دانشنامهستارهها و سحابیهاجرم آسمانی
خوشه ستارهای Star cluster
خوشهٔ ستارهای گروهی از ستارگان است که با گرانش به هم پیوستهاند و از یک ابر مولکولی مشترک متولد شدهاند؛ دو نوع اصلی آن خوشهٔ باز و خوشهٔ کروی است.

خوشهٔ ستارهای (Star cluster) گروهی از ستارگان است که از یک ابر مولکولی واحد زاده شدهاند و با گرانش دستکم برای مدتی کنار هم میمانند. چون ستارگان یک خوشه، بهویژه خوشهٔ باز، معمولاً تقریباً همسن و همترکیباند و تقریباً همفاصله از ما هستند، خوشهها آزمایشگاه عالی برای مطالعهٔ فرگشت ستارگان بهشمار میروند.
دو نوع اصلی خوشههای ستارهای وجود دارد.
خوشهٔ باز و خوشهٔ کروی چه تفاوتی دارند؟
خوشههای باز صدها تا چند هزار ستاره دارند، جواناند (از چند میلیون تا چند میلیارد سال) و در صفحهٔ کهکشان قرار دارند. ستارگانشان سست و نامنظم کنار هماند و با گذر زمان پراکنده میشوند. خوشهٔ پروین نمونهای مشهور است.
خوشههای کروی دهها هزار تا میلیونها ستاره دارند، بسیار کهناند (اغلب بیش از ۱۰ میلیارد سال) و با گرانش قوی در کرهای فشرده کنار هم ماندهاند. آنها در هالهٔ کهکشان میگردند. برای جزئیات میتوانید خوشهٔ کروی را ببینید.
| ویژگی | خوشهٔ باز | خوشهٔ کروی |
|---|---|---|
| تعداد ستاره | صدها تا هزاران | دهها هزار تا میلیونها |
| سن | جوان | بسیار کهن |
| شکل | نامنظم | کروی و فشرده |
| جایگاه | قرص کهکشان | هاله |
خوشهها چه کمکی به ستارهشناسی میکنند؟
از روی نمودار هرتسپرونگ–راسل یک خوشه میتوان سن آن را تعیین کرد: نقطهای که ستارهها از رشتهٔ اصلی جدا میشوند، «نقطهٔ برگشت» نام دارد و هر چه پایینتر باشد، خوشه پیرتر است. از این راه سن خوشههای کروی و حداقل سن جهان سنجیده شده است. همچنین متغیرهای قیفاووسی درون خوشهها در سنجش فاصلهها بهکار میآیند.
علاوه بر این دو نوع، «پیوند ستارهای» (association) گروههایی بسیار جوان و سستاند که گرانش نگهدارندهشان ضعیف است.
پرسشهای رایج
خوشهٔ ستارهای چیست؟
خوشهٔ ستارهای گروهی از ستارگان است که از یک ابر گازی ساخته شدهاند و با گرانش کنار هم ماندهاند.
تفاوت خوشهٔ باز و کروی چیست؟
خوشهٔ باز کوچکتر، جوانتر و نامنظم است، اما خوشهٔ کروی پرستاره، کهن و گرد و فشرده است.
چرا خوشهها برای ستارهشناسان مهماند؟
ستارههای یک خوشه، بهویژه خوشهٔ باز، معمولاً سن و ترکیب نزدیک و فاصلهای تقریباً یکسان از ما دارند، پس مقایسهٔ آنها به بررسی فرگشت ستارهها کمک میکند. خوشههای کروی میتوانند چند جمعیت با سن و ترکیب متفاوت داشته باشند.
نمونهٔ خوشهٔ باز در آسمان چیست؟
خوشهٔ پروین و خوشهٔ هیادس نمونههای معروف خوشهٔ باز و قابل دیدن با چشماند.
منابع
آخرین بازبینی:
تصویر روز ناسا
در تصویرهای روز
انجیسی ۱۸۸: خوشه ستارهای قدیمی در فهرست عمومی جدید۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
خوشه ستارهای پلئیادس: هفت خواهر۴ اسفند ۱۴۰۴
خوشه ستارهای ۴۷ توکانا۱۴ شهریور ۱۴۰۴
شهاب و خوشه ستارهای۳ شهریور ۱۴۰۴
خوشه ستارهای جوان NGC 346۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۴
ء M41: خوشه ستارهای کندوی کوچک۷ اسفند ۱۴۰۳
خوشه ستارهای پروین: هفت خواهر۱۹ آذر ۱۴۰۳
خوشه ستارهای کروی NGC 6752۴ آبان ۱۴۰۳
خوشه ستارهای جوان NGC 1333۲۲ شهریور ۱۴۰۳
خوشه ستارهای NGC 602: صدف ستارهای۱۲ تیر ۱۴۰۳
خوشه ستاره ای کروی ۴۷ Tuc۱۹ بهمن ۱۴۰۲
خوشه ستاره ای IC 348 از Webb۲۵ دی ۱۴۰۲
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از خوشه ستارهای گفتهاند.







