فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۱۴
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- چهارشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۳کشش زمانی گرانشیدر نسبیت عام، هرچه ساعت به جرم سنگین‌تری نزدیک‌تر باشد زمان برایش کندتر می‌گذرد؛ ساعت‌های اتمی هواپیماها اندکی تندتر از ساعت‌های زمین رفتند و ساعت ماهواره‌های جی‌پی‌اس هم باید همیشه تصحیح شود.
- شنبه ۱۵ دی ۱۴۰۳سیاره‌ها در مرگ ستارهستاره‌های مرده هم می‌توانند سیاره داشته باشند؛ WD 1856+534 b، سیاره‌ای غول‌پیکر شبیه مشتری، نخستین سیارهٔ بزرگ عبورکننده است که گرد یک کوتولهٔ سفید دیده شد.
- جمعه ۱۴ دی ۱۴۰۳دنباله‌دارهاهستهٔ دنباله‌دارها از یخ، غبار و ذره‌های سنگی کوچک ساخته شده؛ وقتی به خورشید نزدیک می‌شوند گاز آزاد می‌کنند و هاله‌ای و گاهی دنباله‌ای از گاز و غبار می‌سازند.
- دوشنبه ۱۰ دی ۱۴۰۳سحابی‌ها، زادگاه ستاره‌هاسحابی‌ها بخش‌هایی درخشان از محیط میان‌ستاره‌ای‌اند، از گاز و غبار؛ بسیاری‌شان زادگاه ستاره‌اند و گاز و غبارشان کم‌کم فشرده‌تر می‌شود تا ستاره‌ای بزاید.
- چهارشنبه ۵ دی ۱۴۰۳ابر اورت چیستابر اورت ابری فرضی از میلیاردها اجرام یخی کوچک است که در فاصلهٔ ۲٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ واحد نجومی خورشید را در بر گرفته و جان اورت آن را منبع دنباله‌دارهای بلندمدت دانست.
- دوشنبه ۳ دی ۱۴۰۳اورانوس به پهلو خوابیدهمحور چرخش اورانوس حدود ۸۲ درجه کج است و سیاره تقریباً به پهلو می‌چرخد؛ در مدار ۸۴ ساله‌اش قطب‌هایش حدود ۴۲ سال پیوسته آفتاب می‌بینند و ۴۲ سال پیوسته در تاریکی‌اند.
- یکشنبه ۲ دی ۱۴۰۳میدان مغناطیسی زمینمیدان مغناطیسی زمین از جریان‌های همرفتی آهن و نیکل مذاب در هستهٔ بیرونی پدید می‌آید و تا فضا می‌رود، جایی که با باد خورشیدی برهم‌کنش دارد.
- دوشنبه ۱۲ آذر ۱۴۰۳کوازارها و سیاه‌چاله‌هاکوازار هستهٔ بسیار درخشان یک کهکشان است و انرژی‌اش از ماده‌ای می‌آید که به سیاه‌چالهٔ بسیار پرجرم مرکز کهکشان فرو می‌ریزد و گرد آن دیسکی گازی می‌سازد.
- شنبه ۱۰ آذر ۱۴۰۳همجوشی در خورشیدخورشید با همجوشی هسته‌ای انرژی می‌سازد و برای این کار در هر ثانیه حدود ۶۰۰ میلیون تن (۶۰۰ میلیارد کیلوگرم) هیدروژن را به هلیوم می‌رساند.
- یکشنبه ۴ آذر ۱۴۰۳غبار کیهانی روی زمینبنا بر برآوردها، هر سال هزاران تن غبار کیهانی به سطح زمین می‌رسد.
- شنبه ۳ آذر ۱۴۰۳سفر نور از خورشیدانرژی ساخته‌شده در مرکز خورشید با پراکندگی‌های پیاپی فوتون‌ها، بنا بر برآوردها میان ۱۰٬۰۰۰ تا ۱۷۰٬۰۰۰ سال طول می‌کشد تا به سطح برسد؛ اما از خورشید تا زمین نور فقط حدود ۸ دقیقه راه دارد.
- چهارشنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۳شفق در سیاره‌های دیگرشفق فقط مال زمین نیست؛ در مشتری و زحل، که میدان مغناطیسی‌شان از زمین نیرومندتر است، و در اورانوس و نپتون هم دیده شده است.
- سه‌شنبه ۲۲ آبان ۱۴۰۳پلوتو و کمربند کایپرپلوتو سیارهٔ کوتوله‌ای در کمربند کایپر است، حلقه‌ای از اجرام ورای مدار نپتون؛ مثل بیشتر اجرام این کمربند، بیشتر از یخ و سنگ ساخته شده است.
- یکشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۳تورم کیهانیطبق نظریهٔ تورم کیهانی، فضا در جهان بسیار نخستین به‌صورت نمایی و شتابان منبسط شد؛ پس از پایان این دوره، جهان با آهنگی کندتر به انبساط ادامه داد.
- جمعه ۱۸ آبان ۱۴۰۳سیاه‌چالهٔ مرکز راه شیریدر مرکز راه شیری سیاه‌چالهٔ Sagittarius A* با جرمی حدود ۴ میلیون برابر خورشید جا دارد؛ خودِ سیاه‌چاله دیده نمی‌شود و آن را از مدار ستاره‌های اطرافش شناخته‌ایم.
- پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۳شفق قطبی و میدان مغناطیسیشفق قطبی از آشفتگی‌های مغناطیس‌کرهٔ زمین به‌دست باد خورشیدی تندتر پدید می‌آید؛ ذره‌های باردار به جو بالا می‌ریزند و اکسیژن و نیتروژن نورهای رنگی می‌دهند.
- چهارشنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۳روز و سال عطاردیک روز خورشیدی در عطارد (از طلوع تا طلوع بعدی) حدود ۱۷۶ روز زمینی است، یعنی دو برابر سال عطاردی که ۸۸ روز زمینی طول می‌کشد.
- شنبه ۵ آبان ۱۴۰۳سرس، سیارهٔ کوتولهسرس سیارهٔ کوتوله‌ای در کمربند سیارک‌هاست، میان مدار مریخ و مشتری، و تنها سیارهٔ کوتولهٔ تأییدشدهٔ این کمربند به شمار می‌آید.
- جمعه ۴ آبان ۱۴۰۳ماده تاریک نامرئی استدر الگوی استاندارد کیهان‌شناسی، ماده تاریک حدود ۸۵ درصد کل ماده جهان را می‌سازد، با نور و تابش الکترومغناطیسی برهم‌کنش ندارد و وجودش را از اثرهای گرانشی‌اش می‌فهمیم.
- سه‌شنبه ۱ آبان ۱۴۰۳کوازارهاکوازارها هسته‌های کهکشانی بسیار درخشان‌اند؛ درخشندگی قدرتمندترین‌هایشان هزاران برابر کهکشانی مثل راه شیری است.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساخته‌شده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی میکند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: ایلام، ۱۲٫۲ میلیمتر در میانگین استان.
تصویر روز ناسا · دنبالهدار و سیارکدنبالهدار پناستارز و شهاب رنگینکمانی
آسمانماه امشب