فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۱۷
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- چهارشنبه ۲۷ تیر ۱۴۰۳ارتفاع شفق‌های قطبیشفق‌های قطبی از برخورد ذرات باردار خورشیدی با اتم‌ها و مولکول‌های جوّ بالای زمین پدید می‌آیند و نور آن‌ها از ارتفاع حدود ۸۰ کیلومتری به بالا گسیل می‌شود.
- شنبه ۲۳ تیر ۱۴۰۳گرانش، خمیدگی فضا-زماندر نسبیت عام اینشتین، گرانش همان خم شدن فضا-زمان به‌دست جرم‌هاست؛ سیاره‌ها به همین دلیل در مسیرهایی خمیده دور خورشید می‌گردند.
- پنجشنبه ۲۱ تیر ۱۴۰۳پایان عمر ستارگان پرجرمستاره‌ها عمر محدودی دارند. ستاره‌هایی با جرمی در حدود ده برابر خورشید یا بیشتر می‌توانند با انفجار ابرنواختری پایان یابند؛ ستاره‌ای مثل خورشید در پایان به کوتولهٔ سفید می‌رسد و لایه‌های بیرونی‌اش به شکل سحابی سیاره‌نما …
- چهارشنبه ۲۰ تیر ۱۴۰۳باران آهن در سیارهٔ فراخورشیدیدر برخی سیاره‌های فراخورشیدی بسیار داغ، مثل WASP-76b، تحلیلی در ۲۰۲۰ نشانهٔ آهن را یافت و گفته شد که آهن شاید در سمت روز تبخیر شود و در سمت شب چگالیده شود و مانند باران ببارد؛ تحلیل‌های بعدی این را قطعی نکردند.
- دوشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۳حلقه‌های سیارک شاریکلوشاریکلو، یک جرم یخی‌صخره‌ای از دستهٔ قنطورس‌ها، دو حلقهٔ باریک دارد؛ نخستین جرم کوچک منظومهٔ شمسی که حلقه‌اش کشف شد.
- یکشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۳لکه سرخ بزرگ مشتریلکه سرخ بزرگ مشتری بزرگ‌ترین توفان واچرخندی منظومهٔ شمسی است. نخستین بار در سپتامبر ۱۸۳۱ دیده شد و رصدهای پیوستهٔ آن از ۱۸۷۸ آغاز شده است.
- شنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۳سال و شب‌های بلند اورانوساورانوس تقریباً به پهلو می‌گردد و محورش حدود ۸۲ درجه کج است. سالش ۸۴ سال زمینی است و قطب‌هایش حدود ۴۲ سال پیوسته آفتاب و سپس حدود ۴۲ سال پیوسته تاریکی می‌بینند.
- چهارشنبه ۱۳ تیر ۱۴۰۳گردش در مدار پایین زمینماهواره‌های مدار پایین زمین (LEO) دورهٔ گردشی ۱۲۸ دقیقه یا کمتر دارند، یعنی روزی دست‌کم ۱۱٫۲۵ دور دور زمین می‌چرخند.
- دوشنبه ۱۱ تیر ۱۴۰۳حلقه‌های زحل با تلسکوپ کوچکحلقه‌های زحل با تلسکوپ دیده می‌شوند و با چشم غیرمسلح پیدا نیستند؛ گالیله در ۱۶۱۰ نخستین بار آن‌ها را دید. حلقه‌ها از ذره‌هایی به اندازهٔ میکرومتر تا چند متر ساخته شده‌اند که تقریباً همه یخ آب‌اند و اندکی مادهٔ سنگی دارن…
- یکشنبه ۱۰ تیر ۱۴۰۳چرا آسمان آبی استمولکول‌های هوا نور آبی خورشید را بیشتر از رنگ‌های دیگر پراکنده می‌کنند و آسمان را آبی نشان می‌دهند.
- شنبه ۹ تیر ۱۴۰۳باد خورشیدی و شفقباد خورشیدی ذرات باردار را با سرعتی حدود ۲۵۰ تا ۷۵۰ کیلومتر بر ثانیه پراکنده می‌کند. میدان مغناطیسی زمین بیشتر آن‌ها را منحرف می‌کند، ولی بخشی به جوّ بالای ناحیه‌های قطبی می‌رسد و شفق قطبی می‌سازد.
- جمعه ۸ تیر ۱۴۰۳آب مایع روی زمینزمین تنها سیارهٔ منظومهٔ شمسی است که روی سطحش آب مایع پایدار دارد، که یکی از دلایل زیست‌پذیری آن است.
- پنجشنبه ۷ تیر ۱۴۰۳کمربند کایپر و پلوتونپلوتون در کمربند کایپر، ناحیهٔ یخی و سنگی پشت مدار نپتون، جای دارد.
- سه‌شنبه ۲۹ خرداد ۱۴۰۳قمر سیارک‌هابعضی سیارک‌ها قمر کوچک خودشان را دارند؛ مثلاً سیارک ایدا قمری به نام داکتیل دارد.
- دوشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۳زهره گرم‌تر از عطارددمای میانگین سطح زهره حدود ۴۶۴ درجهٔ سانتی‌گراد است و آن را داغ‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی می‌کند. جوّ زهره بسیار غلیظ و بیشتر از دی‌اکسید کربن است.
- جمعه ۲۵ خرداد ۱۴۰۳آپولو ۱۱نخستین بار انسان در ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۶۹ با مأموریت آپولو ۱۱ بر ماه فرود آمد.
- پنجشنبه ۱۷ خرداد ۱۴۰۳قمرهای مریخمریخ دو قمر کوچک دارد: فوبوس و دیموس.
- چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۳برخورد راه شیری و آندرومداراه شیری و آندرومدا شاید حدود ۴٫۵ میلیارد سال دیگر با هم برخورد کنند و بنا بر شبیه‌سازی‌ها احتمالاً کهکشانی بیضوی و غول‌پیکر پدید آید؛ بررسی‌های تازه‌تر نشان می‌دهند این برخورد قطعی نیست.
- یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۴۰۳ستارهٔ قطبی سه‌تاییستارهٔ قطبی (Polaris) یک سامانهٔ سه‌ستاره‌ای است: ابرغول زردِ اصلی، همدمی کوچک‌تر نزدیک به آن، و ستارهٔ سوم دورتر (Polaris B) که ویلیام هرشل در ۱۷۷۹ یافت.
- جمعه ۱۱ خرداد ۱۴۰۳حلقه برای اجرام کوچکحلقه فقط برای سیاره‌های بزرگ نیست: «شاریکلو»، بزرگ‌ترین سانتور شناخته‌شده (جرمی میان سیارک و دنباله‌دار)، دو حلقهٔ باریک دارد. دور سیارهٔ کوتولهٔ هاومیا و جرم کوآوار هم حلقه یافته‌اند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
