کهکشان Galaxy

کهکشان‌ها آجرهای ساختار بزرگ‌مقیاس جهان‌اند. هر کهکشان از چند هزار تا بیش از هزار میلیارد ستاره، به‌علاوهٔ سحابی‌ها، خوشه‌های ستاره‌ای و بخش بزرگی از مادهٔ تاریک ساخته شده است.

زمین و منظومهٔ شمسی درون یک کهکشان مارپیچی به نام راه شیری جای دارند.

کهکشان چه انواعی دارد؟

ادوین هابل در دههٔ ۱۹۲۰ کهکشان‌ها را بر پایهٔ شکل دسته‌بندی کرد. این رده‌بندی هنوز مبنای گفت‌وگو است:

• کهکشان مارپیچی با بازوهای درخشان، قرص و برآمدگی مرکزی
• کهکشان بیضوی با ستاره‌های پیر و گاز اندک
• کهکشان نامنظم که ساختار روشنی ندارد
• کهکشان کوتوله که ستاره‌هایش نسبتاً کم است

اندازه و تعداد کهکشان‌ها

اندازهٔ کهکشان‌ها از چند هزار تا صدها هزار سال نوری فرق دارد. راه شیری قطری حدود ۱۰۰ هزار سال نوری و چند ده تا چند صد میلیارد ستاره دارد. تعداد کل کهکشان‌های جهان قابل مشاهده را دست‌کم صدها میلیارد، و بر پایهٔ برخی برآوردها حدود دو هزار میلیارد، می‌دانند.

کهکشان‌ها در گروه‌ها و خوشه‌های کهکشانی جمع می‌شوند.

کهکشان‌ها چگونه شکل می‌گیرند؟

آغاز کار دانه‌های کوچک چگالی در جهان نخستین است که با گرانش مادهٔ تاریک رشد کردند. گاز در این چاه‌های گرانشی فرو ریخت و ستاره‌ها پدید آمدند. کهکشان‌ها سپس با ادغام و برخورد بزرگ‌تر شدند. در مرکز بیشتر کهکشان‌های بزرگ یک سیاه‌چالهٔ کلان‌جرم وجود دارد.

کی دانستیم کهکشان‌ها وجودی مستقل دارند؟

تا دههٔ ۱۹۲۰ بسیاری گمان می‌کردند سحابی‌های مارپیچی بخشی از راه شیری‌اند. ادوین هابل در سال‌های ۱۹۲۴ و ۱۹۲۵ با اندازه‌گیری فاصلهٔ آندرومدا نشان داد این اجرام کهکشان‌هایی دورند. این نتیجه به‌همراه قانون هابل تصویر ما از جهان را عوض کرد.

پرسش‌های رایج

### کهکشان چیست؟
کهکشان مجموعه‌ای گرانشی از ستاره‌ها، گاز، غبار و مادهٔ تاریک است. شمار ستاره‌هایش از چند هزار تا بیش از هزار میلیارد فرق می‌کند.

### در جهان چند کهکشان هست؟
تعداد دقیق کهکشان‌ها معلوم نیست، ولی در جهان قابل مشاهده دست‌کم صدها میلیارد کهکشان برآورد می‌شود.

### کهکشان ما چه نام دارد؟
کهکشان ما راه شیری نام دارد و یک کهکشان مارپیچی میله‌دار است. منظومهٔ شمسی در یکی از بازوهای آن، دور از مرکز، قرار دارد.

### نزدیک‌ترین کهکشان بزرگ به ما کدام است؟
نزدیک‌ترین کهکشان بزرگ به راه شیری، آندرومدا است که حدود ۲٫۵ میلیون سال نوری فاصله دارد.