فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۲۱
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- پنجشنبه ۲۳ آذر ۱۴۰۲مدار بیضی‌گون زمینمدار زمین به دور خورشید دایرهٔ کامل نیست، بلکه بیضی‌ای بسیار نزدیک به دایره است؛ خروج از مرکز آن حدود ۰٫۰۱۶۷ است و به صفر نزدیک است.
- چهارشنبه ۲۲ آذر ۱۴۰۲نگاه به گذشته با نور ستاره‌هانور ستاره‌ها زمان می‌برد تا به ما برسد؛ مثلاً نور ستارهٔ ۶۱ دجاجه حدود ۱۰٫۳ سال راه است، پس آن را آن‌گونه می‌بینیم که ده سال پیش بوده است. هرچه ستاره دورتر باشد، ژرف‌تر در گذشته‌اش می‌بینیم.
- یکشنبه ۱۹ آذر ۱۴۰۲سرعت نور در خلأسرعت نور در خلأ ثابتی جهانی است و دقیقاً ۲۹۹٬۷۹۲٬۴۵۸ متر بر ثانیه، یعنی حدود ۲۹۹٬۷۹۲ کیلومتر بر ثانیه، است. نور در مواد مثل شیشه یا آب کندتر می‌رود و بیشترین سرعتش در خلأ است.
- پنجشنبه ۱۶ آذر ۱۴۰۲آبی بودن آسماننور خورشید در جو در همه جهت پراکنده می‌شود و نور آبی چون طول‌موج کوتاه‌تری دارد، بیشتر پراکنده می‌شود. این پراکندگی ریلی است.
- سه‌شنبه ۱۴ آذر ۱۴۰۲گانیمد، بزرگ‌ترین قمرگانیمد، قمر مشتری، بزرگ‌ترین و پرجرم‌ترین قمر منظومهٔ شمسی است و از سیارهٔ عطارد هم بزرگ‌تر است، هرچند گرانش سطحش از عطارد کمتر است.
- پنجشنبه ۹ آذر ۱۴۰۲چقدر تا نزدیک‌ترین ستارهپروکسیما قنطورس حدود ۴٫۲۵ سال نوری از ما فاصله دارد؛ یعنی حتی با سرعت نور هم بیش از چهار سال راه است.
- سه‌شنبه ۷ آذر ۱۴۰۲اتساع زمان گرانشی و GPSنسبیت عام پیش‌بینی می‌کند زمان در میدان گرانش قوی‌تر کندتر می‌گذرد؛ پس ساعت بالای کوه اندکی تندتر از ساعت سطح دریا می‌تپد. ساعت‌های اتمی دقیق این را تأیید کرده‌اند و سامانهٔ GPS برای دقت خود آن را به حساب می‌آورد.
- یکشنبه ۵ آذر ۱۴۰۲باد خورشیدیباد خورشیدی جریانی از ذرات باردار است که از تاج خورشید، بیرونی‌ترین لایهٔ جو آن، می‌گریزد. در فاصله‌ای بیش از چند شعاع خورشیدی سرعتش به ۲۵۰ تا ۷۵۰ کیلومتر بر ثانیه می‌رسد؛ پدیده‌هایی مثل شفق و توفان‌های ژئومغناطیسی به آ…
- جمعه ۳ آذر ۱۴۰۲نزدیک‌ترین ستارهحتی با سرعت نور هم رسیدن به پروکسیما قنطورس، نزدیک‌ترین ستاره به ما پس از خورشید، حدود ۴٫۲۵ سال طول می‌کشد.
- پنجشنبه ۲ آذر ۱۴۰۲سفر به مریخسفر فضاپیما از زمین به مریخ با مدار انتقالی هوهمان حدود ۹ ماه طول می‌کشد. فاصلهٔ دو سیاره چون به دور خورشید می‌گردند و مدارشان بیضی است، تغییر می‌کند: در نزدیک‌ترین حالت حدود ۵۴ میلیون کیلومتر و در دورترین حالت تا ۴۰۱ م…
- چهارشنبه ۱ آذر ۱۴۰۲بوی مرکز کهکشاندر ابر گازی Sagittarius B2 نزدیک مرکز راه شیری اتیل فرمات شناسایی شده است، مادهٔ شیمیایی‌ای که بوی رم دارد و در طعم تمشک هم سهم دارد. این مولکول با تلسکوپ رادیویی ۳۰ متری IRAM شناسایی شد.
- سه‌شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۲شفق در دل شبشفق شمالی و جنوبی آسمان شب را رنگی می‌کند؛ هنگامی پدید می‌آید که ذرات باردار خورشید با اتم‌های جو بالایی زمین برخورد کنند. بیشتر در عرض‌های جغرافیایی بالا، نزدیک قطب‌ها، دیده می‌شود.
- دوشنبه ۲۹ آبان ۱۴۰۲روز مریخروز مریخ، سول، کمی از روز زمین بلندتر است: کمتر از یک ساعت. مریخ شیب محور و دورهٔ چرخشی شبیه زمین دارد و به همین دلیل فصل‌های بهار، تابستان، پاییز و زمستان دارد، هرچند سالش تقریباً دو برابر سال زمین است.
- شنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۲تلسکوپ ساده و آسمانحتی یک دوربین دوچشمی ساده چهار قمر بزرگ مشتری، یعنی آیو، اروپا، گانیمد و کالیستو، را نشان می‌دهد؛ گالیله با تلسکوپی ۲۰ برابر در ژانویهٔ ۱۶۱۰ نخستین بار آن‌ها را دید.
- جمعه ۲۶ آبان ۱۴۰۲وویجر ۲ و غول‌های یخیوویجر ۲ که در ۱۹۷۷ پرتاب شد، تنها فضاپیمایی است که به اورانوس (۱۹۸۶) و نپتون (۱۹۸۹) رسیده است. در این سفر دو حلقهٔ تازه برای اورانوس و شش قمر تازه برای نپتون یافت و «لکهٔ تاریک بزرگ» نپتون را دید.
- سه‌شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۲ایستگاه فضایی چقدر بزرگ استایستگاه فضایی بین‌المللی بزرگ‌ترین فضاپیمای ساختهٔ بشر است؛ با پنل‌های خورشیدی حدود ۱۰۹ متر در ۷۳ متر اندازه دارد، یعنی به بزرگی یک زمین فوتبال کامل.
- پنجشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۲انرژی تاریکگمان می‌رود انرژی تاریک حدود ۶۸ درصد از انرژی کل جهان را بسازد و انبساط جهان را شتاب دهد، با این حال یکی از بزرگ‌ترین رازهای علم است.
- چهارشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۲زمان در سرعت‌های بالاطبق نسبیت خاص، هرچه سرعت جسمی به سرعت نور نزدیک‌تر شود، زمان برای آن کندتر می‌گذرد. به این ترتیب سفر به آینده در اصل ممکن است، به شرط آنکه بتوان شتاب را به سرعتی نزدیک نور رساند؛ ولی با فناوری امروز مسافر فقط می‌تواند چ…
- دوشنبه ۱۵ آبان ۱۴۰۲هابل و جو زمینتلسکوپ فضایی هابل چون بیرون جو زمین می‌گردد، تصویرش را آشفتگی جو خراب نمی‌کند و نور زمینهٔ بسیار کمتری از تلسکوپ‌های زمینی دارد؛ به همین دلیل می‌تواند تصاویر بسیار شفافی بگیرد. این تلسکوپ در محدودهٔ فرابنفش، مرئی و فروس…
- یکشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۲دور شدن ماه از زمینماه کم‌کم از زمین دور می‌شود و به‌همین‌دلیل چرخش زمین اندکی کند می‌شود؛ به این پدیده ترمز کشندی می‌گویند. حرکت ماه را با بازتاب پرتوی لیزر از بازتابنده‌هایی که برنامهٔ آپولو روی ماه گذاشت، با دقتی در حد چند سانتی‌متر دن…
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی می‌تواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان می‌دهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
پیش‌بینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: ایلام، ۱۲٫۲ میلیمتر در میانگین استان.
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آن‌ها را نشان می‌دهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…
آسمانخورشید امروز
آسمانماه امشب