فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۲
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵آسمان پرستاره چه سرنخی دارد؟به نظر می‌رسد جهان می‌توانسته از همیشه وجود داشته باشد و ستاره‌ها یکی پس از دیگری روشن و خاموش شوند. اما بحث آنتروپی این تصویر را به چالش می‌کشد: اگر جهان بی‌نهایت قدیمی بود، همه‌چیز در آن سرانجام به دمایی یکسان می‌رسید…
- دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵فاصله‌ای که در یک مدار عوض می‌شوددو ستاره را در میانهٔ گردششان تصور کنید: به هم نزدیک می‌شوند و بعد دوباره از هم دور می‌افتند. در اتا شاه‌تخته، فاصلهٔ میان آن‌ها در طول مدار از حدود ۱٫۶ واحد نجومی، شبیه فاصلهٔ مریخ تا خورشید، تا حدود ۳۰ واحد نجومی، شبی…
- یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵شماره‌ای که از قمر جا مانداروپا هنوز «مشتری II» خوانده می‌شود، اما حالا ششمین قمر مشتری به شمار می‌آید. در سال ۱۸۹۲، کشف آمالتئا، با مداری نزدیک‌تر به مشتری، اروپا را از جایگاه دوم به سوم برد. کاوشگرهای ویجر هم در سال ۱۹۷۹ سه قمر داخلی دیگر پیدا…
- شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵منظره‌ای میان دو افقچطور ممکن است خورشید و ماهِ گرفته را هم‌زمان ببینی؟ هنگام ماه‌گرفتگی افقی، درست پیش از غروب یا پس از طلوع خورشید، هر دو اندکی بالای افق پدیدار می‌شوند؛ خورشید در یک سوی آسمان و ماه در سوی تقریباً مقابل آن.
- جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵رکوردی میان بدرهای ماه۱۴ نوامبر ۲۰۱۶، ابرماه رکوردی ثبت کرد: از ۲۶ ژانویهٔ ۱۹۴۸ تا آن روز، هیچ ماهِ بدری به آن نزدیکی رخ نداده بود. این رکورد هم قرار نیست تا ۲۵ نوامبر ۲۰۳۴ شکسته شود.
- پنجشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۵معمای سوخت در جو مریختصور کن در جو مریخ دنبال رد پای زیستی می‌گردی. مونوکسید کربن و هیدروژنِ فراوان پیدا می‌کنی؛ مولکول‌هایی که اگر جانداری سوخت‌وساز سازگار با آن‌ها داشته باشد، می‌توانند برایش منبع انرژی باشند. بااین‌حال، دانشمندان حضور هم…
- چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵سالِ کوتاه یک سیارهشاید انتظار داشته باشی سیاره‌ای کمی بزرگ‌تر از زمین، برای یک دور چرخیدن به دور ستاره‌اش زمان زیادی بخواهد؛ اما LHS 3844 b هر ۱۱ ساعت یک بار به دور ستاره‌اش می‌گردد. خبر کشف این سیاره در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۸ اعلام شد.
- سه‌شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵حبابی که از ستاره عقب می‌ماندستاره‌ای تازه در میان هیدروژن خنثی می‌درخشد. نورش گاز نزدیک را یونیزه می‌کند و راه را برای رسیدن نور به گازهای دورتر باز می‌کند. حباب گاز یونیزه گسترش می‌یابد، اما یون‌ها هم می‌توانند دوباره با الکترون‌ها ترکیب شوند. گس…
- دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵تاریخ یک انفجار بی‌گزارشتاریخ انفجار ابرنواختر ذات‌الکرسی آ را از پژواک نورش تعیین کردند. از دیده‌شدن این انفجار هیچ گزارش مکتوبی در دست نیست، اما بخشی از نور آن پس از بازتاب از سحابی‌ها به ما رسیده است. اخترشناسان با بررسی همین پژواک‌ها توانس…
- یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵در آسمان، کدام را می‌دیدند؟امروز سالروز پرتاب اسپوتنیک ۱، نخستین ماهوارهٔ ساخت بشر، در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ است. اما در آسمان شب، آنچه آسان‌تر دیده می‌شد خود ماهواره نبود: بخش مرکزی موشکش با قدرِ یکم پشت سر آن حرکت می‌کرد، در حالی که اسپوتنیک ۱ با قدرِ ش…
- شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵نامی از دل داستان‌های فضایی۱۹۵۲؛ نام «غول گازی» را نخستین بار جیمز بلیش، نویسندهٔ داستان‌های علمی‌تخیلی، ساخت. او در آغاز این نام را برای همهٔ سیاره‌های غول‌پیکر به کار می‌برد. نامی که امروز آشناست، از همان ابتدا معنای گسترده‌تری داشت.
- جمعه ۱۰ مهر ۱۴۰۵ماه کنار افق چه می‌کند؟تصور کن ماه کامل از کنار ساختمان‌ها سر برآورده و آن‌قدر بزرگ به نظر می‌رسد که نگاهت را نگه می‌دارد. وقتی بالاتر می‌رود، انگار کوچک می‌شود. اما در واقع، ماه نزدیک افق حدود ۱٫۵ درصد دورتر از زمانی است که بالاتر در آسمان ق…
- پنجشنبه ۹ مهر ۱۴۰۵تلسکوپ‌هایی که به هم وصل نیستندبه نظر می‌رسد برای ساختن تلسکوپی به بزرگی زمین، باید رادیوتلسکوپ‌ها را به هم وصل کرد. اما در اخترشناسی رادیویی چنین اتصالی لازم نیست: دادهٔ هر تلسکوپ را همراه با اطلاعات زمان دریافتش، معمولاً از یک ساعت اتمی محلی، ثبت م…
- چهارشنبه ۸ مهر ۱۴۰۵Voyager 1🚀 آیا می‌دانستید که وویجر ۱ در فضای میان‌ستاره‌ای هنوز صدای ضعیف پلاسمای اطرافش را ثبت می‌کند؟ این ارتعاش‌ها آن‌قدر آرام‌اند که ابزار فضاپیما برای شنیدنشان به ماه‌ها داده‌برداری نیاز داشت؛ انگار فضا هم گاهی زیرلب حرف م…
- سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵Ariel🪐 آیا می‌دانستید که سطح آریل، یکی از قمرهای اورانوس، پر از دره‌ها و شیارهای بلند است؟ بعضی از این شیارها ظاهراً با مواد صاف و یخی پوشیده شده‌اند؛ نشانه‌ای که دانشمندان آن را احتمالاً به فوران آب و مواد یخی از درون این …
- دوشنبه ۶ مهر ۱۴۰۵مگنتار و انرژی در چند ثانیهمگنتارها ستاره‌های نوترونی با میدان مغناطیسی بسیار قوی‌اند. در شراره‌ای غول‌آسا در دسامبر ۲۰۰۴ از مگنتار SGR 1806-20، در یک‌دهم ثانیه انرژی‌ای آزاد شد که خورشید در حدود ۱۵۰ هزار سال می‌تابد.
- یکشنبه ۵ مهر ۱۴۰۵ابرنواختر و کهکشاندر انفجار ستاره‌ای پرجرم، یعنی ابرنواختر، چنان انرژی آزاد می‌شود که اوج درخشش آن می‌تواند با یک کهکشان کامل برابری کند و بعد طی چند هفته یا چند ماه کم‌نور شود. ابرنواخترها در کهکشان ما به‌طور میانگین هر ۶۱ سال یک بار رخ…
- شنبه ۴ مهر ۱۴۰۵نامزدهای سیاره از تستلسکوپ فضایی تس (TESS) تا ۳ مه ۲۰۲۶ هزاران نامزد سیارهٔ فراخورشیدی، دقیقاً ۷٬۹۳۱ مورد، شناسایی کرده بود. از این‌ها ۸۸۵ مورد تأیید شده‌اند و بقیه هنوز به بررسی بیشتر نیاز دارند.
- جمعه ۳ مهر ۱۴۰۵سوخت موشک باید بسیار سرد بماندهیدروژن مایع سوخت رایج موشک‌هاست و در فشار هوا فقط وقتی کاملاً مایع می‌ماند که تا حدود ۲۵۳- درجهٔ سانتی‌گراد سرد شود. برای همین آن را در مخزن‌های عایق‌بندی‌شده نگه می‌دارند تا مدتی مایع بماند.
- چهارشنبه ۱ مهر ۱۴۰۵کوازار، فانوس کیهانکوازار هستهٔ فوق‌العاده درخشان یک کهکشان است. نورش از گاز داغ قرصی می‌آید که گرد سیاه‌چالهٔ کلان‌جرم مرکز کهکشان می‌چرخد و هنگام فرو ریختن روی آن گرم می‌شود و انرژی تابش می‌کند. درخشان‌ترین کوازارها هزاران برابر یک کهکش…
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین می‌شد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی می‌تواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
آسمانخورشید امروز
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: گیلان، ۱۰٫۶ میلیمتر در میانگین استان.
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آن‌ها را نشان میدهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.