صورتهای فلکیUrsa Minor
صورت فلکی دب اصغر
دب اصغر صورتی کوچک در شمال آسمان است و شهرتش را از ستارهٔ قطبی دارد، که در انتهای دستهٔ ملاقهٔ کوچک آن میدرخشد. ستارهٔ قطبی بسیار نزدیک به قطب شمال آسمان است و به همین دلیل در طول شب و فصلها تقریباً در یک جا میماند و بقیهٔ آسمان گردش میکند. دب اصغر نیز مثل دب اکبر یک الگوی ملاقهمانند دارد، اما ستارههایش کمنورترند. از ایران در همهٔ شبهای سال دیده میشود.
- در صورالکواکب صوفی: الدب الاصغر
- نامهای دیگر: خرس کوچک
- بهترین زمان دیدن
- شبهای تیر، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود؛ هرگز غروب نمیکند
- اندازه
- ۲۵۶ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۵۶ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۲۵ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۶۵° شمالی تا ۹۰° شمالی
ستارهها
پرنورترین ستارههای دب اصغر
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را میبیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| ستارهٔ قطبی (Polaris) | α Ursae Minoris | ۱٫۹۷ |
| کوکب (Kochab) | β Ursae Minoris | ۲٫۰۷ |
| فرقد (Pherkad) | γ Ursae Minoris | ۳٫۰۰ |
| Circitores | ε Ursae Minoris | ۴٫۲۱ |
| — | 5 Ursae Minoris | ۴٫۲۵ |
داستان نام
در اسطورههای یونانی خرس کوچک را گاه آرکاس، پسر کالیستو، یا پرستار زئوس میدانند. روایت دیگری میگوید طالس، دانشمند یونانی، این صورت را از فنیقیها برای راهیابی دریانوردان به یونان آورد، چون ستارهٔ قطبی سمت شمال را نشان میدهد. صوفی آن را «الدب الاصغر» نامیده است. دو ستارهٔ کوکب و فرقد، که لبهٔ ملاقه را میسازند، در سنتهای قدیم «نگهبانان قطب» نام داشتند و گرداگرد آن میچرخیدند.
چطور پیدایش کنیم
دب اصغر در شمال آسمان است و در تمام سال از ایران دیده میشود؛ بهترین زمانش تیر است. نخست دب اکبر را بیابید و خطی از مراق به دب، دو ستارهٔ لبهٔ ملاقه، را پنج برابر فاصلهٔ آنها ادامه دهید؛ به ستارهٔ قطبی میرسید. ارتفاع ستارهٔ قطبی از افق تقریباً برابر عرض جغرافیایی شماست، یعنی برای تهران حدود ۳۶ درجه. دو ستارهٔ کوکب و فرقد در لبهٔ ملاقه و دورتر از ستارهٔ قطبیاند.
پرسشهای رایج
ستارهٔ قطبی در کدام صورت فلکی است؟
ستارهٔ قطبی در صورت فلکی دب اصغر است و در انتهای دستهٔ ملاقهٔ کوچک آن جا دارد. جهت شمال را در آسمان نشان میدهد، چون بسیار نزدیک قطب شمال آسمان است. با دو ستارهٔ لبهٔ ملاقهٔ دب اکبر پیدا میشود.
ستارهٔ قطبی پرنورترین ستاره است؟
نه. ستارهٔ قطبی با قدر ۱٫۹۷ ستارهای متوسط است و ستارههای بسیار پرنورتری در آسمان هست. شهرتش به خاطر جایگاه آن است، نه نورش. نزدیکیاش به قطب شمال آسمان باعث میشود که شبها و فصلها تقریباً در همان نقطه بماند.
ستارهٔ قطبی همیشه همین ستاره بوده است؟
نه. محور چرخش زمین در طول هزاران سال آهسته جابهجا میشود و قطب آسمان هم همراه آن عوض میشود. بنابراین ستارهٔ قطبی در دورههای مختلف تاریخ فرق داشته و در آینده هم عوض خواهد شد. امروز ستارهٔ قطبی بسیار نزدیک به قطب شمال آسمان است.
همفصل
در همین شبها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده میشود. این شکاف…
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: گیلان، ۱۰٫۶ میلیمتر در میانگین استان.
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…

