کهکشان مارپیچی Spiral galaxy

کهکشان مارپیچی یکی از رایج‌ترین انواع کهکشان‌های درخشان در جهان نزدیک است. ساختار آن از یک قرص نازک و چرخان، برآمدگی مرکزی و بازوهایی ساخته شده که از مرکز به بیرون می‌پیچند. همهٔ این‌ها درون هالهٔ بزرگی از مادهٔ تاریک قرار دارند.

بخش‌های یک کهکشان مارپیچی

• قرص: بیشتر ستاره‌ها، گاز و غبار در آن است و ستاره‌سازی در آن جریان دارد.
• بازوها: نواحی پرتراکم در قرص که ستاره‌های جوان و آبی در آن‌ها می‌درخشند.
• برآمدگی مرکزی: ناحیه‌ای پر از ستاره‌های پیر، و در مرکز آن معمولاً یک سیاه‌چالهٔ کلان‌جرم.
• هاله: شامل خوشه‌های کروی و مادهٔ تاریک.

بسیاری از آن‌ها در مرکز خود «میله» دارند و میله‌دار نامیده می‌شوند. راه شیری هم یک کهکشان مارپیچی میله‌دار است.

بازوهای مارپیچی چگونه پدید می‌آیند؟

بازوها دسته‌های ثابتی از ستاره‌ها نیستند. بنابر نظریهٔ امواج چگالی، آن‌ها نواحی‌ای از تراکم بیشترند که ستاره‌ها و گاز از آن می‌گذرند، همانند ترافیک که در جاده‌ای موقتاً کند می‌شود. هنگام عبور گاز از این نواحی فشرده می‌شود و ستاره‌های جدید می‌سازد.

چرخش و مادهٔ تاریک

ستاره‌های دور از مرکز کهکشان‌های مارپیچی با سرعتی تقریباً ثابت می‌چرخند، نه آن‌گونه که از جرم دیده‌شده انتظار می‌رود. ورا روبین این شواهد را در دههٔ ۱۹۷۰ مستند کرد و از مهم‌ترین دلایل وجود ماده تاریک شد.

رنگ و رده‌بندی

بازوها آبی‌اند، چون ستاره‌های جوان در آن‌هاست، و برآمدگی مرکزی زردتر است. هابل مارپیچی‌ها را با حرف S و زیرگروه‌های a تا c رده‌بندی کرد. نمونه‌های شناخته‌شده کهکشان آندرومدا و کهکشان گرداب هستند.

پرسش‌های رایج

### کهکشان مارپیچی چیست؟
کهکشان مارپیچی کهکشانی با قرصی چرخان و بازوهای مارپیچی است که ستاره، گاز و غبار فراوان دارد.

### راه شیری از چه نوع کهکشانی است؟
راه شیری یک کهکشان مارپیچی میله‌دار است. منظومهٔ شمسی در یکی از بازوهای فرعی آن قرار دارد.

### بازوهای کهکشان مارپیچی از چه ساخته شده‌اند؟
بازوهای کهکشان مارپیچی نواحی پرتراکمی از ستاره‌ها و گازند که ستاره‌های جوان و آبی در آن‌ها می‌درخشند.

### فرق کهکشان مارپیچی و بیضوی چیست؟
کهکشان مارپیچی قرص و بازو دارد و ستاره‌سازی در آن ادامه دارد، اما کهکشان بیضوی بیضی‌گون است و ستاره‌های پیر و گاز اندکی دارد.