رویدادها، زادروزها و درگذشتهای تاریخ علم در ۱۲ اکتبر، از کهنه به تازه، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز داستان تازهای به این صفحه اضافه میشود.
۱۸۶۲زیست و پزشکی · زادروز · ۲۰ مهر ۱۲۴۱
کروموزومها تودهای درهم نبودند
۱۶۴ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۶۲، تئودور بووری (Theodor Boveri) به دنیا آمد؛ زیستشناسی که بعدها با بررسی تخمهای کرم گرد، نشان داد کروموزومها در هستهٔ سلول ساختارهایی جداگانه، پیوسته و منظماند. پژوهشهای او همچنین نشان داد بعضی کروموزومها با ویژگیهای معینی ارتباط دارند. بووری هنگام مطالعهٔ تقسیم سلولی، ساختار کوچکی را شناسایی کرد که کروموزومها را به هم متصل میکند و آن را سانتروزوم نامید. او نشان داد این ساختار مراکز تقسیم را برای سلول تخم و همهٔ سلولهایی که از آن پدید میآیند فراهم میکند؛ گامی در فهم سازوکار تقسیم سلول.
۱۹۲۸زیست و پزشکی · رویداد · ۲۰ مهر ۱۳۰۷
نخستین کاربرد ریهٔ آهنی
۹۸ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۲۸، اولین بیمار از دستگاه "ریه آهنی" استفاده کرد. این دستگاه که توسط دکتر فیلیپ درینکر اختراع شده بود، به عنوان یک تنفسساز مصنوعی برای کمک به تنفس بیماران مبتلا به فلج اطفال طراحی شده بود. ریه آهنی از فشار منفی برای تقلید از انبساط و انقباض طبیعی ریهها استفاده میکرد و به بیماران امکان میداد به رغم فلج شدن، به تنفس ادامه دهند. این اختراع یک پیشرفت بزرگ در علم پزشکی بود و به نجات بسیاری از جانها کمک کرد.
۱۹۶۴نجوم و فضا · رویداد · ۲۰ مهر ۱۳۴۳
سه نفر در فضا، بیلباس فضایی
۶۲ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۶۴، شوروی وسخود ۱ (Voskhod 1) را با سه سرنشین به مدار زمین فرستاد؛ نخستین فضاپیمایی که بیش از یک نفر را با خود میبرد. در کنار خلبان، یک دانشمند و یک پزشک هم بودند. اما شتاب برای پیشیگرفتن از پروازهای جمینای آمریکا بهایی داشت: سرنشینان نه لباس فضایی داشتند، نه صندلی پران و نه برج نجات. تصاویر تلویزیونی آنان از فضا به زمین رسید و موفقیت مأموریت، رقابت فضایی را در آمریکا داغتر کرد. وسخود پس از ۱۶ دور گردش به گرد زمین، فرود آمد.
۱۹۶۴نجوم و فضا · رویداد · ۲۰ مهر ۱۳۴۳
پرتاب وُسخود ۱
۶۲ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۶۴، فضاپیمای "وسخود ۱" توسط اتحاد جماهیر شوروی به فضا پرتاب شد. این مأموریت نخستین پرتاب فضایی با چند سرنشین بود و همچنین برای اولین بار یک دانشمند و یک پزشک را به فضا برد. خدمهی این ماموریت بدون لباس فضایی و تجهیزات نجات، ریسک بزرگی را پذیرفتند تا اتحاد جماهیر شوروی یکبار دیگر در رقابت فضایی با آمریکا پیشتاز شود. بازگشت موفقیتآمیز و پخش تصاویر زنده از فضانوردان، جهان را شگفتزده کرد و موج جدیدی از رقابت فضایی را رقم زد.
۱۹۶۴نجوم و فضا · رویداد · ۲۰ مهر ۱۳۴۳
وُسخود ۱، نخستین پرواز چندنفره
۶۲ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۶۴، اتحاد جماهیر شوروی فضاپیمای "وُسخود ۱" را با سرنشینی سه نفر به فضا پرتاب کرد. این مأموریت اولین پرتاب یک فضاپیمای چندسرنشین جهان بود و یکی از سرنشینان آن نیز برای اولین بار یک دانشمند (کنستانتین فئوکتیستوف) و یک پزشک (بوریس یگوروف) بودند. این پرتاب در اوج رقابت فضایی بین آمریکا و شوروی قرار داشت و بدون لباسهای فضایی و تجهیزات ایمنی مانند برج اجکت و صندلیهای پرتاب اضطراری به انجام رسید. ماموریت "وُسخود ۱" با موفقیت به اتمام رسید و فضانوردان پس از ۱۶ بار گردش به دور زمین، به سلامت به زمین بازگشتند.
رویدادهای دیگر این روز
۱۸۶۵زادروز آرتور هاردن (Arthur Harden) است؛ زیستشیمیدانی که نقش کوآنزیمها را در فعالیت آنزیمهای مخمر نشان داد.
۱۹۲۶امروز سالگرد درگذشت ادوین ابوت ابوت (Edwin Abbott Abbott) است؛ نویسندهٔ «تختستان»، کتابی برای آشنایی با ابعاد بالاتر.
۱۹۹۴کاوشگر ماژلان (Magellan) که برای نقشهبرداری راداری از سطح ناهید فرستاده شده بود، در جو این سیاره سوخت.
چهار قرن در یک نگاه
۱۲ اکتبر در گذر سدهها
نقطههای رنگی داستانهاییاند که بات گفت، به رنگ رشتهشان؛ نقطههای خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشتهایی که منبعها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.
نجوم و فضافیزیک و شیمیزیست و پزشکیریاضی و فناوریمنبعها۱ داستان پیش از ۱۶۰۰ در لبهٔ چپ
روزهای دیگر سال
هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.
تقویم علمی تاریخ @onthisday_arefi_bot: تاریخ علم در همین روز، از Today in Science History، ویکیپدیا، ویکیداده، MacTutor و بنیاد نوبل: یکی دو رویداد مهم با شرح کامل، با اولویت نجوم و فضا، مرور کوتاه چند روید… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.