵° شمال‌شمال‌غرب آلفای زن به زنجیر بسته (سره‌الفرس) است. قرص کوچک و آبی‌مایل؛ با بزرگنمایی کم شبیه ستاره است و از حدود ۸۰ برابر قرصش آشکار می‌شود. فیلتر OIII کمک می‌کند. رنگ آبی‌سبز آن از یونش اکسیژن می‌آید. قرصش فقط حدود نیم دقیقهٔ قوسی پهناست.
• ⑦ ۰۰:۰۰ · سحابی دمبل کوچک (M76) در برساوش · شمال، بالای آسمان — حدود ۱ درجه شمال‌شمال‌غربِ ستارهٔ فی برساوش (قدر ۴). لکهٔ کوچک مستطیل‌شکل و کم‌نور؛ با فیلتر بسیار بهتر دیده می‌شود. فیلتر OIII کمک می‌کند. یکی از کم‌نورترین اشیای فهرست مسیه است؛ مشن آن را در ۱۷۸۰ یافت و بعدها دو لبهٔ آن با شماره‌های NGC 650 و NGC 651 ثبت شد.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۲۲:۳۰ · کهکشان (C43) در اسب بالدار · جنوب، بالای آسمان — حدود ۲٫۶° غرب‌شمال‌غرب گامای اسب بالدار. برآمدگی روشن با بیضی باریک؛ خط تیرهٔ غبار فقط با دیافراگم‌های بزرگ‌تر و با دشواری دیده می‌شود. به‌خاطر شباهت به M104 «کلاه مکزیکی کوچک» لقب گرفته است.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۴ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۳:۵۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۳ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۳:۵۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۵ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۳:۵۰ · شرق · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۵۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۰٫۸ · بهترین ساعت ۲۱:۵۰ · جنوب، پایین
• ☄️ دنباله‌دار 161P · قدر ۱۱٫۴ · بهترین ساعت ۱۹:۵۰ · جنوب، بالای آسمان
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۲٫۵ · ساعت ۰۴:۳۰
• 💥 SN 2026aaiv در کهکشان NGC 7331 (نوع Ia) · قدر ۱۳٫۰ · ساعت ۲۱:۰۰
• 🛰 گذر درخشان ایستگاه فضایی ساعت ۰۴:۴۸، از جمله در بوشهر، یزد، شیراز، مشهد، اصفهان، کرمان

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف (ابر ۱٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۸٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۴٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف از ۲۲:۰۰ (ابر ۳۳٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف (ابر ۱٪)
• کویر طبس: صاف (ابر ۰٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف تا ۰۳:۵۰ (ابر ۸٪)
• کویر ورزنه: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۳۳٪)
• خرانق: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۲۸٪)
• تهران: صاف (ابر ۱٪)
• اصفهان: ابری (ابر ۴۸٪)
• مشهد: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۹٪)
• شیراز: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۲۹٪)
• تبریز: پوشیده (ابر ۸۵٪)
• کرمان: صاف تا ۲۱:۵۰ (ابر ۱۷٪)

💡 نکتهٔ رصدی

ایستگاه فضایی چشمک نمی‌زند و رنگ عوض نمی‌کند؛ اگر نوری چشمک‌زن دیدید، هواپیماست.

📅 آخرهفته

• پنجشنبه ۲۳ مهر · ماه ۲۵٪ روشن · C14 · ۰۰:۴۰، M36 · ۰۳:۵۰، M57 · ۱۹:۳۰
• جمعه ۲۴ مهر · ماه ۳۳٪ روشن · M44 · ۰۴:۳۰، C33 · ۲۱:۱۰، M103 · ۲۳:۵۰