عبدالرحمان صوفی Abd al-Rahman al-Sufi

عبدالرحمان بن عمر صوفی رازی، که در اروپا با نام لاتینی «آزوفی» (Azophi) شناخته می‌شد، از بزرگ‌ترین اخترشناسان دوران اسلامی است. او به سال ۲۹۱ هجری قمری (۹۰۳ میلادی) در ری زاده شد و به سال ۳۷۶ هجری قمری (۹۸۶ میلادی) در شیراز درگذشت. بخش مهمی از زندگی‌اش را در دربار عضدالدوله از آل‌بویه گذراند.

عبدالرحمان صوفی چه کرد؟

مهم‌ترین اثر او صورالکواکب است که حدود ۹۶۴ میلادی نوشته شد. در این کتاب او فهرست ستارگان بطلمیوس را با رصدهای خود سنجید، موقعیت و روشنایی ستارگان را تصحیح کرد و ۴۸ صورت فلکی را با دو تصویر برای هر کدام توصیف کرد. نام‌هایی که او برای ستارگان آورد بسیاری‌شان تا امروز در فهرست‌های نجومی به‌کار می‌روند.

صوفی همچنین رسالهٔ بزرگی دربارهٔ اسطرلاب نوشت که کاربردهای فراوان این ابزار را شرح می‌دهد.

دستاوردهای رصدی او چه بود؟

صوفی از نخستین کسانی است که لکهٔ کم‌نوری را در صورت فلکی آندرومدا توصیف کرد؛ امروز می‌دانیم آن کهکشان آندرومدا است، یعنی نزدیک‌ترین کهکشان مارپیچی بزرگ به ما. او به رنگ و روشنایی ستارگان توجه داشت و تفاوت قدر ظاهری را در رده‌های روشن‌تر و کم‌نورتر ثبت می‌کرد.

میراث او

کتاب او در سده‌های بعد به زبان‌های دیگر ترجمه و رونویسی شد و بر الغ‌بیگ و اخترشناسان اروپایی اثر گذاشت. نام او بر یکی از دهانه‌های ماه و یک سیارک نیز گذاشته شده است. صوفی نمونه‌ای از پیوند رصد دقیق و سنت یونانی است که سنت نجومی ایران و جهان اسلام را ساخت.

پرسش‌های رایج

### عبدالرحمان صوفی که بود؟
عبدالرحمان صوفی اخترشناس ایرانی سدهٔ چهارم هجری بود که با رصد ستارگان، کتاب صورالکواکب را نوشت و فهرست ستارگان بطلمیوس را اصلاح کرد.

### عبدالرحمان صوفی کجا زاده شد؟
عبدالرحمان صوفی به سال ۲۹۱ هجری قمری در ری، نزدیک تهران امروزی، زاده شد و در شیراز درگذشت.

### مهم‌ترین اثر عبدالرحمان صوفی چیست؟
مهم‌ترین اثر او کتاب صورالکواکب است که ستارگان و ۴۸ صورت فلکی را با تصویر، موقعیت و قدر ظاهری معرفی می‌کند.

### چرا اروپاییان او را آزوفی می‌نامیدند؟
«آزوفی» شکل لاتین‌شدهٔ نام عبدالرحمان صوفی در متون سدهٔ میانهٔ اروپاست و نشان می‌دهد آثار او تا چه اندازه در اروپا شناخته بود.