فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۱۱
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- پنجشنبه ۲۶ تیر ۱۴۰۴آهن خون، ساختهٔ ستاره‌هاآهن بدن ما در ستاره‌ها و ابرنواخترها ساخته شده است؛ ابرنواخترهای نوع Ia بیشتر سیلیسیم و عنصرهای نزدیک آهن مثل نیکل و آهن می‌سازند و پس از مرگ ستاره این مواد در فضا پراکنده می‌شوند.
- سه‌شنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۴ماده باریونیبنا بر الگوی لاندا-سی‌دی‌ام، ماده معمولی (باریونی) تنها حدود ۵ درصد از جرم-انرژی جهان است؛ حدود ۲۷ درصد ماده تاریک و ۶۸ درصد انرژی تاریک است.
- یکشنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۴طیف نور خورشیدبا تجزیهٔ نور خورشید و ستاره‌ها به طیف می‌توان از ترکیب شیمیایی آن‌ها خبر یافت؛ هلیوم نخست در ۱۸۶۸ هنگام خورشیدگرفتگی به‌صورت خطی زرد و ناشناخته در طیف نور خورشید دیده شد.
- پنجشنبه ۵ تیر ۱۴۰۴سرخ‌گراییسرخ‌گرایی افزایش طول‌موج نور است و یکی از دلیل‌هایش حرکت نسبی منبع نور است؛ وقتی منبع دور می‌شود نور سرخ‌تر می‌شود و کاهش طول‌موج را آبی‌گرایی می‌نامند.
- چهارشنبه ۴ تیر ۱۴۰۴مقیاس کارداشفمقیاس کارداشف پیشرفت یک تمدن را با میزان انرژی‌ای می‌سنجد که می‌تواند مهار و مصرف کند؛ مصرف انرژی جهان در ۲۰۲۱ حدود ۱۸٫۸۷ تراوات بود، یعنی ۰٫۷۳ روی این مقیاس، و ما هنوز به نوع ۱ نرسیده‌ایم.
- سه‌شنبه ۳ تیر ۱۴۰۴کهکشان‌های دست‌نیافتنیطبق قانون هابل، کهکشان‌های دورتر از افق هابل با سرعتی بیشتر از نور از ما دور می‌شوند؛ این با نسبیت خاص تناقض ندارد، چون خود فضا منبسط می‌شود.
- جمعه ۳۰ خرداد ۱۴۰۴آسانسور فضاییآسانسور فضایی طرحی پیشنهادی است که کابلی را به سطح زمین نزدیک استوا می‌بندد و تا فراتر از مدار زمین‌ایستا (۳۵٬۷۸۶ کیلومتر) و تا وزنه‌ای در فضا می‌کشد؛ مشکل اصلی‌اش استحکام کابل است و هنوز ساخته نشده است.
- پنجشنبه ۲۹ خرداد ۱۴۰۴کپلر و مدار بیضییوهانس کپلر در قانون‌هایش، که میان ۱۶۰۹ تا ۱۶۲۱ منتشر شد، نشان داد مدار سیاره‌ها دایره نیست و بیضی است و خورشید در یکی از دو کانون آن قرار دارد.
- چهارشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۴سال و دمای عطاردسال عطارد ۸۸ روز زمینی است؛ دمای استوایی سطحش از حدود ۴۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد در روز تا حدود ۱۷۰- درجه در شب تغییر می‌کند.
- سه‌شنبه ۲۷ خرداد ۱۴۰۴زهره، جهنم منظومهدمای سطح زهره حدود ۴۶۴ درجهٔ سانتی‌گراد است و داغ‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی است؛ جوّش بیشتر از دی‌اکسید کربن است و لایهٔ ضخیم ابرهایی از اسید سولفوریک سراسر سیاره را پوشانده.
- یکشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۴دمای زهرهجو زهره بسیار انبوه است و ۹۶٫۵ درصدش دی‌اکسید کربن؛ دمای سطح حدود ۴۶۴ درجهٔ سانتی‌گراد است و زهره را داغ‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی می‌کند.
- شنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۴مدار بیضی زمینمدار زمین کمی بیضی است و زمین حدود ۳ ژانویه (دی‌ماه) به خورشید نزدیک‌تر است؛ ولی فصل‌ها از فاصله نیستند و از کج بودن محور زمین می‌آیند.
- پنجشنبه ۲۲ خرداد ۱۴۰۴خط‌های طیفی و الکترون‌هاوقتی انرژی یک فوتون با تغییر تراز انرژی اتم، یعنی جابه‌جایی الکترون میان مدارها، جور باشد، اتم آن را جذب و دوباره نشر می‌کند؛ از همین، خط‌های طیفی در نور ستاره‌ها پیدا می‌شود.
- چهارشنبه ۲۱ خرداد ۱۴۰۴اکسیژن از هوای مریخدستگاه MOXIE روی مریخ‌نورد پرسویرنس در ۲۰ آوریل ۲۰۲۱ در یک ساعت ۵٫۳۷ گرم اکسیژن از دی‌اکسید کربن جو مریخ ساخت.
- دوشنبه ۱۹ خرداد ۱۴۰۴کایرون، سنتور منظومهکایرون نخستین کشف‌شدهٔ قنطورس‌هاست، جرم‌هایی که میان مدار سیارک‌ها و کمربند کایپر می‌گردند؛ در ۱۹۸۹ دیدند مثل دنباله‌دار رفتار می‌کند و گاز و غبار می‌پراکند.
- شنبه ۱۷ خرداد ۱۴۰۴رئا، قمر یخی زحلرئا دومین قمر بزرگ زحل است و حدود سه‌چهارم آن یخ است؛ ۲۰۰۸ ناسا اعلام کرد شاید حلقه‌ای ضعیف دورش باشد که اگر درست باشد نخستین حلقهٔ شناخته‌شده گرد یک قمر است.
- جمعه ۱۶ خرداد ۱۴۰۴مدارهای بیضی کپلریوهانس کپلر نشان داد مدار هر سیاره دایره نیست، بیضی است و خورشید در یکی از دو کانون آن قرار دارد.
- چهارشنبه ۱۴ خرداد ۱۴۰۴جونو دور مشتریفضاپیمای جونوی ناسا از ۵ ژوئیهٔ ۲۰۱۶ در مداری قطبی دور مشتری می‌چرخد و ترکیب، میدان گرانشی و میدان مغناطیسی آن و نشانه‌های شکل‌گیری‌اش را بررسی می‌کند.
- دوشنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۴اخترشناسی و طالع‌بینیاخترشناسی رشته‌ای دانشگاهی است که پدیده‌های دیدنی فراتر از جو زمین را می‌کاود، اما طالع‌بینی از جایگاه ظاهری اجرام آسمانی برای پیشگویی بهره می‌گیرد؛ این دو از سدهٔ هجدهم راه‌هایی جدا شدند.
- جمعه ۹ خرداد ۱۴۰۴اومواموااومواموا که در ۲۰۱۷ دیده شد نخستین جرم میان‌ستاره‌ایِ تأییدشده‌ای بود که از منظومهٔ شمسی می‌گذشت؛ باوجود نزدیکی به خورشید دمی نداشت، شتابی غیرگرانشی نشان داد و شکلش بسیار کشیده بود.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی می‌تواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
