صورتهای فلکیSerpens
صورت فلکی مار
مار تنها صورت فلکی است که از دو بخش جدا از هم ساخته شده است: سر مار در یک سوی حوا (مرد ماربردار) و دم آن در سوی دیگرش. سر مار در آسمان بهار و تابستان، نزدیک تاج شمالی دیده میشود و دم آن در راه شیری تابستان، در سمت عقاب است. دو شیء مسیهٔ مشهور در این صورتاند: خوشهٔ کروی ام۵ و سحابی عقاب، ام۱۶. بخش سر ستارهٔ پرنورتری دارد و با شکل مثلثیاش شناخته میشود.
- در صورالکواکب صوفی: الحیه
- نامهای دیگر: حیه
- بهترین زمان دیدن
- شبهای تیر، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۶۳۷ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۲۳ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۶۵ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۱۶° جنوبی تا ۲۶° شمالی
ستارهها
پرنورترین ستارههای مار
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را میبیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| عنقالحیه (Unukalhai) | α Serpentis | ۲٫۶۳ |
| — | η Serpentis | ۳٫۲۳ |
| — | μ Serpentis | ۳٫۵۴ |
| — | ξ Serpentis | ۳٫۵۴ |
| Nasak Shamiya | β Serpentis | ۳٫۶۵ |
اعماق آسمان
اجرام مسیه در مار
بیشترشان با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک، در آسمان دور از شهر.
- M5خوشهٔ کرویقدر ۵٫۸
- M16سحابی عقاب سحابیقدر ۶٫۰
داستان نام
در اسطورههای یونانی، مار همراه حوا است که او را آسکلپیوس، پزشک افسانهای، میدانستند. مار از دیرباز نماد درمان و پزشکی بوده است و عصای آسکلپیوس هنوز نشان پزشکی است. بطلمیوس این دو را کنار هم در فهرست خود آورده و صوفی در «صورالکواکب» مار را «الحیه» و حوا را «الحواء» نامیده است. دو تکه بودن مار نتیجهٔ جای حوا است که در میانهٔ آن ایستاده و پیکر مار را از دو سو میگیرد.
چطور پیدایش کنیم
بهترین زمانش تیر است. سر مار را در جنوب تاج شمالی، به شکل مثلث کوچکی از ستارهها، مییابید. سپس از آن به سمت خاور و جنوب به ستارهٔ رأسالحواء و حوا که در میان است نگاه کنید. دم مار در سمت خاور حوا و نزدیک عقاب قرار دارد. ستارههایش کمنورند و دور از روشنایی شهر بهتر دیده میشوند. هر دو بخش از سراسر ایران دیده میشوند.
پرسشهای رایج
چرا صورت مار دو بخش دارد؟
چون حوا میان سر و دم مار ایستاده است. در نقشههای قدیمی مار را در دستهای او میکشیدند و پیکر مرد آن را به دو بخش جدا میکرد. امروز دو بخش آن را سر مار و دم مار مینامند، ولی هر دو یک صورت فلکی رسمیاند.
سحابی عقاب چیست و در کجاست؟
سحابی عقاب با نام ام۱۶ ناحیهای از گاز و غبار است که در آن ستارههای تازه شکل میگیرند. در بخش دم صورت مار قرار دارد و عکس مشهور «ستونهای آفرینش» با تلسکوپ فضایی هابل از همین سحابی گرفته شد. با تلسکوپ کوچک خوشهٔ ستارهای آن و درخششی خفیف از سحابی دیده میشود.
مار از ایران کی دیده میشود؟
هر دو بخش از ایران دیده میشوند. بهترین زمان رصد شبهای تیر است که سر مار بالا و دم آن در سمت راه شیری است. سر مار نزدیک تاج شمالی و دم آن کنار عقاب دیده میشود. ستارههای آن کمنورند و آسمان تاریک میخواهند.
همفصل
در همین شبها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی میکند چگونه این ساخ…
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده میشود. این شکاف…

