ابر ماژلانی کوچک Small Magellanic Cloud

ابر ماژلانی کوچک (Small Magellanic Cloud یا SMC) کهکشانی کوچک‌تر و کم‌نورتر از ابر ماژلانی بزرگ است و در صورت فلکی توکان در آسمان جنوبی دیده می‌شود. فاصلهٔ آن حدود ۲۰۰ هزار سال نوری و قطرش حدود ۷ هزار سال نوری است. حدود چند صد میلیون ستاره دارد.

چرا ابر ماژلانی کوچک مهم است؟

هنریتا سوان لیویت در ۱۹۱۲ در میان ستاره‌های متغیر قیفاووسی این کهکشان دید که ستاره‌های پرنورتر، دورهٔ تغییر درخشندگی بلندتری دارند. چون همهٔ ستاره‌های SMC تقریباً به یک فاصله از ما هستند، این رابطه بسیار دقیق از آب درآمد و بدل به ابزاری برای اندازه‌گیری فاصله شد. این رابطه یکی از پایه‌های نردبان فاصله کیهانی است و بعدها ادوین هابل برای سنجش فاصلهٔ کهکشان‌ها به کار برد.

ویژگی‌ها

SMC کهکشانی نامنظم است که شکل آن در اثر گرانش ابر ماژلانی بزرگ و راه شیری کشیده شده است. گاز آن فلز کمی دارد، پس برای مطالعهٔ ستاره‌زایی در شرایطی شبیه جهان جوان‌تر مفید است. این دو ابر با پلی از گاز و ستاره به نام «پل ماژلانی» به هم وصل‌اند و «جریان ماژلانی» دنبالهٔ گازی بلندتری است که از آن‌ها به جا مانده است.

چگونه آن را ببینیم؟

SMC در آسمان تاریک نیمکرهٔ جنوبی به شکل لکه‌ای مه‌آلود با چشم غیرمسلح دیده می‌شود، ولی برای ناظران نیمکرهٔ شمالی، از جمله بیشتر ایران، زیر افق است.

پرسش‌های رایج

### ابر ماژلانی کوچک چیست؟
ابر ماژلانی کوچک کهکشان کوتولهٔ نامنظمی است که حدود ۲۰۰ هزار سال نوری از ما دور است و راه شیری را همراهی می‌کند.

### ابر ماژلانی کوچک چه ربطی به اندازه‌گیری فاصله دارد؟
ستاره‌های متغیر ابر ماژلانی کوچک به لیویت کمک کرد رابطهٔ درخشندگی و دورهٔ تناوب را بیابد که برای اندازه‌گیری فاصله به کار می‌رود.

### کدام بزرگ‌تر است: ابر ماژلانی کوچک یا بزرگ؟
ابر ماژلانی بزرگ بزرگ‌تر و پرستاره‌تر است و ابر ماژلانی کوچک کوچک‌تر و کم‌نورتر.

### آیا ابر ماژلانی کوچک با چشم دیده می‌شود؟
بله، در آسمان تاریک نیمکرهٔ جنوبی ابر ماژلانی کوچک به شکل لکه‌ای کم‌نور با چشم غیرمسلح دیده می‌شود.