فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۱۲
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- یکشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۴دیسک برافزایشیماده‌ای که گرد سیاه‌چاله یا ستاره می‌چرخد دیسکی برافزایشی می‌سازد؛ هرچه ذره‌ها به مرکز نزدیک‌تر شوند تندتر می‌گردند و اصطکاک بیشتر آن‌ها را داغ می‌کند و تابش می‌دهند.
- شنبه ۳ خرداد ۱۴۰۴تپ‌اخترها، ساعت‌های کیهانیتپ‌اخترها ستاره‌های نوترونی چرخان و بسیار مغناطیده‌اند که فاصلهٔ پالس‌هایشان بسیار دقیق است؛ در ۱۹۸۳ نوعی از آن‌ها یافت شد که در نگه‌داشتن زمان از ساعت‌های اتمی آن زمان دقیق‌تر بود.
- سه‌شنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۴همجوشی هسته‌ایخورشید انرژی‌اش را از همجوشی هسته‌ای هیدروژن به هلیوم می‌گیرد و آزمایش‌های نیروگاه همجوشی می‌کوشند چنین شرایطی را روی زمین هم بسازند.
- دوشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۴آغاز جهانبنا بر داده‌های پلانک، سن جهان ۱۳٫۸ میلیارد سال است؛ مهبانگ نظریه‌ای است که شرح می‌دهد جهان از حالتی نخستین با چگالی و دمای بسیار بالا چطور منبسط شد.
- پنجشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ستاره‌های تی تائوریستاره‌های تی تائوری ستاره‌های متغیری‌اند که کمتر از حدود ده میلیون سال عمر دارند؛ تقریباً نیمی از آن‌ها دیسکی از گاز و غبار گردشان دارند.
- دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴موج‌های گرانشیموج‌های گرانشی موج‌های خمیدگی فضا-زمان‌اند که از حرکت نسبی جرم‌ها پدید می‌آیند و با سرعت نور پیش می‌روند؛ آشکارسازهایی مثل LIGO و Virgo از ۲۰۱۵ به بعد موج‌های برخورد و ادغام سیاه‌چاله‌ها را مستقیم دیده‌اند.
- یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴نخستین عکس‌های نزدیک پلوتوفضاپیمای نیوهورایزنز، پرتاب‌شده در ۲۰۰۶، نخستین فضاپیمایی شد که در ۲۰۱۵ از کنار پلوتو و قمرهایش گذشت و از آن‌ها عکس‌های با وضوح بالا گرفت.
- شنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۴برخورد دارت با دیمورفوسمأموریت دارت ناسا در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲ فضاپیمایی را عمداً به دیمورفوس، قمر کوچک سیارک دیدیموس، کوباند و مدارش را حدود ۳۲ دقیقه کوتاه‌تر کرد؛ این نخستین آزمایش فضایی برای منحرف‌کردن یک سیارک بود.
- جمعه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۴میراندا، قمر عجیب اورانوسمیراندا، کوچک‌ترین و درونی‌ترین قمر گرد اورانوس، ۴۷۰ کیلومتر قطر دارد و فقط وویجر ۲ در ۱۹۸۶ از نزدیک عکسش را گرفته است؛ تشدیدهای مداری، به‌ویژه با آمبریل، احتمالاً درونش را گرم کرده و فعالیت زمین‌شناختی ایجاد کرده‌اند.
- سه‌شنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۴پنل‌های خورشیدی ماهوارهپنل‌های خورشیدی فوتوولتایی منبع برق تقریباً همهٔ فضاپیماهایی‌اند که تاکنون پرتاب شده‌اند.
- یکشنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۴آسمان بدون جوآبی بودن آسمان روز از پراکندگی ریلی نور خورشید در جو می‌آید: طول‌موج‌های کوتاه‌تر، مثل آبی، بیشتر پراکنده می‌شوند.
- شنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۴طلوع‌های پیاپی در مدارایستگاه فضایی بین‌المللی تقریباً هر ۹۳ دقیقه یک بار زمین را دور می‌زند، یعنی روزی حدود ۱۵٫۵ بار؛ پس فضانوردانش در یک شبانه‌روز چندین بار طلوع و غروب خورشید می‌بینند.
- پنجشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۴خمیدگی فضا-زماندر نسبیت عام اینشتین، گرانش ویژگی هندسی فضا و زمان، یعنی فضا-زمان چهاربعدی، است و خمیدگی فضا-زمان به انرژی و تکانهٔ موجود در آن وابسته است.
- سه‌شنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۴هالهٔ دور ماه و خورشیدهاله‌های دور ماه یا خورشید از برخورد نور با بلورهای یخ پدید می‌آیند که معمولاً در ابرهای بلند سیروس یا سیروستراتوس در وردسپهر بالایی معلق‌اند و نور را می‌شکنند و بازمی‌تابانند.
- چهارشنبه ۳ اردیبهشت ۱۴۰۴حلقه‌های زحلحلقه‌های زحل از ذره‌هایی به اندازهٔ میکرومتر تا چند متر ساخته شده‌اند که تقریباً همه یخ آب‌اند و مقدار اندکی ماده‌ی سنگی هم دارند.
- جمعه ۲۹ فروردین ۱۴۰۴شفق از باد خورشیدیتندتر شدن باد خورشیدی مغناطیس‌کرهٔ زمین را آشفته می‌کند و ذره‌های باردار را به جو بالا می‌ریزد؛ نتیجه‌اش شفق قطبی است، در قطب شمال و در قطب جنوب.
- سه‌شنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۴انرژی تاریکانرژی تاریک شکلی پیشنهادی از انرژی است که انبساط شتابندهٔ جهان را پیش می‌برد و بنا بر الگوی لاندا-سی‌دی‌ام حدود ۶۸ درصد از جرم-انرژی جهان را می‌سازد؛ ماهیتش هنوز بیشتر فرضی است.
- شنبه ۲۳ فروردین ۱۴۰۴سرعت باد خورشیدیباد خورشیدی، جریانی از ذره‌های باردار که از تاج خورشید می‌آید، با سرعت ۲۵۰ تا ۷۵۰ کیلومتر بر ثانیه (حدود ۰٫۹ تا ۲٫۷ میلیون کیلومتر بر ساعت) می‌وزد و شفق‌های قطبی و توفان‌های ژئومغناطیسی از پیامدهای آن‌اند.
- چهارشنبه ۲۰ فروردین ۱۴۰۴روز و شب شش‌ماهه در قطبدر قطب‌ها خورشید در تابستان شش ماه پیاپی بالای افق می‌ماند و در زمستان شش ماه زیر افق است؛ هرچه از مدار قطبی به قطب نزدیک‌تر شویم، «روز» و «شب» قطبی بلندتر می‌شود.
- سه‌شنبه ۱۹ فروردین ۱۴۰۴روز و شب عطاردعطارد نزدیک‌ترین سیاره به خورشید است، اما چون جوی برای نگه‌داشتن گرما ندارد، داغ‌ترین سیاره نیست و پس از زهره دومین سیارهٔ داغ است؛ دمای استوایی‌اش از حدود ۱۷۰- درجه در شب تا ۴۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد در روز تغییر می‌کند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان می‌دهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: ایلام، ۱۲٫۲ میلیمتر در میانگین استان.
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و داده‌های روز در صفحهٔ گزارش.
تصویر روز ناسا · دنبالهدار و سیارکدنبالهدار پناستارز و شهاب رنگینکمانی
آسمانخورشید امروز