گرگ‌ومیش Twilight

گرگ‌ومیش دورانی است که آسمان با وجود پنهان بودن قرص خورشید زیر افق، هنوز روشن است. نور خورشید به لایه‌های بالایی جو می‌رسد و پس از پراکندگی به سمت ناظر بازتاب می‌شود. به گرگ‌ومیش صبحگاهی «سپیده‌دم» و به گرگ‌ومیش شامگاهی «شفق» هم می‌گویند.

گرگ‌ومیش چند مرحله دارد؟

اخترشناسان گرگ‌ومیش را بر اساس زاویهٔ خورشید زیر افق به سه مرحله تقسیم می‌کنند:

• مدنی: خورشید تا ۶ درجه زیر افق است. هنوز ستاره‌های درخشان و سیاره‌هایی مانند زهره دیده می‌شوند و بیرون‌رفتن بدون چراغ آسان است.
• دریایی: خورشید بین ۶ تا ۱۲ درجه زیر افق است. افق دریا هنوز تشخیص‌پذیر است و ستاره‌های بیشتری پدیدار می‌شوند.
• نجومی: خورشید بین ۱۲ تا ۱۸ درجه زیر افق است. آسمان تقریباً تاریک می‌شود و پایان آن آغاز شب واقعی برای رصد است.

وقتی خورشید بیش از ۱۸ درجه زیر افق برود، نور خورشید دیگر به آسمان نمی‌رسد و شب کامل است.

گرگ‌ومیش چقدر طول می‌کشد؟

مدت آن به عرض جغرافیایی و فصل بستگی دارد. در نزدیکی استوا خورشید با زاویهٔ تقریباً قائم از افق پایین می‌رود و گرگ‌ومیش کوتاه است. در عرض‌های بالا مسیر خورشید مایل است و گرگ‌ومیش طولانی می‌شود. در تابستانِ عرض‌های بالاتر از حدود ۴۸٫۵ درجه خورشید هرگز به ۱۸ درجه زیر افق نمی‌رسد و شب‌های «سپید» دیده می‌شود؛ بالاتر از دایرهٔ قطبی هم در بخشی از تابستان اصلاً غروب نمی‌کند.

رنگ‌های گرگ‌ومیش

رنگ‌های سرخ و نارنجی پایین افق از آن‌جا می‌آید که نور خورشید مسیر درازی را در جو می‌پیماید و نور آبی‌اش بیشتر پراکنده می‌شود. گاهی پدیده‌هایی مانند درخش سبز و ابرهای شب‌تاب در این زمان دیده می‌شوند. در شهرهای پرنور، آلودگی نوری پایان گرگ‌ومیش را کم‌وبیش پنهان می‌کند.

اهمیت گرگ‌ومیش

برای اخترعکاسی و رصد، پایان گرگ‌ومیش نجومی زمان مناسبی برای کار با اجرام کم‌نور است. در فرهنگ ایران و جهان اسلام، آغاز و پایان شب شرعی هم با همین پدیده تعریف شده است.

پرسش‌های رایج

### گرگ‌ومیش چیست؟
گرگ‌ومیش زمان روشنایی آسمان پیش از طلوع و پس از غروب است. در آن زمان خورشید زیر افق است ولی جو نورش را پراکنده می‌کند.

### گرگ‌ومیش نجومی چه زمانی پایان می‌یابد؟
گرگ‌ومیش نجومی وقتی تمام می‌شود که خورشید بیش از ۱۸ درجه زیر افق برود. از آن پس آسمان برای رصد به تاریکی کامل می‌رسد.

### فرق گرگ‌ومیش و غروب چیست؟
غروب لحظهٔ ناپدید شدن قرص خورشید زیر افق است. گرگ‌ومیش دورانی است که پس از غروب ادامه دارد و آسمان کم‌کم تاریک می‌شود.

### چرا گرگ‌ومیش در عرض‌های بالا طولانی‌تر است؟
در عرض‌های جغرافیایی بالا خورشید با زاویهٔ مایل از افق پایین می‌رود و زمان بیشتری طول می‌کشد تا از ۱۸ درجه زیر افق عبور کند.