فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۲۴
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- یکشنبه ۲۲ مرداد ۱۴۰۲اورانوس و چرخش به پهلومحور چرخش اورانوس حدود ۸۲ درجه کج است؛ پس انگار به پهلو می‌چرخد. در مدار ۸۴ ساله‌اش قطب‌هایش حدود ۴۲ سال آفتاب پیوسته و سپس ۴۲ سال تاریکی پیوسته دارند.
- شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲کشف هلیوم در خورشیددر خورشیدگرفتگی ۱۸۶۸، ژول ژانسن خطی زرد و روشن در طیف خورشید دید که نخست آن را سدیم گمان کردند. نورمن لاکیر آن را از عنصری تازه دانست و هلیوم نامید؛ هلیوم در ۱۸۹۵ روی زمین جدا شد.
- جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲المپوس مونس و دره مارینرمریخ بلندترین آتشفشان خود، المپوس مونس، و بزرگ‌ترین دره‌ٔ منظومهٔ شمسی را دارد: «دره مارینر» بیش از ۴۰۰۰ کیلومتر درازا، ۲۰۰ کیلومتر پهنا و تا ۷ کیلومتر عمق دارد.
- پنجشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۲ایستگاه فضایی بین‌المللیایستگاه فضایی بین‌المللی با سرعتی حدود ۲۷٬۶۰۰ کیلومتر بر ساعت می‌گردد و هر حدود ۹۳ دقیقه یک دور زمین را کامل می‌کند؛ یعنی روزی حدود ۱۵٫۵ دور. پس خدمهٔ آن هر روز حدود ۱۶ طلوع و غروب خورشید می‌بینند.
- چهارشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۲اولین ماهوارهٔ مصنوعیاتحاد جماهیر شوروی در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ اسپوتنیک ۱، نخستین ماهوارهٔ مصنوعی جهان، را به مدار زمین فرستاد. کره‌ای به قطر حدود ۵۸ سانتی‌متر و جرم ۸۳٫۶ کیلوگرم بود و آغاز عصر فضا و رقابت فضایی را رقم زد.
- یکشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۲خم شدن نور با گرانشگرانش اجرام پرجرم، از جمله سیاه‌چاله‌ها، مسیر نور را خم می‌کند و پدیدهٔ همگرایی گرانشی (عدسی گرانشی) را می‌سازد. همین باعث می‌شود تصویر اجرام دوردست پشت آن‌ها کشیده یا تکثیر دیده شود.
- شنبه ۱۴ مرداد ۱۴۰۲کوتولهٔ سفیدکوتولهٔ سفید نوعی ستارهٔ بسیار چگال است: در حجمی به اندازهٔ زمین جرمی در حد خورشید جمع کرده است. نورش از گرمای باقی‌مانده می‌آید، نه از همجوشی هسته‌ای.
- پنجشنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۲انبساط شتابان جهانجهان فقط در حال انبساط نیست، بلکه انبساطش شتاب هم می‌گیرد. این را سال ۱۹۹۸ با مشاهدهٔ ابرنواخترهای دوردست کشف کردند و آن را به انرژی تاریک نسبت می‌دهند.
- دوشنبه ۹ مرداد ۱۴۰۲خورشید چقدر بزرگ استقطر خورشید حدود ۱٫۳۹۱٬۴۰۰ کیلومتر است، یعنی حدود ۱۰۹ برابر قطر زمین. خورشید بزرگ‌ترین و پرجرم‌ترین جرم منظومهٔ شمسی است.
- یکشنبه ۸ مرداد ۱۴۰۲هلیوم، عنصری که ابتدا در خورشید یافت شدهلیوم نخست در سال ۱۸۶۸ در طیف نور خورشید در هنگام خورشیدگرفتگی دیده شد، بسیار پیش از آنکه در سال ۱۸۹۵ روی زمین پیدا شود. نامش هم از «هلیوس»، خدای خورشید، گرفته شده است.
- جمعه ۶ مرداد ۱۴۰۲پایان کیهان: بیگ ریپ«بیگ ریپ» فرضیه‌ای دربارهٔ سرانجام جهان است: اگر انرژی تاریک از نوع «شبح‌گون» باشد، کهکشان‌ها، ستاره‌ها و سرانجام اتم‌ها از هم دریده می‌شوند. در مثالی که پژوهشگران آورده‌اند این اتفاق حدود ۲۲ میلیارد سال دیگر رخ می‌دهد.
- چهارشنبه ۴ مرداد ۱۴۰۲شراره‌های خورشیدیشراره خورشیدی گسیل نسبتاً شدید و موضعی تابش الکترومغناطیسی در جو خورشید است. شراره‌ها در مناطق فعال رخ می‌دهند و شمارشان با چرخهٔ ۱۱ سالهٔ خورشید بالا و پایین می‌شود.
- سه‌شنبه ۳ مرداد ۱۴۰۲سریع‌ترین فضاپیمای ساخته‌شدهکاوشگر خورشیدی پارکر که ناسا در سال ۲۰۱۸ برای مطالعهٔ تاج بیرونی خورشید فرستاد، سریع‌ترین جسم ساخته‌دست بشر است. در نزدیک‌ترین گذر سال ۲۰۲۴ سرعتش نسبت به خورشید به ۶۹۰ هزار کیلومتر بر ساعت رسید.
- دوشنبه ۲ مرداد ۱۴۰۲برخورد راه شیری و آندرومداشاید حدود ۴٫۵ میلیارد سال دیگر کهکشان راه شیری و آندرومدا با هم برخورد کنند؛ هرچند پژوهشی تازه‌تر این احتمال را کمتر از پیش می‌داند. ستاره‌ها آن‌قدر از هم دورند که برخورد دو ستاره بعید است، و حاصل ادغام احتمالاً کهکشانی…
- یکشنبه ۱ مرداد ۱۴۰۲ابرنواختر و غبار ستاره‌ایابرنواختر انفجار پرقدرت و درخشان یک ستاره است و اوج درخشندگی‌اش می‌تواند با کل یک کهکشان برابری کند، پیش از آنکه طی چند هفته یا چند ماه محو شود. عنصرهای سنگین‌تر از هیدروژن و هلیوم در ستاره‌ها و ابرنواخترها ساخته می‌شون…
- شنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۲شفق‌های شمالی و جنوبیشفق‌های شمالی و جنوبی نمایش‌های نوری در آسمان‌اند که از برخورد ذرات باردار باد خورشیدی، هدایت‌شده با میدان مغناطیسی زمین، با گازهای جو پدید می‌آیند. بیشتر نزدیک قطب‌ها دیده می‌شوند و رنگشان به نوع گاز بستگی دارد.
- جمعه ۳۰ تیر ۱۴۰۲گروه محلی کهکشان‌هاراه شیری بخشی از «گروه محلی» است. این گروه از دو دستهٔ کهکشانی ساخته شده، یکی پیرامون راه شیری و دیگری پیرامون آندرومدا. تاکنون حدود ۱۳۴ عضو شناخته‌شده دارد و بیشترشان کهکشان‌های کوتوله‌اند.
- پنجشنبه ۲۹ تیر ۱۴۰۲پهنای راه شیریقطر دیسک راه شیری حدود ۸۷٬۰۰۰ سال نوری برآورد می‌شود، یعنی نور برای رسیدن از یک سوی آن به سوی دیگر نزدیک به ۸۷ هزار سال راه دارد.
- چهارشنبه ۲۸ تیر ۱۴۰۲فوتون‌ها جرم ندارندفوتون‌ها، ذرات سازندهٔ نور، بی‌جرم‌اند و فقط با یک سرعت می‌توانند حرکت کنند: سرعت نور در خلأ، یعنی حدود ۲۹۹٬۷۹۲ کیلومتر بر ثانیه.
- دوشنبه ۲۶ تیر ۱۴۰۲انبساط جهان و هابلاخترشناس ادوین هابل در سال ۱۹۲۹ نتیجه‌ای را منتشر کرد که نشان می‌داد کهکشان‌ها از ما دور می‌شوند و هرچه دورترند سریع‌تر می‌گریزند. این قانون هابل (هابل–لومتر) است و مدرکی کلیدی برای انبساط جهان.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی می‌تواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان می‌دهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
تصویر روز ناسا · دنبالهدار و سیارکدنبالهدار پناستارز و شهاب رنگینکمانی
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آن‌ها را نشان می‌دهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
آسمانماه امشب