دانشنامهکهکشانها و کیهانجرم آسمانی
کمان A* Sagittarius A*
کمان A* (Sagittarius A*) سیاهچالهٔ کلانجرم در مرکز راه شیری است، با جرمی حدود چهار میلیون برابر خورشید و فاصلهای حدود ۲۶ هزار سال نوری از ما.
نامهای دیگر: کمان ای*

مشخصات
| صورت فلکی | کمان |
|---|---|
| جرم | ۴٬۰۲۰٬۰۰۰ جرم خورشید |
| فاصله از زمین | ۲۶٬۰۰۰ سال نوری |
| کاشف | بروس بالیک و رابرت براون |
| زمان کشف | ۱۹۷۴ |
از ویکیداده (CC0).
کمان A* در جهت صورت فلکی کمان، در مرکز راه شیری، قرار دارد. نام آن از چشمهٔ رادیویی فشردهای میآید که در ۱۹۷۴ بروس بالیک و رابرت براون کشف کردند؛ ستارهٔ کنار نام نشان میدهد این چشمه «برانگیخته» است. پس از دههٔ ۱۹۹۰ روشن شد این چشمه همان سیاهچالهٔ کلانجرم کهکشان ماست.
چگونه فهمیدیم کمان A* سیاهچاله است؟
دو گروه پژوهشی به سرپرستی رینهارد گنتسل و آندریا گز دههها ستارههایی را که به گرد مرکز کهکشان میگردند دنبال کردند. ستارهٔ S2 در حدود ۱۶ سال یک دور کامل میزند و در نزدیکترین نقطه با سرعتی چند هزار کیلومتر بر ثانیه میگذرد. حساب مدارها نشان داد در فضایی بسیار کوچک در مقیاس کهکشان جرمی حدود چهار میلیون خورشید جمع شده است. این پژوهش در ۲۰۲۰ نوبل فیزیک گرفت. ابزارهایی مانند تلسکوپهای کک و تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) در این رصدها نقش داشتند.
ویژگیهای کمان A*
| ویژگی | مقدار تقریبی |
|---|---|
| جرم | حدود ۴ میلیون برابر خورشید |
| فاصله | حدود ۲۶ هزار سال نوری |
| شعاع افق رویداد | حدود ۱۲ میلیون کیلومتر |
این سیاهچاله در مقایسه با هستهٔ کهکشانی فعال کهکشانهای دیگر بسیار آرام است و مادهٔ اندکی میبلعد.
نخستین تصویر کمان A*
در مه ۲۰۲۲ همکاری تلسکوپ افق رویداد نخستین تصویر آن را منتشر کرد: حلقهای روشن از گاز داغ پیرامون سایهای تیره. این تصویر با تصویر ۲۰۱۹ از سیاهچالهٔ مسیه ۸۷ مقایسه میشود. گرچه کمان A* بسیار کوچکتر است، گازش بسیار سریعتر تغییر میکند و گرفتن تصویر دشوارتر بود.
پرسشهای رایج
کمان A* چیست؟
کمان A* سیاهچالهٔ کلانجرم مرکز کهکشان راه شیری است و جرمش حدود چهار میلیون برابر خورشید است.
کمان A* چقدر از ما دور است؟
کمان A* حدود ۲۶ هزار سال نوری از زمین فاصله دارد.
آیا کمان A* به زمین خطر دارد؟
کمان A* حدود ۲۶ هزار سال نوری از زمین دور است و خطر ویژهای برای زمین ایجاد نمیکند. اثر گرانشی آن نیز مانند هر جرم دیگر به جرم و فاصله بستگی دارد.
چه کسانی برای کشف کمان A* نوبل گرفتند؟
رینهارد گنتسل و آندریا گز در ۲۰۲۰ بخشی از نوبل فیزیک را برای شناسایی جرم فشرده در مرکز کهکشان گرفتند؛ نیمهٔ دیگر آن به راجر پنروز رسید.
منابع
آخرین بازبینی:
فکت علمی
دانستنیها
- ۲۵ شهریور ۱۴۰۵سیاهچالهٔ مرکز راه شیریدر مرکز کهکشان راه شیری سیاهچالهای کلانجرم به نام کمان A* قرار دارد. بهترین برآورد کنونی جرم آن حدود ۴٫۳ میلیون برابر جرم خورشید است.
- ۲۱ بهمن ۱۴۰۳سیاهچالهٔ مرکز راه شیریدر مرکز راه شیری سیاهچالهٔ بسیار پرجرم Sagittarius A* است؛ نور نمیتواند از چنگ گرانش سیاهچاله بگریزد، پس خودش دیده نمیشود و فقط اجرام نزدیکش را میتوان دید.
- ۱۸ آبان ۱۴۰۳سیاهچالهٔ مرکز راه شیریدر مرکز راه شیری سیاهچالهٔ Sagittarius A* با جرمی حدود ۴ میلیون برابر خورشید جا دارد؛ خودِ سیاهچاله دیده نمیشود و آن را از مدار ستارههای اطرافش شناختهایم.
اخبار نجوم
در خبرها
تصویر روز ناسا
در تصویرهای روز
بخشی از
کمان A* بخشی از مرکز کهکشانی
در همان خبرها
مدخلهایی که با کمان A* در یک خبر آمدهاند.
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از کمان A* گفتهاند.
تایملپس گردش ستاره S301 به دور سیاهچاله مرکز کهکشان۳۰ مرداد ۱۴۰۵
سفر به مرکز کهکشان۴ آذر ۱۴۰۳






