مسیه ۱۰۹

کهکشان مارپیچی زیبای مسیه ۱۰۹، صد و نهمین ورودی در فهرست معروف شارل مسیه از سحابی‌ها و خوشه‌های ستاره‌ای پرنور است. این کهکشان را می‌توانید درست زیر کاسه‌ی ملاقه‌ی بزرگ (دب اکبر) در صورت فلکی شمالی خرس بزرگ پیدا کنید. در واقع، ستاره‌ی پرنور فخدا (گاما دب اکبر) باعث نور زیاد در گوشه‌ی بالای سمت راست این تصویر تلسکوپی شده است. نوار مرکزی و واضح مسیه ۱۰۹ باعث شده ظاهر این کهکشان شبیه حرف یونانی "تتا" (θ) شود که یک نماد رایج ریاضی برای زاویه است. البته این کهکشان در آسمان زمین زاویه‌ی خیلی کوچکی را می‌پوشاند، فقط حدود ۷ دقیقه‌ی قوسی یا ۰.۱۲ درجه. اما همین زاویه‌ی کوچک در فاصله‌ی تقریبی ۶۰ میلیون سال نوری، برابر با قطر عظیم ۱۲۰ هزار سال نوری برای این کهکشان است. مسیه ۱۰۹ که پرنورترین عضو خوشه‌ی کهکشانی دب اکبر به حساب می‌آید (همچنین با نام NGC 3992 شناخته می‌شود)، در کنار چند ستاره‌ی جلویی نوک‌تیز دیده می‌شود. سه کهکشان کوچک و مات مایل به آبی هم در صحنه‌اند که از بالا به پایین UGC 6969، UGC 6940 و UGC 6923 نام دارند و احتمالاً کهکشان‌های ماهواره‌ای مارپیچی میله‌دار بزرگ‌تر مسیه ۱۰۹ هستند.