فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۳
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵میدان مغناطیسی مگنتارهامگنتار نوعی ستارهٔ نوترونی با میدان مغناطیسی بسیار نیرومند است، از حدود یک میلیارد تا صد میلیارد تسلا. فروکاهی این میدان، تابش پرانرژی پرتو ایکس و پرتو گاما را تأمین می‌کند.
- شنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۵آسمان شب گذشته استشباهنگ، درخشان‌ترین ستارهٔ آسمان شب، حدود ۸٫۶ سال نوری از ما فاصله دارد. چون سال نوری مسافتی است که نور در یک سال می‌پیماید، نوری که امشب از شباهنگ می‌بینیم حدود ۸٫۶ سال پیش از آن راه افتاده است؛ یعنی ستاره را چنان می‌ب…
- پنجشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ابرنواختر و درخششاوج درخشش یک ابرنواختر می‌تواند با درخشش یک کهکشان کامل برابری کند و بعد طی چند هفته یا چند ماه کم‌نور شود. ابرنواختر انفجاری نیرومند در واپسین مرحلهٔ زندگی یک ستارهٔ پرجرم است.
- چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵سیاه‌چالهٔ مرکز راه شیریدر مرکز کهکشان راه شیری سیاه‌چاله‌ای کلان‌جرم به نام کمان A* قرار دارد. بهترین برآورد کنونی جرم آن حدود ۴٫۳ میلیون برابر جرم خورشید است.
- سه‌شنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۵هیل-باپ، دنباله‌دار بزرگ ۱۹۹۷هستهٔ بسیار بزرگ دنباله‌دار هیل-باپ باعث شد حدود ۱۸ ماه با چشم غیرمسلح دیده شود، که رکورد بود و حدود دو برابر رکورد پیشین، یعنی دنباله‌دار بزرگ ۱۸۱۱ است. در فروردین ۱۳۷۶ (آوریل ۱۹۹۷) از هر ستاره‌ای جز شباهنگ درخشان‌تر ب…
- شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵چرخش وارونهٔ تریتونتریتون، بزرگ‌ترین قمر نپتون، خلاف جهت چرخش نپتون دور آن می‌گردد و تنها قمر بزرگ منظومهٔ شمسی با این ویژگی است. به همین دلیل گمان می‌رود زمانی کوتوله‌سیاره‌ای در کمربند کایپر بوده که گرانش نپتون آن را به دام انداخته است.
- جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵سپر حرارتی بازگشتجسمی که با سرعت زیاد وارد جو می‌شود، بیشتر به‌خاطر فشرده‌شدن هوا در جلوی خود گرمای شدید می‌گیرد و درگیر کشش هوا هم می‌شود. سامانهٔ محافظت حرارتی فضاپیما را در این لحظه نگه می‌دارد و دو دستهٔ کلی دارد: ابلیتیو، که لایه‌ا…
- پنجشنبه ۱۹ شهریور ۱۴۰۵برخورد کهکشان‌هاممکن است حدود ۴٫۵ میلیارد سال دیگر راه شیری با کهکشان آندرومدا، دو کهکشان بزرگ گروه محلی، برخورد کند؛ هرچند پژوهش‌های تازه‌تر شانس این برخورد را کمتر برآورد کرده‌اند. ستاره‌ها چنان از هم دورند که برخورد دو ستاره بسیار ب…
- دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵مدار تقریباً دایره‌ای زمینزمین حدود ۳۶۵٫۲۵ روز طول می‌کشد تا یک بار دور خورشید بچرخد. مدارش بیضی است، اما خروج از مرکز آن فقط ۰٫۰۱۶۷ است و به دایره بسیار نزدیک است. زمین حدود ۱۳ دی به خورشید نزدیک‌ترین و حدود ۱۳ تیر دورترین فاصله را دارد.
- پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵آپوفیس در ۲۰۲۹سیارک آپوفیس در ۱۳ آوریل ۲۰۲۹ از فاصلهٔ حدود ۳۱٬۶۰۰ کیلومتری بالای سطح زمین می‌گذرد. آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در مارس ۲۰۲۱ اعلام کرد آپوفیس در ۱۰۰ سال آینده با زمین برخورد نخواهد کرد.
- سه‌شنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵بنو، سیارکی پرحفرهچگالی بنو فقط کمی بیشتر از آب است و برآورد می‌شود حدود ۴۰ درصد حجمش فضای خالی باشد، پس درونش احتمالاً توده‌ای از قلوه‌سنگ یا دارای حفره است. فضاپیمای اسیریس-رکس از آن نمونه برداشت و در سپتامبر ۲۰۲۳ به زمین رساند.
- دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵کجی اورانوساورانوس تقریباً به پهلو دور خورشید می‌چرخد، چون محور آن حدود ۹۸ درجه کج است. دلیل این کجی قطعی نیست، اما گمان رایج این است که در زمان شکل‌گیری منظومهٔ شمسی پیش‌سیاره‌ای هم‌اندازهٔ زمین با اورانوس برخورد کرده است.
- شنبه ۷ شهریور ۱۴۰۵فلزهای سیارک‌هافلزهایی مثل پلاتین و پالادیوم که روی زمین کمیاب‌اند، در بعضی سیارک‌ها فراوان‌ترند و هدف اصلی مأموریت‌های آیندهٔ بازگرداندن منابع به شمار می‌روند. استخراج از سیارک‌ها هنوز فرضی است؛ از نظر فنی ممکن است، ولی امروز فقط نمو…
- جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵پلوتون و شارونپلوتون پنج قمر شناخته‌شده دارد. بزرگ‌ترینشان شارون است که قطرش نصف قطر پلوتون است، به‌طوری که مرکز جرم این دو بیرون از پلوتون قرار می‌گیرد و مانند یک جفت دور هم می‌چرخند.
- پنجشنبه ۵ شهریور ۱۴۰۵عیب آینهٔ هابلهابل در سال ۱۹۹۰ پرتاب شد، اما آینهٔ اصلی‌اش درست ساییده نشده بود و انحراف کروی باعث می‌شد عکس‌هایش تار باشد. در مأموریت تعمیر سال ۱۹۹۳ اپتیک آن به کیفیت مورد نظر اصلاح شد.
- چهارشنبه ۴ شهریور ۱۴۰۵غبار ماهرگولیت ماه لایهٔ سست و خرد روی سطح ماه است و ریزترین بخش آن، غبار ماه، دانه‌هایی کوچک‌تر از یک میلی‌متر دارد. این مواد در میلیاردها سال بر اثر برخورد پیاپی شهاب‌سنگ‌ها و ذره‌های باردار ساییده شده‌اند و خاک ماه با خاک زم…
- سه‌شنبه ۳ شهریور ۱۴۰۵گرمای بازگشت شاتلهنگام بازگشت شاتل فضایی به جو، گرما تا حدود ۱۶۵۰ درجهٔ سانتی‌گراد می‌رسید. فضاپیماهای پیشین سپرهای ابلیتیو داشتند که هنگام بازگشت می‌سوخت و دوباره قابل استفاده نبود، اما شاتل چون قرار بود بارها پرواز کند، سامانهٔ حفاظتی…
- جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵هیجیا، سیارکی تقریباً گردهیجیا چهارمین سیارک بزرگ کمربند اصلی است و شکلی تقریباً کروی دارد؛ برای همین برخی پژوهشگران آن را سیارهٔ کوتولهٔ احتمالی می‌دانند. نامش از هیجیا، الههٔ سلامت یونانی، آمده است.
- پنجشنبه ۲۹ مرداد ۱۴۰۵کرم‌چاله‌هاکرم‌چاله ساختاری فرضی است که دو نقطهٔ دور از هم در فضا-زمان را به هم وصل می‌کند. این مفهوم بر پایهٔ یک جواب ویژه از معادلات میدان اینشتین است و با نسبیت عام سازگار است.
- چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵آب و هوا در ایستگاه فضاییسامانهٔ حیات‌پشتیبان ایستگاه فضایی بین‌المللی علاوه بر کنترل فشار، دما، رطوبت و دی‌اکسید کربن هوا، فاضلاب را تصفیه می‌کند و حتی در فضا آب آشامیدنی می‌سازد. آب برگرفته از مصارف دیگر ایستگاه هم برای تولید اکسیژن به کار می…
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین می‌شد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی می‌تواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
