سرعت نور Speed of light

سرعت نور در خلأ، که با حرف c نشان داده می‌شود، دقیقاً ۲۹۹٬۷۹۲٬۴۵۸ متر بر ثانیه است؛ یعنی حدود ۳۰۰ هزار کیلومتر بر ثانیه. این عدد از سال ۱۹۸۳ تعریف دقیق متر را هم تعیین می‌کند و ثابتی بنیادی است که بسیاری از قوانین فیزیک را به هم پیوند می‌دهد.

## سرعت نور را چگونه اندازه گرفتند؟
نخستین برآورد در سال ۱۶۷۶ به دست اوله رومر رسید. او دید که زمان‌بندی گرفت‌های قمر آیو به فاصلهٔ زمین از مشتری بستگی دارد و نتیجه گرفت نور زمانی محدود برای پیمودن فاصله‌ها لازم دارد. در سدهٔ نوزدهم فیزیکدانانی مانند هیپولیت فیزو با آزمایش‌هایی زمینی آن را اندازه گرفتند و آلبرت مایکلسون دقت را بسیار بالا برد. جیمز کلرک ماکسول نیز نشان داد نور موجی الکترومغناطیسی است و سرعتش از ثابت‌های برق و مغناطیس به دست می‌آید.

## چرا سرعت نور حد نهایی است؟
آلبرت اینشتین در سال ۱۹۰۵ در نسبیت خاص نشان داد سرعت نور برای همهٔ ناظران یکسان است. نتیجهٔ آن این است که هیچ جسم دارای جرمی نمی‌تواند به این سرعت برسد، چون انرژی لازم بی‌نهایت می‌شود. نزدیک این سرعت زمان کند می‌شود و طول‌ها کوتاه می‌شوند.

## سرعت نور در فاصله‌های کیهانی
نور از ماه تا زمین حدود ۱٫۳ ثانیه و از خورشید حدود ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه زمان می‌برد. نزدیک‌ترین ستاره پس از خورشید بیش از چهار سال نوری از ما دور است. سال نوری مسافتی است که نور در یک سال می‌پیماید و حدود ۹٫۵ هزار میلیارد کیلومتر است. وقتی به آسمان نگاه می‌کنیم، گذشتهٔ اجرام را می‌بینیم.

## پرسش‌های رایج
### سرعت نور چقدر است؟
سرعت نور در خلأ ۲۹۹٬۷۹۲٬۴۵۸ متر بر ثانیه، یعنی حدود ۳۰۰ هزار کیلومتر بر ثانیه است.

### آیا می‌توان از سرعت نور سریع‌تر رفت؟
بر پایهٔ نسبیت خاص، هیچ جسمی با جرم نمی‌تواند به سرعت نور برسد یا از آن بگذرد. تاکنون هیچ آزمایشی خلاف این را نشان نداده است.

### نور چقدر طول می‌کشد تا از خورشید به زمین برسد؟
نور خورشید حدود ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه طول می‌کشد تا به زمین برسد. پس خورشید را همان‌طور می‌بینیم که چند دقیقه پیش بوده است.

### آیا سرعت نور در همه‌جا یکی است؟
سرعت نور در خلأ همه‌جا یکی است، اما در موادی مانند آب و شیشه کندتر می‌شود. این کاهش علت شکست نور است.