رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهکهکشان‌ها و کیهانجرم آسمانی

کمان A* Sagittarius A*

کمان A* (Sagittarius A*) سیاه‌چالهٔ کلان‌جرم در مرکز راه شیری است، با جرمی حدود چهار میلیون برابر خورشید و فاصله‌ای حدود ۲۶ هزار سال نوری از ما.

نام‌های دیگر: کمان ای*

کمان A*
Kazunori Akiyama, Antxon Alberdi, Walter Alef, Juan Carlos Algaba, Richard Anantua, Keiichi Asada, Rebecca Azulay, Uwe Bach, Anne-Kathrin Baczko, David Ball / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · منبع تصویر

مشخصات

صورت فلکیکمان
جرم۴٬۰۲۰٬۰۰۰ جرم خورشید
فاصله از زمین۲۶٬۰۰۰ سال نوری
کاشفبروس بالیک و رابرت براون
زمان کشف۱۹۷۴

از ویکی‌داده (CC0).

کمان A* در جهت صورت فلکی کمان، در مرکز راه شیری، قرار دارد. نام آن از چشمهٔ رادیویی فشرده‌ای می‌آید که در ۱۹۷۴ بروس بالیک و رابرت براون کشف کردند؛ ستارهٔ کنار نام نشان می‌دهد این چشمه «برانگیخته» است. پس از دههٔ ۱۹۹۰ روشن شد این چشمه همان سیاه‌چالهٔ کلان‌جرم کهکشان ماست.

چگونه فهمیدیم کمان A* سیاه‌چاله است؟

دو گروه پژوهشی به سرپرستی رینهارد گنتسل و آندریا گز دهه‌ها ستاره‌هایی را که به گرد مرکز کهکشان می‌گردند دنبال کردند. ستارهٔ S2 در حدود ۱۶ سال یک دور کامل می‌زند و در نزدیک‌ترین نقطه با سرعتی چند هزار کیلومتر بر ثانیه می‌گذرد. حساب مدارها نشان داد در فضایی بسیار کوچک در مقیاس کهکشان جرمی حدود چهار میلیون خورشید جمع شده است. این پژوهش در ۲۰۲۰ نوبل فیزیک گرفت. ابزارهایی مانند تلسکوپ‌های کک و تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) در این رصدها نقش داشتند.

ویژگی‌های کمان A*

ویژگیمقدار تقریبی
جرمحدود ۴ میلیون برابر خورشید
فاصلهحدود ۲۶ هزار سال نوری
شعاع افق رویدادحدود ۱۲ میلیون کیلومتر

این سیاه‌چاله در مقایسه با هستهٔ کهکشانی فعال کهکشان‌های دیگر بسیار آرام است و مادهٔ اندکی می‌بلعد.

نخستین تصویر کمان A*

در مه ۲۰۲۲ همکاری تلسکوپ افق رویداد نخستین تصویر آن را منتشر کرد: حلقه‌ای روشن از گاز داغ پیرامون سایه‌ای تیره. این تصویر با تصویر ۲۰۱۹ از سیاه‌چالهٔ مسیه ۸۷ مقایسه می‌شود. گرچه کمان A* بسیار کوچک‌تر است، گازش بسیار سریع‌تر تغییر می‌کند و گرفتن تصویر دشوارتر بود.

پرسش‌های رایج

  1. کمان A* چیست؟

    کمان A* سیاه‌چالهٔ کلان‌جرم مرکز کهکشان راه شیری است و جرمش حدود چهار میلیون برابر خورشید است.

  2. کمان A* چقدر از ما دور است؟

    کمان A* حدود ۲۶ هزار سال نوری از زمین فاصله دارد.

  3. آیا کمان A* به زمین خطر دارد؟

    کمان A* حدود ۲۶ هزار سال نوری از زمین دور است و خطر ویژه‌ای برای زمین ایجاد نمی‌کند. اثر گرانشی آن نیز مانند هر جرم دیگر به جرم و فاصله بستگی دارد.

  4. چه کسانی برای کشف کمان A* نوبل گرفتند؟

    رینهارد گنتسل و آندریا گز در ۲۰۲۰ بخشی از نوبل فیزیک را برای شناسایی جرم فشرده در مرکز کهکشان گرفتند؛ نیمهٔ دیگر آن به راجر پنروز رسید.

منابع

  1. Sagittarius A*: EHT Milky Way · ESO

آخرین بازبینی:

فکت علمی

دانستنی‌ها

همهٔ فکت‌ها

اخبار نجوم

در خبرها

تصویر روز ناسا

در تصویرهای روز

همه

بخشی از

کمان A* بخشی از مرکز کهکشانی

در همان خبرها

مدخل‌هایی که با کمان A* در یک خبر آمده‌اند.

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از کمان A* گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین