رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

تقویم تاریخ علم

در چنین روزی، ۱۶ اکتبر

امسال ۲۴ مهر

رویدادها، زادروزها و درگذشت‌های تاریخ علم در ۱۶ اکتبر، از کهنه به تازه، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز داستان تازه‌ای به این صفحه اضافه می‌شود.

۱۸۴۳ریاضی و فناوری · رویداد · ۲۴ مهر ۱۲۲۲

ایده‌ای که روی پل نوشته شد

۱۸۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۴۳، ویلیام روآن همیلتون (William Rowan Hamilton) هنگام قدم‌زدن کنار کانال سلطنتی دوبلین، به راهی تازه برای جبر رسید. او مدت‌ها دنبال روشی بود که مسئله‌های هندسی سه‌بعدی را با مجموعه‌ای از عددها بیان کند. سرنخ ناگهانی این بود: به‌جای سه جزء، چهار جزء لازم است. ایدهٔ کواترنیون‌ها آن‌قدر هیجان‌زده‌اش کرد که رابطهٔ اصلی را روی پلی در مسیر حک کرد. این دستگاه جبری، گسترشی از عددهای حقیقی است که در آن ترتیب ضرب اهمیت دارد؛ نتیجهٔ ضرب دو کمیت لزوماً با جابه‌جاکردن آن‌ها همان نمی‌ماند.

۱۹۶۴فیزیک و شیمی · رویداد · ۲۴ مهر ۱۳۴۳

نخستین آزمایش هسته‌ای چین

۶۲ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۶۴، چین نخستین آزمایش بمب اتمی خود را انجام داد و به پنجمین کشور دارای سلاح هسته‌ای در جهان بدل شد. این انفجار در منطقه‌ای دورافتاده در نزدیکی دریاچه لوپ نور در آسیای مرکزی انجام گرفت و انرژی آزادشده از آن معادل ۲۰,۰۰۰ تن TNT برآورد شد. این رویداد نقطه عطفی در تاریخ چین بود، چرا که این کشور را به عنوان یک قدرت هسته‌ای در صحنه جهانی معرفی کرد و بخشی از تلاش‌های آن برای تقویت توان دفاعی و مقابله با سیاست‌های تهدیدآمیز هسته‌ای آمریکا بود.

۱۹۸۲نجوم و فضا · رویداد · ۲۴ مهر ۱۳۶۱

بازیافت دنباله‌دار هالی

۴۴ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۸۲، دنباله‌دار هالی برای سی‌امین بار ثبت‌شده خود مشاهده شد. این رویداد توسط تیمی از ستاره‌شناسان به رهبری دیوید جوت و جی. ادوارد دنیلسون در رصدخانه پالومار با استفاده از تلسکوپ ۵ متری هیل رخ داد. آن‌ها موفق شدند این دنباله‌دار را که فراتر از مدار زحل و حدود ۱.۶ میلیارد کیلومتر از خورشید فاصله داشت، رصد کنند؛ در حالی که ۵۰ میلیون برابر کم‌نورتر از حد بینایی انسان بود و نیاز به تجهیزات الکترونیکی ویژه و قوی داشت. دنباله‌دار هالی یکی از مشهورترین اجرام منظومه شمسی است که هر ۷۶ سال یک‌بار به نزدیکی زمین بازمی‌گردد.

۲۰۰۶فیزیک و شیمی · رویداد · ۲۴ مهر ۱۳۸۵

اعلام ساخت عنصر ۱۱۸

۲۰ سال پیش در چنین روزی، در سال ۲۰۰۶، پژوهشگران روسی و آمریکایی موفق به اعلام ساخت سنگین‌ترین عنصر مصنوعی جهان شدند. این کشف مهم توسط برخورد یون‌های کلسیم با عنصر مصنوعی کالیفرنیوم انجام شد و عنصری خلق شد که کمتر از یک میلی‌ثانیه پایدار بود و سپس به سرعت به عناصر ۱۱۴ و ۱۱۲ فروپاشید. این عنصر، در صورت تأیید، نخستین گاز نجیب مصنوعی ساخته‌شده توسط بشر است و دستاوردی بزرگ در فیزیک هسته‌ای و شناخت عناصر شیمیایی به‌شمار می‌رود.

۲۰۲۱نجوم و فضا · رویداد · ۲۴ مهر ۱۴۰۰

لوسی، مسافر گذشتهٔ منظومهٔ شمسی

۵ سال پیش در چنین روزی، در سال ۲۰۲۱، لوسی (Lucy) از زمین پرتاب شد؛ کاوشگری که مقصدش خود مشتری نبود، بلکه سیارک‌هایی بود که در مدار این سیاره دور خورشید می‌گردند. این سیارک‌های تروجان، جلوتر یا عقب‌تر از مشتری حرکت می‌کنند. برنامهٔ لوسی دیدار نزدیک با چند سیارک است، اما نه با فرود روی آن‌ها؛ فضاپیما هنگام گذر، فرصت کوتاهش را صرف بررسی هر جهان کوچک می‌کند. چنین سفری به‌جای تمرکز بر یک مقصد بزرگ، چند نمونهٔ متفاوت را کنار هم می‌گذارد تا شناخت بهتری از خانوادهٔ سیارک‌ها به دست آید.

رویدادهای دیگر این روز

  • ۱۸۰۳رابرت استیونسن (Robert Stephenson)، طراح لوکوموتیو و سازندهٔ راه‌آهن و پل، به دنیا آمد.
  • ۱۹۲۳زادروز سیریل پونامپرومه (Cyril Ponnamperuma)، پژوهشگر شیمی پیدایش حیات و ترکیبات سازندهٔ اسیدهای نوکلئیک است.
  • ۱۹۹۸جان پاستل (Jon Postel)، از چهره‌های اصلی تدوین استانداردها و مدیریت نشانی‌های اینترنت، درگذشت.

چهار قرن در یک نگاه

۱۶ اکتبر در گذر سده‌ها

نقطه‌های رنگی داستان‌هایی‌اند که بات گفت، به رنگ رشته‌شان؛ نقطه‌های خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشت‌هایی که منبع‌ها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.

۱۶۰۰۱۶۵۰۱۷۰۰۱۷۵۰۱۸۰۰۱۸۵۰۱۹۰۰۱۹۵۰۲۰۰۰گفته‌شده رویدادزادروزدرگذشت1923 — Cyril Ponnamperuma — Ceylonese-American chemist and exobiologist, who was a leading authority on the chemical origins of life. He built on the work of Miller and Clayton Urey studying chemical reactions in “primordial soup” experiments. Ponnamperuma focus 1998 — Jon Postel — Jonathan Bruce Postel was an American computer scientist who played a pivotal role in creating and administering the Internet. As a graduate student in the late 1960s, he worked on the ARPANET, the U.S. Defense Department network that evolved 2021 — Lucy — Lucy (thirteenth mission of the Discovery program; multiple-flyby reconnaissance of five Jupiter trojans). Launched on 2021-10-16. — Lucy is a NASA space probe on a twelve-year journey to eight different asteroids. It is slated to visit two main be 1843 — Quaternions — In 1843, the theory of quaternions was born when a sudden thought came to William Rowan Hamilton (1805-1865) as he was walking with his wife along the Royal Canal in Dublin, Ireland. (He had been working since the late 1830s on the basic pri 1803 — Robert Stephenson — English civil engineer, son of George Stephenson, fused locomotive innovation with grand Victorian civil works. After a mining stint in Colombia (1824-27), he led Robert Stephenson & Co., advancing early main-line railway engines. His ۱۸۴۳ — ایده‌ای که روی پل نوشته شد ۱۹۶۴ — نخستین آزمایش هسته‌ای چین ۱۹۸۲ — بازیافت دنباله‌دار هالی ۲۰۰۶ — اعلام ساخت عنصر ۱۱۸ ۲۰۲۱ — لوسی، مسافر گذشتهٔ منظومهٔ شمسی ۱۸۰۳ — رابرت استیونسن (Robert Stephenson)، طراح لوکوموتیو و سازندهٔ راه‌آهن و پل، به دنیا آمد. ۱۹۲۳ — زادروز سیریل پونامپرومه (Cyril Ponnamperuma)، پژوهشگر شیمی پیدایش حیات و ترکیبات سازندهٔ اسیدهای نوکلئیک است. ۱۹۹۸ — جان پاستل (Jon Postel)، از چهره‌های اصلی تدوین استانداردها و مدیریت نشانی‌های اینترنت، درگذشت.
نجوم و فضافیزیک و شیمیریاضی و فناوریمنبع‌ها

روزهای دیگر سال

هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.

تقویم علمی هر روز در تلگرام

هر روز در تلگرام

این را هر روز در تلگرام بگیرید

تقویم علمی تاریخ @onthisday_arefi_bot: تاریخ علم در همین روز، از Today in Science History، ویکی‌پدیا، ویکی‌داده، MacTutor و بنیاد نوبل: یکی دو رویداد مهم با شرح کامل، با اولویت نجوم و فضا، مرور کوتاه چند روید… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین