فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۲۰
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- چهارشنبه ۱۱ بهمن ۱۴۰۲باران شیشه‌ایپژوهشگران دریافته‌اند که هوای سیارهٔ فراخورشیدی HD 189733 b شامل «بارانِ» شیشهٔ مذاب است. این سیاره یک مشتری داغ است و هر ۲٫۲ روز یک بار به دور ستاره‌اش می‌گردد.
- شنبه ۷ بهمن ۱۴۰۲زمان در کنار سیاه‌چالهطبق نسبیت عام، هرچه به جرمی سنگین نزدیک‌تر باشیم زمان کندتر می‌گذرد؛ برای ناظری دور، ساعتی که نزدیک سیاه‌چاله است کندتر می‌تپد. این اثر با ساعت‌های اتمی روی هواپیما هم سنجیده شده است.
- جمعه ۶ بهمن ۱۴۰۲قلب پلوتونروی پلوتون ناحیه‌ای قلب‌مانند به نام «توم‌بو ریجیو» (Tombaugh Regio) هست. بخش غربی‌اش، «اسپوتنیک پلانیشیا»، دشتی حدود هزار کیلومتر پهن از یخ نیتروژن و یخ‌های دیگر است که یخ منوکسید کربن و متان هم در مرکزش فراوان است.
- چهارشنبه ۴ بهمن ۱۴۰۲کوتولهٔ سفیدستاره‌ای مثل خورشید که سوختش تمام شود، سرانجام به کوتولهٔ سفید تبدیل می‌شود. کوتولهٔ سفید چنان چگال است که در حجمی به اندازهٔ زمین جرمی هم‌ارز خورشید دارد.
- سه‌شنبه ۳ بهمن ۱۴۰۲انرژی ابرنواخترابرنواختر از شدیدترین رویدادهای جهان است. درخشندگی اوجش می‌تواند با کل یک کهکشان برابری کند و سپس طی چند هفته یا ماه کم‌فروغ می‌شود.
- یکشنبه ۱ بهمن ۱۴۰۲جست‌وجوی حیات فرازمینیهنوز هیچ زیست‌نشانهٔ تأییدشده‌ای بیرون از منظومهٔ شمسی دیده نشده است. دانشمندان با تلسکوپ جوّ سیاره‌های فراخورشیدی را برای نشانه‌های زیستی می‌کاوند و سیگنال‌های رادیویی و نوری را برای ردّ تمدن‌های احتمالی زیر نظر دارند.
- جمعه ۲۹ دی ۱۴۰۲حیات در جای دیگر کیهاناروپا (قمر مشتری) و انسلادوس (قمر زحل) به‌خاطر اقیانوس آب زیرسطحی‌شان محتمل‌ترین جاها در منظومهٔ شمسی برای وجود حیات فرازمینی امروزی شمرده می‌شوند.
- پنجشنبه ۲۸ دی ۱۴۰۲طوفان‌های خورشیدی و فناوریجرمی که از تاج خورشید پرتاب می‌شود اگر به زمین برسد توفان ژئومغناطیسی و شفق می‌سازد و می‌تواند ارتباط رادیویی ماهواره‌ها را مختل کند و به الکترونیک فضاپیماها آسیب بزند؛ در موارد نادر به شبکهٔ برق هم صدمه می‌زند. ماهواره…
- سه‌شنبه ۲۶ دی ۱۴۰۲برخورد راه شیری و آندرومداراه شیری و همسایهٔ نزدیکش، کهکشان آندرومدا، ممکن است حدود ۴٫۵ میلیارد سال دیگر با هم برخورد کنند؛ بررسی‌های تازه‌تر نشان داده‌اند که این برخورد قطعی نیست.
- یکشنبه ۲۴ دی ۱۴۰۲سرگردانی قطب مغناطیسیقطب شمال مغناطیسی ثابت نیست و از شمال کانادا به سوی سیبری می‌گردد؛ سرعتش در آغاز سدهٔ بیستم حدود ۱۰ کیلومتر در سال بود و در ۲۰۰۳ به ۴۰ کیلومتر در سال رسید و از آن پس باز هم بیشتر شده است. این جابه‌جایی با تغییرهای مغناط…
- جمعه ۲۲ دی ۱۴۰۲سفر به مریخفضاپیما با مدار صرفه‌جوی انتقالی هوهمان حدود ۹ ماه تا مریخ راه دارد و پنجرهٔ پرتاب میان زمین و مریخ هر ۲۶ ماه یک بار باز می‌شود.
- دوشنبه ۱۱ دی ۱۴۰۲توفان‌های ژئومغناطیسیتوفان ژئومغناطیسی را معمولاً خروج جرم از تاج خورشید و ناحیه‌های برهم‌کنش میان جریان‌های تند و کند باد خورشیدی پدید می‌آورند. ذرات باردار می‌توانند شفق قطبی بسازند و شبکه‌های برق را هم مختل کنند؛ در توفان ۱۹۸۹ شبکهٔ برق …
- شنبه ۹ دی ۱۴۰۲گرانش ماهگرانش سطح ماه حدود یک‌ششم گرانش زمین است؛ پس وزن شما روی ماه حدود یک‌ششم می‌شود و می‌توانید بسیار بلندتر بپرید.
- جمعه ۸ دی ۱۴۰۲سرعت ماهواره‌هاماهواره‌های نزدیک زمین با سرعتی حدود ۷٫۸ کیلومتر بر ثانیه می‌گردند. آن‌قدر سریع‌اند که هنگام سقوط به سمت زمین، همیشه از آن «جا می‌مانند» و دور زمین می‌افتند.
- یکشنبه ۳ دی ۱۴۰۲کیوب‌ست‌ها، ماهواره‌های کوچککیوب‌ست‌ها ماهواره‌های کوچکی با شکل مکعب‌های ۱۰ سانتی‌متری‌اند و جرم هر واحدشان حداکثر ۲ کیلوگرم است. با ساخت ارزان و پرتاب به‌عنوان بار ثانویهٔ موشک‌ها، آزمایش‌های علمی و آموزشی را به فضا برده‌اند.
- جمعه ۱ دی ۱۴۰۲کرم‌چالهکرم‌چاله گذرگاهی نظری در فضا-زمان است که معادله‌های نسبیت عام وجودش را ممکن می‌دانند. هنوز هیچ شاهد رصدی برایش نداریم و پایدار بودن آن و سفر از آن فرضی است.
- چهارشنبه ۲۹ آذر ۱۴۰۲ماه و گردش ماهفاصلهٔ میان دو ماه‌نوی پیاپی حدود ۲۹٫۵ روز است و واژهٔ «ماه» از همین گردش ماه گرفته شده است. ماه‌های تقویمی میلادی میان ۲۸ تا ۳۱ روز دارند و تقریبی از آن‌اند.
- دوشنبه ۲۷ آذر ۱۴۰۲سفر به آینده با اتساع زماننسبیت خاص می‌گوید ساعتِ جسمی که با سرعتی نزدیک به نور حرکت می‌کند، از دید ناظر دیگر کندتر می‌تپد. این پیش‌بینی نسبیت بارها با آزمایش تأیید شده و در سامانه‌های ماهواره‌ای مثل جی‌پی‌اس هم به کار می‌آید.
- یکشنبه ۲۶ آذر ۱۴۰۲سرعت مداریبرای ماندن در مدار پایین زمین باید به سرعتی حدود ۷٫۸ کیلومتر بر ثانیه (۲۸ هزار کیلومتر در ساعت) رسید. فرار از گرانش زمین سرعت بیشتری، ۱۱٫۲ کیلومتر بر ثانیه، می‌خواهد.
- جمعه ۲۴ آذر ۱۴۰۲مه‌بانگ انفجار در فضا نبودمه‌بانگ انفجاری در فضا نبود، بلکه انبساط خود فضا بود. طبق نظریه، حدود ۱۳٫۸ میلیارد سال پیش جهان از حالتی بسیار داغ و چگال شروع به انبساط کرد و هنوز هم ادامه دارد.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی می‌تواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
آسمانخورشید امروز
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهواره‌ای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آنها را نشان میدهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…
آسمانماه امشب