۱۶۷۶نجوم و فضا · رویداد · ۱ آذر ۱۰۵۵
رومر چطور از گرفتهای قمر مشتری به سرعت محدود نور پی برد؟
درست ۳۵۰ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۶۷۶، اوله رومر (Ole Rømer) نتیجهٔ پژوهشش دربارهٔ سرعت نور را در فرهنگستان علوم پاریس ارائه کرد. او زمانبندی گرفتهای آیو، قمر مشتری، را بررسی کرده بود و تفاوت زمانهای دیدهشده را با تغییر فاصلهٔ زمین و مشتری مرتبط دانست. پیام اصلی این بود که نور آنی نمیرسد؛ پیمودن فاصله زمان میخواهد. اندازهگیری زمان در منظومهٔ شمسی به پرسشی دربارهٔ خود نور پاسخ میداد. این یک آزمایش رومیزی نبود: رومر با دنبال کردن حرکت زمین و گردش یک قمر توانست دربارهٔ یکی از ویژگیهای بنیادی نور تحقیق کند.
۱۷۸۳ریاضی و فناوری · رویداد · ۳۰ آبان ۱۱۶۲
نخستین پرواز انسان با بالن
۲۴۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۷۸۳، آسمان بالای پاریس شاهد نمایش بیسابقهای بود که ژان فرانسوا پیلاتر دو روزیه، پروفسور فیزیک و شیمی و مارکیز فرانسوا لوران دآرلند با یک بالون هوای گرم به آسمان رفتند و اولین بالون را رقم زدند. پرواز رایگان توسط انسان این بالون که توسط برادران مونتگولفیر ساخته شد، از لا موئت، یک کاخ سلطنتی در Bois de Boulogne بلند شد و نزدیک به ۶ مایل را در ۲۵ دقیقه طی کرد و به ارتفاع تخمینی حدود ۳۰۰۰ فوت رسید. این پرواز پیشگامانه، نقطه عطف مهمی در تاریخ هوانوردی، توسط جمعیتی از جمله بنجامین فرانکلین و پادشاه لوئیس شانزدهم مشاهده شد. این پرواز موفقیت آمیز راه را برای پیشرفت های آینده در سفر هوایی هموار کرد و برای همیشه درک و کاوش ما از جو را متحول کرد.
۱۹۰۵فیزیک و شیمی · رویداد · ۳۰ آبان ۱۲۸۴
رابطهای میان جرم و انرژی
۱۲۱ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۰۵، مقالهٔ آلبرت اینشتین (Albert Einstein) دربارهٔ ارتباط جرم و انرژی منتشر شد؛ کاری که به رابطهٔ مشهور E=mc² پیوند دارد. در این نگاه، جرم و انرژی کمیتهایی کاملاً جدا از هم نیستند. اهمیت مقاله در کوتاهبودن یک فرمول خلاصه نمیشود؛ توصیف فیزیکی ماده و انرژی باید با نسبیت سازگار میشد. همین پرسش بخشی از تغییر گستردهای بود که نسبیت خاص در فهم حرکت، زمان و اندازهگیری ایجاد کرد. مقاله راهی برای بیان پیوندی بنیادی گشود که در زندگی روزمره بهسادگی دیده نمیشود، اما در فیزیک نقشی اساسی دارد.