کهکشان گرداب Whirlpool Galaxy

کهکشان گرداب با نام M51 یا NGC 5194 یکی از مشهورترین کهکشان‌های مارپیچی است. بازوهای آن چنان روشن و منظم‌اند که آن را نمونهٔ کلاسیک «مارپیچی بزرگ‌طرح» می‌دانند. در کنارش کهکشانی کوچک‌تر به نام NGC 5195 قرار دارد.

تاریخچهٔ کشف

شارل مسیه این جرم را در سال ۱۷۷۳ پیدا کرد و در فهرست خود ثبت کرد؛ از همین‌رو در فهرست اجرام مسیه آمده است. در سال ۱۸۴۵ لرد راس با تلسکوپ بزرگ خود نخستین کسی بود که ساختار مارپیچی را در آن دید. این رصد نشان داد برخی «سحابی‌ها» ساختاری مارپیچی دارند.

ویژگی‌های کهکشان گرداب

این کهکشان با همدمش در تعامل گرانشی است. گذر نزدیک NGC 5195 احتمالاً بازوهای کهکشان گرداب را تقویت کرده و ستاره‌سازی شدیدی در آن‌ها راه انداخته است. بازوها پر از نواحی صورتی‌رنگ تولد ستاره و خوشه‌های ستاره‌ای جوان‌اند. بنابر نظریهٔ امواج چگالی، تراکم گاز در بازوها موج‌وار حرکت می‌کند.

چگونه ببینیم؟

کهکشان گرداب در آسمان نیمکرهٔ شمالی، نزدیک انتهای دستهٔ دب اکبر، قرار دارد. با تلسکوپ آماتوری متوسط در آسمان تاریک می‌توان آن را دید و بازوهایش را در اخترعکاسی آشکار کرد. تصویری که تلسکوپ فضایی هابل از آن گرفته، از شناخته‌شده‌ترین تصاویر نجومی است.

پرسش‌های رایج

### کهکشان گرداب چیست؟
کهکشان گرداب یک کهکشان مارپیچی با بازوهای بسیار آشکار است. شمارهٔ آن در فهرست مسیه M51 است.

### کهکشان گرداب کجا قرار دارد؟
کهکشان گرداب در صورت فلکی سگان شکاری و نزدیک دستهٔ دب اکبر دیده می‌شود.

### کهکشان گرداب چقدر دور است؟
کهکشان گرداب بسته به روش اندازه‌گیری حدود ۲۳ تا ۳۱ میلیون سال نوری از ما فاصله دارد.

### چرا بازوهای کهکشان گرداب این‌قدر روشن‌اند؟
بازوهای کهکشان گرداب پر از ستاره‌های جوان و داغ‌اند. برهم‌کنش با کهکشان همدمش ستاره‌سازی را در آن‌ها تشدید کرده است.