فکت علمی روز
🗂 همهٔ فکت‌ها · صفحهٔ ۸
۵۱۲ فکت، از تازه به قدیم؛ هر کدام با منبعش.
- شنبه ۸ آذر ۱۴۰۴دیونه؛ قمر دو چهرهدو نیمکرهٔ دیونه، قمر زحل، با هم تفاوت دارند: نیمکرهٔ پسین پوشیده از صخره‌ها و پرتگاه‌های بزرگ یخی (کاسما) و به‌مراتب تیره‌تر از نیمکرهٔ پیشرو است.
- جمعه ۷ آذر ۱۴۰۴عدسی گرانشی؛ ذره‌بین طبیعیگرانش یک کهکشان یا خوشهٔ کهکشانی، اگر به‌اندازهٔ کافی پرجرم و چگال باشد، می‌تواند مسیر نور منبعی دوردست را در راه رسیدن به ما به‌روشنی خم کند. این پدیده را عدسی گرانشی می‌نامند و نظریهٔ نسبیت عام اینشتین آن را توضیح می…
- پنجشنبه ۶ آذر ۱۴۰۴کاشی‌های سپر حرارتی شاتلسامانهٔ حفاظت حرارتی شاتل فضایی سدی بود که مدارگرد را هنگام بازگشت به جو از گرمای شدید حدود ۱۶۵۰ درجهٔ سانتی‌گراد نگه می‌داشت. برخلاف سپرهای فداشوندهٔ فضاپیماهای پیشین، این سامانه برای استفادهٔ دوباره ساخته شده بود.
- یکشنبه ۲ آذر ۱۴۰۴ترمز هوایی فضاپیمادر ترمز هوایی (ایروبریکینگ)، فضاپیما در پایین‌ترین نقطهٔ مدارش از لایه‌های بالایی جو سیاره‌ای می‌گذرد و کشش هوا سرعتش را کم می‌کند؛ این کار سوخت کمتری از ترمز موتوری می‌خواهد.
- جمعه ۳۰ آبان ۱۴۰۴جرم اندک کمربند سیارک‌هاجرم کل کمربند سیارک‌ها حدود ۳ درصد جرم ماه است و حدود ۶۰ درصد آن در چهار سیارک بزرگ‌تر یعنی سرس، وستا، پالاس و هیجیا جمع است. اجرام شناخته‌شده در کمربند به‌طور میانگین حدود یک میلیون کیلومتر از هم فاصله دارند.
- چهارشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۴سفر به مریخ چند ماه طول می‌کشدبا مدار انتقالی هوهمان، سفر فضاپیما از زمین به مریخ حدود نه ماه طول می‌کشد، چون باید بر مداری انتقالی میان دو سیاره حرکت کند. پنجرهٔ پرتاب به مریخ هر ۲۶ ماه باز می‌شود.
- شنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۴دیسک برافزایشی و گرمای اصطکاکدر دیسک برافزایشی، گرانش و اصطکاک مواد را فشرده و داغ می‌کنند و دیسک پرتو گسیل می‌کند. دیسک پیرامون سیاه‌چالهٔ کلان‌جرم هستهٔ فعال کهکشان را می‌سازد که از پرنورترین منابع پایدار تابش در جهان است.
- جمعه ۱۶ آبان ۱۴۰۴لکهٔ سرخ بزرگ مشتریلکهٔ سرخ بزرگ منطقهٔ پرفشار پایدار و بیضوی‌ای در جو مشتری است که بزرگ‌ترین طوفان پادچرخند منظومهٔ شمسی را می‌سازد؛ پهنای آن حدود ۱۶ هزار کیلومتر و سرعت بادهایش تا ۴۹۶ کیلومتر بر ساعت است. نخستین‌بار در سپتامبر ۱۸۳۱ دیده…
- سه‌شنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۴قرنطینهٔ فضانوردان آپولوفضانوردان آپولو ۱۱ پس از بازگشت از ماه حدود سه هفته در قرنطینه ماندند تا خطر آلودگی احتمالی به زمین کم شود. خدمهٔ آپولو ۱۲ و ۱۴ هم قرنطینه شدند و از آپولو ۱۵ به بعد این الزام برداشته شد.
- دوشنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۴نمونه‌های ریوگو به زمین رسیدفضاپیمای ژاپنی هایابوسا۲ نمونه‌هایی از سیارک ریوگو را در ۵ دسامبر ۲۰۲۰ به زمین رساند. تحلیل آن‌ها ترکیبات آلی مانند اوراسیل، یکی از چهار جزء آراِن‌ای، و ویتامین ب۳ را نشان داد.
- جمعه ۹ آبان ۱۴۰۴مولکول‌های آلی در فضاطیف‌سنجی فروسرخ نشان داده که در فضای میان‌ستاره‌ای ترکیبات کربنی پیچیده‌ای به نام هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای فراوان‌اند. در شهاب‌سنگ‌ها هم اسیدهای آمینه و نوکلئوباز یافت می‌شود که ایزوتوپ‌هایشان نشان از منشأ فراز…
- دوشنبه ۵ آبان ۱۴۰۴اختروش‌ها؛ فانوس‌های دوردستاختروش‌ها هسته‌های بسیار فعال کهکشان‌ها هستند که سیاه‌چالهٔ کلان‌جرم در مرکزشان ماده می‌بلعد. درخشان‌ترین آن‌ها هزاران بار پرنورتر از کهکشانی مثل راه شیری‌اند.
- جمعه ۲ آبان ۱۴۰۴درون مشتریمشتری غول گازی است و بیشتر از هیدروژن و هلیوم تشکیل شده. گمان می‌رود جو عمیقی از هیدروژن مولکولی دارد که لایه‌های پایینی‌اش فشرده‌ترند و پایین‌تر از آن لایه‌ای از هیدروژن فلزی مایع و در مرکز هستهٔ سنگی مذاب قرار دارد.
- پنجشنبه ۱ آبان ۱۴۰۴طیف‌سنجی و ترکیب خورشیدلایهٔ نورسپهر خورشید بیشتر از هیدروژن و هلیوم ساخته شده و همهٔ عناصر سنگین‌تر کمتر از ۲ درصد جرم آن را دارند. ترکیب را با طیف‌سنجی نور خورشید اندازه می‌گیرند.
- چهارشنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۴اروس؛ نخستین سیارک نزدیک‌زمیناروس نخستین سیارک نزدیک‌زمینی است که کشف شد و دومین جسم بزرگ نزدیک‌زمین است؛ قطر هم‌حجمش حدود ۱۷ کیلومتر است. فضاپیمای نیر شومیکر در سال ۲۰۰۰ به دور آن گشت و در ۲۰۰۱ روی آن نشست.
- سه‌شنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۴اوبرون؛ قمر پردهانهٔ اورانوساوبرون، دومین قمر بزرگ اورانوس، سطحی تاریک و کمی مایل به سرخ دارد که بیشتر با برخورد سیارک‌ها و دنباله‌دارها شکل گرفته است. دهانه‌هایی تا ۲۱۰ کیلومتر پهنا و دره‌های بزرگی بر آن دیده می‌شود.
- یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴جیمز وب و نور کهنتلسکوپ فضایی جیمز وب فروسرخ را می‌بیند و می‌تواند اجرامی را ببیند که برای هابل بیش از حد کهن، دوردست یا کم‌نورند، مثل نخستین ستاره‌ها و کهکشان‌ها. چون نور زمان می‌برد، با نگاه به دوردست‌ها به گذشتهٔ جهان می‌نگریم.
- شنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۴ابر اورت؛ زادگاه دنباله‌دارهاابر اورت منطقه‌ای فرضی و بسیار دور از منظومهٔ شمسی است، پر از میلیاردها جسم یخی. گرانش ستاره‌های گذرا و کشند کهکشانی گاهی یکی از این اجسام را به سوی خورشید می‌راند و دنباله‌داری بلندمدت می‌شود.
- جمعه ۲۵ مهر ۱۴۰۴ماه قمری و ماه‌های میلادییک ماه قمری (میانگین ماه هم‌ایستا، از ماه نو تا ماه نوی بعد) حدود ۲۹٫۵ روز است، اما ماه‌های تقویم میلادی ۲۸ تا ۳۱ روزه‌اند. تقویم‌های قمری مانند تقویم هجری قمری به فازهای ماه وابسته‌اند.
- شنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۴دایسون‌اسفر؛ ایده‌ای در نظریهدایسون‌اسفر ابرسازه‌ای فرضی است که یک ستاره را در بر می‌گیرد و بخش بزرگی از انرژی آن را جذب می‌کند. این ایده آزمایشی فکری است دربارهٔ اینکه تمدنی فضانورد نیازهای انرژی‌اش را چگونه تأمین می‌کند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارش‌های شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی می‌تواند بیشتر شود؛ اما…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده می‌شود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
آسمانخورشید امروز
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: ایلام، ۱۲٫۲ میلیمتر در میانگین استان.
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آن‌ها را نشان میدهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…