فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۶
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- چهارشنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵اسپاگتی‌شدن در سیاه‌چالهنزدیک یک سیاه‌چالهٔ ستاره‌وار، گرانش در سر و پای جسم فرورونده چنان متفاوت است که جسم کشیده می‌شود؛ اثری که اسپاگتی‌شدن نام دارد.
- دوشنبه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵بادبان خورشیدیبادبان خورشیدی فضاپیمایی است که با فشار تابش نور خورشید حرکت می‌کند، بی‌نیاز از سوخت. فضاپیماهای ایکاروس (۲۰۱۰) و لایت‌سیل ۲ آن را آزموده‌اند.
- چهارشنبه ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵حلقه‌های بسیار نازک زحلحلقه‌های زحل پیچیده‌ترین و گسترده‌ترین سامانهٔ حلقه در منظومهٔ شمسی‌اند. ذره‌هایشان از چند میکرومتر تا چند متر اندازه دارند و تقریباً سراسر از یخ آب ساخته شده‌اند، با اندکی مادهٔ سنگی.
- جمعه ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ستاره‌های دوتاییستارهٔ دوتایی سامانه‌ای از دو ستاره است که با گرانش به هم بسته‌اند و به دور هم می‌چرخند. این ستاره‌ها برای اخترفیزیک مهم‌اند، چون جرم ستاره‌ها را مستقیم اندازه‌گیری می‌کنند.
- پنجشنبه ۲۷ فروردین ۱۴۰۵مواد آلی از فضادر شهاب‌سنگ‌هایی مانند مورچیسون اسیدهای آمینه یافت شده است؛ پس برخی مواد آلی لازم برای حیات ممکن است از فضا به زمین رسیده باشند.
- شنبه ۲۲ فروردین ۱۴۰۵شمردن ستاره‌های راه شیریراه شیری ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد ستاره دارد. اگر هر ثانیه یک ستاره بشماریم، شمردن ۱۰۰ میلیارد ستاره حدود ۳ هزار سال طول می‌کشد.
- چهارشنبه ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ما از غبار ستاره‌ها ساخته شده‌ایمبیشتر عناصر سنگین‌تر که بدن ما را می‌سازند، مانند کربن، اکسیژن و آهن، در واکنش‌های هسته‌ای درون ستاره‌ها و در انفجار آن‌ها ساخته شده‌اند. (هیدروژن، هلیوم و کمی لیتیم از مه‌بانگ آمده‌اند.)
- پنجشنبه ۶ فروردین ۱۴۰۵آریل؛ قمر دره‌دار اورانوسآریل چهارمین قمر بزرگ اورانوس است و سطحش دره‌های بزرگ دارد. گمان می‌رود یخ‌بستن آب درونش باعث انبساط درون قمر شده و دره‌ها پدید آمده‌اند.
- سه‌شنبه ۴ فروردین ۱۴۰۵اینجنویتی؛ نخستین پرواز در سیارهٔ دیگرهلیکوپتر اینجنویتی که همراه مریخ‌نورد پرسویرنس به مریخ رفت، در ۱۹ آوریل ۲۰۲۱ نخستین پرواز کنترل‌شدهٔ موتوری روی سیاره‌ای دیگر را انجام داد. این هلیکوپتر در مجموع ۷۲ پرواز داشت تا مأموریتش در ژانویهٔ ۲۰۲۴ پایان یافت.
- جمعه ۲۹ اسفند ۱۴۰۴نیوهورایزنز؛ نخستین دیدار پلوتونفضاپیمای نیوهورایزنز در ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۵ حدود ۱۲٬۵۰۰ کیلومتر بالای سطح پلوتون گذشت و نخستین فضاپیمایی شد که این سیارهٔ کوتوله را بررسی کرد. در اوت ۲۰۱۶ سرعتش بیش از ۸۴ هزار کیلومتر بر ساعت گزارش شد.
- پنجشنبه ۲۸ اسفند ۱۴۰۴آسانسور فضایی؛ طناب ۳۶ هزار کیلومتری و بیشترآسانسور فضایی ایده‌ای پیشنهادی است که در آن کابلی از نزدیکی استوا به سطح زمین بسته می‌شود و سر دیگرش به وزنه‌ای در فضا، فراتر از مدار زمین‌ایستا (ارتفاع ۳۵٬۷۸۶ کیلومتر)، وصل است. بزرگ‌ترین چالش، ساختن کابلی است که بتوان…
- پنجشنبه ۲۱ اسفند ۱۴۰۴سرعت گریز از زمینسرعت گریز از گرانش زمین حدود ۱۱٫۲ کیلومتر بر ثانیه (حدود ۴۰ هزار کیلومتر بر ساعت) است، سرعتی که جسم باید در سطح زمین داشته باشد تا بی‌پیشرانه از آن دور شود. موشک‌ها چون تدریجی شتاب می‌گیرند، لازم نیست این سرعت را یک‌جا …
- یکشنبه ۱۷ اسفند ۱۴۰۴عطارد؛ داغ در روز، سرد در شبعطارد نزدیک‌ترین سیاره به خورشید است و جو ندارد که گرما را نگه دارد؛ پس دمای استوایی‌اش از حدود ۴۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد در روز تا حدود منفی ۱۷۰ درجه در شب تغییر می‌کند. با وجود نزدیکی‌اش، داغ‌ترین سیاره نیست و قطب‌هایش همی…
- دوشنبه ۱۱ اسفند ۱۴۰۴آب و مواد آلی از فضامطالعات ژئوشیمیایی نشان می‌دهد سیارک‌ها احتمالاً منبع اصلی آب زمین بوده‌اند و دنباله‌دارها فقط سهم کمی (برآوردها کمتر از ۱۰ درصد) داشته‌اند. شواهد دیگری هم از نقش خود زمین در پیدایش اقیانوس‌ها وجود دارد.
- چهارشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۴تس؛ شکارچی سیاره‌های فراخورشیدیتلسکوپ فضایی تس (TESS) ناسا در ۱۸ آوریل ۲۰۱۸ پرتاب شد تا با روش گذر سیاره‌های فراخورشیدی را بیابد. تا مه ۲۰۲۶ حدود ۷٫۹ هزار سیارهٔ احتمالی شناسایی کرده که ۸۸۵ مورد تأیید شده‌اند.
- جمعه ۱ اسفند ۱۴۰۴اقیانوس اروپازیر سطح قمر اروپا، قمر مشتری، اقیانوسی از آب قرار دارد که جوان و هموار بودن سطح آن را توضیح می‌دهد. این اقیانوس شاید بتواند میزبان حیات فرازمینی باشد.
- چهارشنبه ۲۹ بهمن ۱۴۰۴تابش زمینهٔ کیهانی؛ عکس کودکی جهانتابش زمینهٔ ریزموج کیهانی نوری باستانی است که هنگام شفاف شدن جهان، پس از ترکیب پروتون‌ها و الکترون‌ها به اتم‌های خنثی، آزاد شد و تقریباً یکنواخت از همه سو به ما می‌رسد.
- سه‌شنبه ۲۸ بهمن ۱۴۰۴اوموآموا؛ جرم میان‌ستاره‌ایاوموآموا نخستین جرم میان‌ستاره‌ای تأییدشده بود که در ۲۰۱۷ در حال گذر از منظومهٔ شمسی دیده شد. شکل بسیار کشیده‌اش دربارهٔ خاستگاهش گمانه‌زنی‌هایی برانگیخت و حتی برای نشانهٔ رادیویی هم گوش دادند، اما چیزی شنیده نشد.
- شنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۴وویجر ۲؛ تنها بازدیدکنندهٔ اورانوس و نپتونوویجر ۲ تنها فضاپیمایی است که از اورانوس (۱۹۸۶) و نپتون (۱۹۸۹) نزدیک گذشته است. در نوامبر ۲۰۱۸ وارد فضای میان‌ستاره‌ای شد و در مأموریت گسترده‌اش هنوز ادامه می‌دهد.
- جمعه ۱۷ بهمن ۱۴۰۴دُم دنباله‌داروقتی دنباله‌دار به خورشید نزدیک می‌شود، گاز آزاد می‌کند و هاله‌ای دور هسته و گاهی دُمی از گاز و غبار می‌سازد. این پدیده‌ها بر اثر تابش خورشید و باد خورشیدی روی هستهٔ دنباله‌دار پدید می‌آیند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان می‌دهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
آسمانماه امشب
آسمانخورشید امروز
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آن‌ها را نشان می‌دهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…