فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۹
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- جمعه ۱۸ مهر ۱۴۰۴میماس و دهانهٔ هرشلدهانهٔ هرشل روی میماس، قمر زحل، حدود یک‌سوم قطر میانگین آن قمر است و نسبت به اندازهٔ جرم میزبانش از بزرگ‌ترین دهانه‌های منظومهٔ شمسی است. این دهانه از برخوردی بسیار پرانرژی پدید آمده است.
- پنجشنبه ۱۷ مهر ۱۴۰۴تأخیر ارتباط با وویجروویجر ۱ دورترین جسم ساخت بشر از زمین است و فاصله‌اش حدود ۱۷۱ برابر فاصلهٔ زمین تا خورشید است. پیش‌بینی می‌شود در نوامبر ۲۰۲۶ به فاصلهٔ یک روز نوری برسد؛ یعنی پیام رادیویی نزدیک یک روز طول می‌کشد تا به آن برسد.
- سه‌شنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۴بازگشت دنباله‌دار هالیدنباله‌دار هالی هر حدود ۷۴ تا ۷۹ سال یک بار به بخش درونی منظومهٔ شمسی می‌آید؛ آخرین بار در ۱۹۸۶ دیده شد و بار بعد در میانهٔ ۲۰۶۱ (۱۴۴۰ خورشیدی) پدیدار می‌شود.
- شنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۴دایسون‌اسفر و تابش فروسرخدایسون‌اسفر ابرسازه‌ای فرضی گرد یک ستاره است. فریمن دایسون در مقاله‌ای در ۱۹۶۰ دربارهٔ جست‌وجوی منابع مصنوعی تابش فروسرخ ستاره‌ای نوشت؛ اگر نشانهٔ چنین کره‌ای در جست‌وجوهای نجومی پیدا شود، نشانهٔ هوش فرازمینی خواهد بود.…
- چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴چندجهانی؛ ایدهٔ فیزیکدانانچندجهانی مجموعه‌ای فرضی از همهٔ جهان‌هاست و فیزیکدانانی مانند مکس تگمارک از آن دفاع می‌کنند. تاکنون شواهد آماری معناداری برای آن یافت نشده و بیشتر یک فرضیهٔ نظری است.
- شنبه ۵ مهر ۱۴۰۴نور ماه ۱٫۳ ثانیه تا ما راه داردنوری که از ماه به چشم ما می‌رسد حدود ۱٫۳ ثانیه پیش از سطح ماه بازتاب شده است، چون ماه حدود ۳۸۴ هزار کیلومتر از زمین فاصله دارد و نور با سرعت حدود ۳۰۰ هزار کیلومتر در ثانیه می‌رود.
- پنجشنبه ۳ مهر ۱۴۰۴کالیستو؛ قمری پر از دهانهکالیستو، قمر مشتری، قدیمی‌ترین و پردهانه‌ترین سطح منظومهٔ شمسی را دارد و سطحش تقریباً سراسر پوشیده از دهانه‌های برخوردی است. نشانه‌ای از زمین‌ساخت ورقه‌ای یا آتشفشان در آن دیده نمی‌شود.
- دوشنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۴خوشه‌های کهکشانی و ماده تاریکخوشه‌های کهکشانی از صدها تا هزاران کهکشان تشکیل شده‌اند و بیشتر جرم آن‌ها از ماده تاریک است؛ ماده‌ای که نمی‌بینیم و فقط از اثر گرانشی‌اش آن را می‌شناسیم.
- یکشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۴تورم کیهانیبر پایهٔ نظریهٔ تورم کیهانی، جهان در دورانی بسیار نخستین به‌صورت نمایی منبسط شد: فاصله‌ها هر ۱۰ به توان منفی ۳۷ ثانیه دو برابر می‌شدند و این انبساط دست‌کم ۱۰ به توان منفی ۳۵ ثانیه طول کشید، هرچند مدت کامل آن معلوم نیست.
- شنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۴میماس و دهانهٔ هرشلمیماس، قمر زحل، دهانه‌ای عظیم به نام هرشل دارد. این دهانه حدود ۱۳۹ کیلومتر پهناست، یعنی حدود یک‌سوم قطر میانگین قمر.
- پنجشنبه ۲۷ شهریور ۱۴۰۴وستا؛ دومین جرم بزرگ کمربند سیارک‌هاوستا با قطری حدود ۵۲۵ کیلومتر دومین جرم پرجرم کمربند سیارک‌هاست و فقط ۲۸ درصد جرم سرس را دارد. این پیش‌سیاره‌ٔ سنگی تا حدی لایه‌لایه است و دو دهانهٔ عظیم بخش بزرگی از نیمکرهٔ جنوبی آن را گرفته‌اند.
- چهارشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۴قانون هابل و دور شدن کهکشان‌هاطبق قانون هابل، هرچه کهکشانی از ما دورتر باشد، با سرعت بیشتری از ما دور می‌شود. این نتیجهٔ انبساط جهان است، نه حرکت کهکشان‌ها در فضایی ثابت.
- دوشنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۴ستارهٔ قطبی و راهیابیستارهٔ قطبی تقریباً در جهت قطب شمال آسمان قرار دارد و تقریباً ثابت می‌ماند، پس دریانوردان و مسافران پیش از پیدایش جی‌پی‌اس با آن شمال را پیدا می‌کردند.
- جمعه ۲۱ شهریور ۱۴۰۴ابر اورت؛ انبار دنباله‌دارهاابر اورت ابری فرضی از میلیاردها جسم یخی است که خورشید را در فاصله‌ای حدود ۲ هزار تا ۲۰۰ هزار برابر فاصلهٔ زمین تا خورشید در میان گرفته است. وجودش را یان اورت در ۱۹۵۰ پیشنهاد کرد تا شمار دنباله‌دارهای بلندمدت را توضیح ده…
- سه‌شنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۴چاندرا و پرتو ایکستلسکوپ فضایی چاندرا که در سال ۱۹۹۹ به فضا رفت، پرتو ایکس اجرام آسمانی را می‌بیند؛ پرتوی که جو زمین جذبش می‌کند و از زمین دیده نمی‌شود. نامش از اخترفیزیکدان هندی‌آمریکایی و برندهٔ نوبل، سوبرامانیان چاندراسخار، گرفته شده …
- جمعه ۱۴ شهریور ۱۴۰۴هابل، چشم فضاییتلسکوپ فضایی هابل از سال ۱۹۹۰ در مدار نزدیک زمین است و هنوز کار می‌کند. آینه‌ای ۲٫۴ متری دارد و پنج ابزار اصلی‌اش در فرابنفش، مرئی و فروسرخ نزدیک می‌بینند.
- چهارشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۴دیسک‌های برافزایشی؛ داغ و درخشاندیسک برافزایشی ساختاری از مواد پراکنده است که به دور یک جرم مرکزی، مثلاً ستاره یا سیاه‌چاله، می‌چرخند. اصطکاک و گرانش مواد را فشرده و داغ می‌کنند و دیسک تابش می‌کند؛ دیسک‌های پیرامون سیاه‌چاله‌ها و ستارگان نوترونی در پر…
- دوشنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۴خورشید هر ثانیه جرم می‌سوزاندخورشید در هر ثانیه حدود ۴ میلیون تن از جرم خود را در همجوشی هسته‌ای به انرژی تبدیل می‌کند، و این انرژی را به فضا می‌فرستد.
- یکشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۴مرگ گرمایی جهانمرگ گرمایی جهان فرضیه‌ای علمی دربارهٔ سرانجام جهان است: جهان به حالتی با بیشینهٔ بی‌نظمی (آنتروپی) می‌رسد که دیگر انرژی آزاد ترمودینامیکی در آن نمی‌ماند. این حالت دمای مطلق خاصی نمی‌خواهد؛ فقط یعنی اختلاف دما دیگر برای …
- پنجشنبه ۶ شهریور ۱۴۰۴آب‌فشان‌های انسلادوسانسلادوس، قمر زحل، از شکاف‌های قطب جنوبش فواره‌هایی از بخار آب و ذرات یخ به فضا می‌پاشد. کاسینی شواهدی از یک اقیانوس بزرگ آب مایع زیر سطح قطب جنوب آن یافت.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
آسمانخورشید امروز
پیش‌بینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: ایلام، ۱۲٫۲ میلیمتر در میانگین استان.
آسمانماه امشب
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آن‌ها را نشان میدهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…