رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

صورت‌های فلکیUrsa Minor

صورت فلکی دب اصغر

دب اصغر صورتی کوچک در شمال آسمان است و شهرتش را از ستارهٔ قطبی دارد، که در انتهای دستهٔ ملاقهٔ کوچک آن می‌درخشد. ستارهٔ قطبی بسیار نزدیک به قطب شمال آسمان است و به همین دلیل در طول شب و فصل‌ها تقریباً در یک جا می‌ماند و بقیهٔ آسمان گردش می‌کند. دب اصغر نیز مثل دب اکبر یک الگوی ملاقه‌مانند دارد، اما ستاره‌هایش کم‌نورترند. از ایران در همهٔ شب‌های سال دیده می‌شود.

  • در صورالکواکب صوفی: الدب الاصغر
  • نام‌های دیگر: خرس کوچک
ستارهٔ قطبی
آسمان همان‌طور که دیده می‌شود: شمال بالا، شرق چپ. خط‌چین مرز رسمی صورت فلکی است و ستاره‌های بیرون از آن کم‌رنگ‌اند.
بهترین زمان دیدن
شب‌های تیر، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
از ایران
از همهٔ ایران کامل دیده می‌شود؛ هرگز غروب نمی‌کند
اندازه
۲۵۶ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۵۶ از ۸۸
ستاره‌های پیدا با چشم
۲۵ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
میل (عرض در آسمان)
از ۶۵° شمالی تا ۹۰° شمالی

در اطلس آسمان ببینید آسمان امشب شهر شما

ستاره‌ها

پرنورترین ستاره‌های دب اصغر

قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.

نامنشانقدر
ستارهٔ قطبی (Polaris)α Ursae Minoris۱٫۹۷
کوکب (Kochab)β Ursae Minoris۲٫۰۷
فرقد (Pherkad)γ Ursae Minoris۳٫۰۰
Circitoresε Ursae Minoris۴٫۲۱
—5 Ursae Minoris۴٫۲۵

داستان نام

در اسطوره‌های یونانی خرس کوچک را گاه آرکاس، پسر کالیستو، یا پرستار زئوس می‌دانند. روایت دیگری می‌گوید طالس، دانشمند یونانی، این صورت را از فنیقی‌ها برای راهیابی دریانوردان به یونان آورد، چون ستارهٔ قطبی سمت شمال را نشان می‌دهد. صوفی آن را «الدب الاصغر» نامیده است. دو ستارهٔ کوکب و فرقد، که لبهٔ ملاقه را می‌سازند، در سنت‌های قدیم «نگهبانان قطب» نام داشتند و گرداگرد آن می‌چرخیدند.

چطور پیدایش کنیم

دب اصغر در شمال آسمان است و در تمام سال از ایران دیده می‌شود؛ بهترین زمانش تیر است. نخست دب اکبر را بیابید و خطی از مراق به دب، دو ستارهٔ لبهٔ ملاقه، را پنج برابر فاصلهٔ آن‌ها ادامه دهید؛ به ستارهٔ قطبی می‌رسید. ارتفاع ستارهٔ قطبی از افق تقریباً برابر عرض جغرافیایی شماست، یعنی برای تهران حدود ۳۶ درجه. دو ستارهٔ کوکب و فرقد در لبهٔ ملاقه و دورتر از ستارهٔ قطبی‌اند.

پرسش‌های رایج

  1. ستارهٔ قطبی در کدام صورت فلکی است؟

    ستارهٔ قطبی در صورت فلکی دب اصغر است و در انتهای دستهٔ ملاقهٔ کوچک آن جا دارد. جهت شمال را در آسمان نشان می‌دهد، چون بسیار نزدیک قطب شمال آسمان است. با دو ستارهٔ لبهٔ ملاقهٔ دب اکبر پیدا می‌شود.

  2. ستارهٔ قطبی پرنورترین ستاره است؟

    نه. ستارهٔ قطبی با قدر ۱٫۹۷ ستاره‌ای متوسط است و ستاره‌های بسیار پرنورتری در آسمان هست. شهرتش به خاطر جایگاه آن است، نه نورش. نزدیکی‌اش به قطب شمال آسمان باعث می‌شود که شب‌ها و فصل‌ها تقریباً در همان نقطه بماند.

  3. ستارهٔ قطبی همیشه همین ستاره بوده است؟

    نه. محور چرخش زمین در طول هزاران سال آهسته جابه‌جا می‌شود و قطب آسمان هم همراه آن عوض می‌شود. بنابراین ستارهٔ قطبی در دوره‌های مختلف تاریخ فرق داشته و در آینده هم عوض خواهد شد. امروز ستارهٔ قطبی بسیار نزدیک به قطب شمال آسمان است.

هم‌فصل

در همین شب‌ها در آسمان

همهٔ ۸۸ صورت فلکی

آسمان

امروز در بخش آسمان

آزمایشگاه

خودتان بیازمایید: آسمان

همه

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین