۱۷۳۸نجوم و فضا · زادروز · ۲۴ آبان ۱۱۱۷
تلسکوپسازی که سیارهای تازه یافت
۲۸۸ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۷۳۸، ویلیام هرشل (William Herschel)، اخترشناس آلمانیتبار، به دنیا آمد. او با ساختن تلسکوپ و رصد منظم آسمان، به کشف اورانوس و شناسایی سحابیها، خوشهها و ستارههای دوتایی رسید. پژوهشش به یک کشف مشهور محدود نماند؛ دو قمر اورانوس و دو قمر زحل نیز در میان یافتههای او بودند. هرشل با خواهرش، کارولین (Caroline Herschel)، همکاری میکرد و آسمان را موضوع یک بررسی پیوسته میدید. اهمیت این شیوه در تداومش بود: ساخت ابزار مناسب و بازگشت دوباره به رصد، تفاوتهای کوچکی را آشکار میکند که در یک نگاه گذرا دیده نمیشوند.
۱۹۵۹فیزیک و شیمی · درگذشت · ۲۳ آبان ۱۳۳۸
رد ذرهها در ابری کوچک
۶۷ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۵۹، ویلسون (C. T. R. Wilson) درگذشت؛ فیزیکدانی که با اتاقک ابر، مسیر ذرههای باردار را دیدنی کرد. در این دستگاه، بخار آب در شرایط مناسب به قطرههای ریز تبدیل میشود و مسیر عبور ذره میتواند مانند خطی روشن ثبت شود. ذرهای که چشم مستقیم نمیبیند، با اثری که در محیط باقی میگذارد قابل مطالعه میشود. این روش برای پژوهش پرتوزایی، پرتوهای کیهانی و پدیدههای هستهای کاربرد پیدا کرد و برای ویلسون نوبل فیزیک آورد. اتاقک ابر، نمونهای روشن از اندازهگیری غیرمستقیم بود: دیدن رد یک پدیده، بهجای دیدن خود آن.
۱۹۸۸نجوم و فضا · رویداد · ۲۴ آبان ۱۳۶۷
پرواز بوران
۳۸ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۸۸، اتحاد جماهیر شوروی نخستین شاتل فضایی خود به نام بوران (Buran) را بدون سرنشین به مدار زمین فرستاد. این پرتاب تاریخی، تنها مأموریت مداری این شاتل بود که با موفقیت پس از دو دور گردش به دور زمین و طی ۲۰۶ دقیقه بهصورت خودکار فرود آمد. پروژه بوران که به عنوان پاسخ شوروی به برنامه شاتل فضایی آمریکا آغاز شده بود، پس از این پرواز به دلیل محدودیتهای مالی و مشکلات سیاسی، در نهایت لغو شد و دو نمونه دیگر نیمهکاره آن هرگز به فضا نرفتند.