فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۱۸
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- پنجشنبه ۱۰ خرداد ۱۴۰۳وویجر ۱ در فضای میان‌ستاره‌ایوویجر ۱ که در ۱۹۷۷ پرتاب شد، در ۲۰۱۲ از هلیوسفر گذشت و وارد فضای میان‌ستاره‌ای شد و دورترین جسم ساخته‌شدهٔ بشر از زمین است.
- یکشنبه ۶ خرداد ۱۴۰۳مشتری بزرگ‌ترین سیارهمشتری بزرگ‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی است؛ قطرش حدود ۱۱ برابر زمین است و جرمش نزدیک به ۲٫۵ برابر مجموع جرم همهٔ سیاره‌های دیگر.
- یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳همگرایی گرانشیطبق نسبیت عام، جرم‌های بزرگ فضا-زمان را خم می‌کنند و مسیر نور را هم منحرف می‌کنند. همین عدسی گرانشی نور منبعی دور را به سوی ناظر خم می‌کند و می‌تواند تصویرهای کج‌شده یا چندگانه از آن بسازد.
- جمعه ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۳آب روی زمینحدود ۷۱ درصد سطح پوستهٔ زمین را اقیانوس‌ها پوشانده‌اند.
- پنجشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۳سیاه‌چاله و نورگرانش سیاه‌چاله چنان شدید است که هیچ چیز، حتی نور، نمی‌تواند از آن بگریزد؛ مرز بی‌بازگشت را افق رویداد می‌نامند. پس خود سیاه‌چاله را مستقیم نمی‌بینیم، بلکه از اثرش بر ستاره‌های اطراف و از سایه‌اش با تلسکوپ افق رویداد آن…
- سه‌شنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳زباله‌های فضاییماهواره‌های از کارافتاده، طبقه‌های رهاشدهٔ موشک و قطعه‌های حاصل از شکستن آن‌ها دور زمین می‌چرخند و «زباله‌های فضایی» نام دارند. این زباله‌ها برای فضاپیماها خطر به شمار می‌روند.
- شنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۳سحابی‌ها، مهد ستاره‌هاسحابی‌ها ابرهای عظیم گاز و غبارند و اغلب مهد ستاره‌ها هستند: مواد در آن‌ها فشرده می‌شوند، مادهٔ بیشتری جذب می‌کنند و سرانجام چنان چگال می‌شوند که ستاره‌ای تازه پدید آید.
- دوشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۳جهت دم دنباله‌داردم دنباله‌دار معمولاً از خورشید دور می‌شود و به‌سوی آن نیست، چون باد خورشیدی و تابش خورشید گاز و غبار را از هسته عقب می‌رانند. پس هنگام دور شدن دنباله‌دار از خورشید دمش جلوی آن است؛ فقط گاهی دم‌ضدّی به سوی خورشید دیده م…
- یکشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۳گانیمدگانیمد، بزرگ‌ترین قمر منظومهٔ شمسی، از عطارد بزرگ‌تر است ولی چون ترکیبش آب و سنگ است جرمش فقط حدود ۴۵ درصد جرم عطارد است.
- شنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۳نخستین راه‌پیمایی فضاییآلکسی لئونوف، فضانورد شوروی، در ۱۸ مارس ۱۹۶۵ نخستین انسانی بود که از فضاپیما بیرون رفت؛ این پیاده‌روی فضایی در مأموریت وُسخود ۲ حدود ۱۲ دقیقه و ۹ ثانیه طول کشید و او با طنابی ۴٫۸ متری به فضاپیما بسته بود.
- چهارشنبه ۵ اردیبهشت ۱۴۰۳لیزر آئولوسآئولوس (Aeolus) ماهوارهٔ آژانس فضایی اروپا بود که در ۲۲ اوت ۲۰۱۸ پرتاب شد و نخستین ماهواره‌ای بود که می‌توانست باد را روی کل زمین از سطح تا پوشن‌سپهر اندازه بگیرد و پیش‌بینی هوا را بهتر کند؛ در ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ به جو بازگ…
- چهارشنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۳سال و روز عطاردسال عطارد ۸۸ روز زمینی است. عطارد حدود ۵۹ روز زمینی طول می‌کشد تا یک بار به دور خودش بچرخد (دو سوم سالش)، و به‌سبب این چرخش و گردش، یک روز خورشیدی در آن حدود ۱۷۶ روز زمینی، یعنی دو سال عطاردی است.
- یکشنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ستون‌های آفرینش«ستون‌های آفرینش» در سحابی عقاب ستون‌هایی از گاز و غبار میان‌ستاره‌ای‌اند، حدود ۶۵۰۰ تا ۷۰۰۰ سال نوری از ما. گاز و غبارشان در حال ساختن ستاره‌های تازه است و نور ستاره‌های جوان مجاور آهسته آن‌ها را می‌فرساید.
- سه‌شنبه ۲۱ فروردین ۱۴۰۳پرتوهای گاماانفجارهای پرتو گاما درخشان‌ترین و نیرومندترین انفجارهای جهان‌اند و پرتو گاما در آن‌ها می‌تابد. بیشترشان هنگام ابرنواختر شدن ستاره‌ای پرجرم و تشکیل ستارهٔ نوترونی یا سیاه‌چاله پدید می‌آیند.
- دوشنبه ۲۰ فروردین ۱۴۰۳زمین‌لرزه در مریخروی مریخ هم «مارس‌لرزه» رخ می‌دهد. کاوشگر اینسایت ناسا تا مه ۲۰۲۲ هزار و ۳۱۳ مارس‌لرزه ثبت کرد و با بیش از ۵۰۰ تای آن‌ها معلوم شد هستهٔ مریخ بین ۱۸۱۰ تا ۱۸۶۰ کیلومتر است، حدود نصف هستهٔ زمین.
- شنبه ۱۸ فروردین ۱۴۰۳اتساع زمانطبق نسبیت خاص، ساعتی که نسبت به ناظر با سرعتی نزدیک به سرعت نور حرکت می‌کند از دید او کندتر می‌تپد. این پیش‌بینی نسبیت بارها با آزمایش تأیید شده و در ناوبری ماهواره‌ای مثل جی‌پی‌اس هم به حساب می‌آید.
- پنجشنبه ۱۶ فروردین ۱۴۰۳انبساط شتابان و انرژی تاریکبا رصد ابرنواخترهای دوردست معلوم شد جهان با شتاب منبسط می‌شود. گمان می‌رود عامل آن انرژی تاریک باشد که حدود ۶۸ درصد کل جرم-انرژی جهان را می‌سازد و ماهیتش هنوز معلوم نیست.
- چهارشنبه ۱۵ فروردین ۱۴۰۳باد خورشیدیباد خورشیدی باد به معنای هوا نیست، بلکه جریانی از ذرات باردار، بیشتر الکترون و پروتون، است که از تاج خورشید آزاد می‌شود و دورتر از چند شعاع خورشیدی با سرعتی حدود ۲۵۰ تا ۷۵۰ کیلومتر بر ثانیه می‌وزد. شفق قطبی و توفان‌های …
- دوشنبه ۶ فروردین ۱۴۰۳مرز فضامرز رایج فضا خط کارمان است، حدود ۱۰۰ کیلومتر بالاتر از سطح زمین. اگر ماشینی می‌توانست مستقیم به بالا برود، با سرعت حدود ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت حدود یک ساعت به آنجا می‌رسید.
- یکشنبه ۵ فروردین ۱۴۰۳نگاه به گذشتهنور ستاره‌ها زمان می‌برد تا به ما برسد؛ مثلاً نور ستارهٔ ۶۱ دجاجه حدود ۱۰٫۳ سال راه می‌پیماید. پس هرچه جرمی دورتر باشد، آن را در گذشته‌ای دورتر می‌بینیم.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی می‌تواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان می‌دهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
آسمانماه امشب
آسمانخورشید امروز
پیش‌بینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: ایلام، ۱۲٫۲ میلیمتر در میانگین استان.
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آن‌ها را نشان می‌دهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…