گالیلئو گالیله Galileo Galilei

گالیلئو گالیله در سال ۱۵۶۴ در شهر پیزا در ایتالیا متولد شد و ۱۶۴۲ در نزدیکی فلورانس درگذشت. او فیزیک‌دان، اخترشناس و ریاضی‌دان بود و روش آزمایشی را به شکلی نظام‌مند در علم به کار برد، به همین دلیل بسیاری او را «پدر علم نوین» می‌نامند.

گالیله در آسمان چه دید؟

گالیله در سال ۱۶۰۹ با بهبود تلسکوپ هلندی، آن را به آسمان گرفت. نخستین کشف‌هایش در سال ۱۶۱۰ در کتاب «پیام ستاره‌ای» منتشر شد و رصدهای بعدی‌اش زهره و خورشید را هم دربر گرفت:

• کوه‌ها و دهانه‌ها روی ماه که نشان می‌داد اجرام آسمانی کامل و صاف نیستند
• چهار قمر بزرگ مشتری، که امروز قمرهای گالیله‌ای نام دارند
• فازهای زهره (رصد در پایان ۱۶۱۰) که با مدل زمین‌مرکزی بطلمیوسی ناسازگار بود
• ستاره‌های بی‌شمار راه شیری
• لکه‌های خورشیدی (رصد از ۱۶۱۰، انتشار ۱۶۱۳) که او نیز مثل چند دیگر مشاهده کرد

دیدن قمرهایی که گرد مشتری می‌چرخند نشان می‌داد همهٔ اجرام به دور زمین نمی‌گردند. این از مهم‌ترین دلایل تجربی به نفع مدل نیکلاس کوپرنیک بود.

سهم او در فیزیک

گالیله دربارهٔ حرکت اجسام آزمایش کرد و نشان داد اجسام سبک و سنگین، اگر مقاومت هوا نباشد، با شتاب برابر سقوط می‌کنند. او مفهوم لختی و اصل نسبیت گالیله‌ای را مطرح کرد که بعدها پایهٔ کار آیزاک نیوتن شد. ساخت یکی از نخستین تلسکوپ‌های کاربردی و بررسی آونگ برای زمان‌سنجی هم از کارهای اوست.

محاکمه و میراث

کتاب «گفت‌وگو درباب دو نظام اصلی جهان» (۱۶۳۲) به مقایسهٔ دو مدل زمین‌مرکزی و خورشیدمرکزی پرداخت. کلیسای کاتولیک در سال ۱۶۳۳ او را محاکمه و محکوم کرد و او تا پایان عمر در حبس خانگی ماند. با این همه آخرین اثر مهمش، «گفتارها»، دربارهٔ مکانیک بود و از ایتالیا به بیرون راه یافت. کلیسا سال‌ها بعد، در ۱۹۹۲، به اشتباه در این پرونده اعتراف کرد. نام گالیله بر فضاپیمای گالیله که به مشتری رفت نیز نهاده شده است.

پرسش‌های رایج

### گالیلئو گالیله که بود؟
گالیلئو گالیله دانشمند ایتالیایی سده‌های شانزدهم و هفدهم بود که با تلسکوپ آسمان را کاوید و در فیزیک روش آزمایشی را رواج داد.

### گالیله چه چیزی کشف کرد؟
گالیله چهار قمر بزرگ مشتری، کوه‌های ماه، فازهای زهره و لکه‌های خورشیدی را با تلسکوپ رصد و گزارش کرد.

### گالیله تلسکوپ را اختراع کرد؟
نه. تلسکوپ را نخست در هلند ساختند. گالیله آن را بهبود داد و نخستین کسی بود که آن را به شکل نظام‌مند برای رصد آسمان به کار برد.

### چرا گالیله محاکمه شد؟
گالیله از مدل خورشیدمرکزی کوپرنیک دفاع می‌کرد و کلیسای کاتولیک آن را با آموزه‌های خود ناسازگار می‌دانست. در ۱۶۳۳ او را محکوم کرد و تا آخر عمر زیر نظر بود.