دانشنامهستارهها و سحابیهارویداد
نواختر Nova
نواختر انفجار گرماهستهای در سطح یک کوتولهٔ سفید است که از ستارهٔ همدمش ماده میگیرد؛ ستاره ناگهان هزاران بار درخشانتر میشود و بدون نابودی دوباره محو میگردد.

نواخترها ستارگانی نو نیستند، بلکه ستارگانی کمنورند که ناگهان درخشان میشوند و نام «نو» از دید رصدگران پیشین مانده است. در این پدیده، یک کوتولهٔ سفید در سامانهٔ ستارهٔ دوتایی از همدمش گاز هیدروژن میگیرد.
## نواختر چگونه رخ میدهد؟
گازی که از ستارهٔ همدم میآید روی سطح داغ و چگال کوتولهٔ سفید مینشیند. وقتی لایه به دما و فشار کافی برسد، همجوشی هستهای بهشکل واکنشی گریزان درمیگیرد و بخش بزرگی از این لایه به بیرون پرتاب میشود. ستاره در چند روز بسیار روشنتر میشود و عدد قدر ظاهری آن حدود ۸ تا ۱۵ واحد کاهش مییابد و پس از هفتهها یا ماهها فروکش میکند.
## تفاوت نواختر و ابرنواختر
در نواختر خود ستاره بدون تغییر عمده میماند و میتواند دوباره مادهٔ تازه جمع کند و انفجار را تکرار نماید؛ در نواخترهای بازگشتی این تکرار در چند ده سال دیده میشود. اما ابرنواختر انفجاری بسیار پرانرژیتر است که ممکن است ستاره را از هم بپاشد یا با فروپاشی هسته، ستارهٔ نوترونی یا سیاهچاله بر جا بگذارد و انرژیاش میلیونها برابر بیشتر است.
## رصد نواخترها
در هر سال در راه شیری چند ده نواختر رخ میدهد، ولی بیشترشان پشت غبار کهکشان پنهان میمانند و فقط شمار کمی با چشم غیرمسلح دیده میشوند. اخترشناسان آماتور نقش مهمی در کشف آنها دارند؛ این کار بخشی از اخترشناسی آماتوری است.
پرسشهای رایج
نواختر چیست؟
نواختر انفجاری روی سطح یک کوتولهٔ سفید است که در اثر انباشتن مادهٔ ستارهٔ همدم رخ میدهد و ستاره را موقتاً بسیار درخشان میکند.
نواختر با ابرنواختر چه تفاوتی دارد؟
نواختر ستاره را نابود نمیکند و ممکن است تکرار شود، اما ابرنواختر انفجاری بسیار قدرتمندتر است که ممکن است ستاره را از هم بپاشد یا پس از فروپاشی هسته جرمی فشرده بر جا بگذارد.
آیا نواختر خطری برای زمین دارد؟
نه. نواخترها بسیار دور از ما رخ میدهند و انرژیشان آنقدر نیست که بر زمین اثری بگذارد.
یک نواختر چقدر درخشان میشود؟
نواختر میتواند درخشندگیاش را هزاران تا صدها هزار برابر خورشید کند و پس از چند هفته تا چند ماه به حالت اولیه بازگردد.
منابع
- Stellar Explosions · NASA
آخرین بازبینی:
راهنما و مقاله
برای خواندن بیشتر
فکت علمی
دانستنیها
- ۵ مهر ۱۴۰۵ابرنواختر و کهکشاندر انفجار ستارهای پرجرم، یعنی ابرنواختر، چنان انرژی آزاد میشود که اوج درخشش آن میتواند با یک کهکشان کامل برابری کند و بعد طی چند هفته یا چند ماه کمنور شود. ابرنواخترها در کهکشان ما بهطور میانگین هر ۶۱ سال یک بار رخ…
- ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ابرنواختر و درخششاوج درخشش یک ابرنواختر میتواند با درخشش یک کهکشان کامل برابری کند و بعد طی چند هفته یا چند ماه کمنور شود. ابرنواختر انفجاری نیرومند در واپسین مرحلهٔ زندگی یک ستارهٔ پرجرم است.
- ۸ شهریور ۱۴۰۳ابرنواختر و کهکشاندرخشندگی اوج ابرنواختر میتواند با کل کهکشان میزبانش برابری کند و سپس طی چند هفته یا ماه کمفروغ میشود.
- ۸ اسفند ۱۴۰۲ابرنواخترها و عنصرهاابرنواخترها عنصرهایی مثل اکسیژن، نئون، سیلیسیم و آهن را در فضا میپراکنند. این مواد سرانجام به ابرهای مولکولی که زایشگاه ستارهاند میرسند. ابرنواختر در اوج میتواند با کل یک کهکشان برابری کند.
- ۳ بهمن ۱۴۰۲انرژی ابرنواخترابرنواختر از شدیدترین رویدادهای جهان است. درخشندگی اوجش میتواند با کل یک کهکشان برابری کند و سپس طی چند هفته یا ماه کمفروغ میشود.
- ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ابرنواخترابرنواختر انفجاری نیرومند و پرنور از یک ستاره است. در واپسین مرحلههای زندگی یک ستارهٔ پرجرم، یا وقتی کوتولهٔ سفیدی دچار همجوشی هستهای بیمهار میشود پدید میآید، و اوج درخشندگیاش میتواند با کل یک کهکشان برابری کند.
- ۲۴ مرداد ۱۴۰۲انرژی یک ابرنواختراوج درخشندگی یک ابرنواختر میتواند با کل کهکشان میزبانش برابری کند و پس از آن طی چند هفته یا چند ماه کمفروغ میشود.
- ۱ مرداد ۱۴۰۲ابرنواختر و غبار ستارهایابرنواختر انفجار پرقدرت و درخشان یک ستاره است و اوج درخشندگیاش میتواند با کل یک کهکشان برابری کند، پیش از آنکه طی چند هفته یا چند ماه محو شود. عنصرهای سنگینتر از هیدروژن و هلیوم در ستارهها و ابرنواخترها ساخته میشون…
اخبار نجوم
در خبرها
- ۲۷ آباناَبَرنواختری در همسایگی نسبی، فرصتی برای رصد دقیق
- ۲۴ آبانتصویرهای دیگر اَبَرنواختر آرس شاید طی حدود ۷۰ سال برسند
- ۱۰ آبانپایان عصر تاریک کیهانی؛ نقش اَبَرنواخترها زیر سؤال است
- ۲۶ مهررشتههای یک اَبَرنواختر تاریخی، زنجیرهای از گرههای گازیاند
- ۱۵ مهررشتههای بازماندهٔ اَبَرنواختر ۱۱۸۱ دانهدانهاند
تصویر روز ناسا
در تصویرهای روز
باقیماندهٔ ابرنواختر Pa 30۱۵ مهر ۱۴۰۵
ارواح پنج ابرنواختر۲ مهر ۱۴۰۵
ء RCW 86: بقایای یک ابرنواختر تاریخی۲ مرداد ۱۴۰۵
بازماندههای ابرنواخترهای خواهر و برادر۱۱ تیر ۱۴۰۵
بقایای احتمالی ابرنواختر در مرکز کهکشان۲۸ خرداد ۱۴۰۵
سحابی پری دریایی (بازمانده ابرنواختر)۲۱ خرداد ۱۴۰۵
بقایای ابرنواختر ولا۱۲ خرداد ۱۴۰۵- ابرنواختر در یک مارپیچ کناری۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
بازمانده ابرنواختر ذاتالکرسی A۱۷ بهمن ۱۴۰۴
سیمیس ۱۴۷: بازمانده ابرنواختری سحابی اسپاگتی۱۷ دی ۱۴۰۴
SN Encore: ابرنواختری دوم که چندین بار دیده شد۱۵ مهر ۱۴۰۴
ابرنواختر 2025rbs در کهکشان NGC 7331۹ مرداد ۱۴۰۴
در چنین روزی
در تاریخ علم
در همان خبرها
مدخلهایی که با نواختر در یک خبر آمدهاند.
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از نواختر گفتهاند.







