رویدادها، زادروزها و درگذشتهای تاریخ علم در ۱ اکتبر، از کهنه به تازه، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز داستان تازهای به این صفحه اضافه میشود.
۱۸۴۷نجوم و فضا · ۹ مهر ۱۲۲۶
ستارهای که جای خود نماند
۱۷۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۴۷، ماریا میچل (Maria Mitchell) در رصدخانهٔ خانگیاش در نانتاکت به نقطهای در آسمان برخورد که شبهای قبل آنجا نبود. او آسمان را خوب به خاطر سپرده بود، اما برای اطمینان جای آن نقطه را ثبت کرد و شب بعد دوباره به سراغش رفت. نقطه جابهجا شده بود: میچل یک دنبالهدار کشف کرده بود. این کشف برای او مدالی از پادشاه دانمارک به همراه آورد و بعدها نخستین زنی شد که به عضویت آکادمی هنر و علوم آمریکا درآمد.
۱۹۵۶فیزیک و شیمی · ۹ مهر ۱۳۳۵
تردیدی در یک قانون پذیرفتهشده
۷۰ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۵۶، مقالهای از تسونگدائو لی (Tsung Dao Lee) و چن نینگ یانگ (Chen Ning Yang) در مجلهٔ فیزیکال ریویو منتشر شد که یک باور پذیرفتهشدهٔ فیزیک را زیر سؤال میبرد: آیا «پایستگی پاریته» در برهمکنشهای ضعیف هم برقرار است؟ برای این باور، با وجود پذیرش گستردهاش، پشتوانهٔ آزمایشی وجود نداشت و رفتار بعضی ذرات پرتوهای کیهانی نیز پرسشبرانگیز بود. لی و یانگ پیشنهاد کردند موضوع با آزمایش بررسی شود. بعدها چین شیونگ وو (Chien-Shiung Wu) با بررسی واپاشی بتای کبالت-۶۰ نشان داد که پاریته در این برهمکنشها پایسته نیست.
۱۹۵۶فیزیک و شیمی · رویداد · ۹ مهر ۱۳۳۵
مقالهٔ لی و یانگ دربارهٔ پاریته
۷۰ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۵۶، مقالهای مهم از تسونگ-داو لی و چن-نینگ یانگ در نشریه Physical Review منتشر شد که مسئله بقای تقارن پاریته در برهمکنشهای ضعیف هستهای را مورد پرسش قرار داد. آنها پیشنهاد دادند که برخلاف باور رایج، پاریته در این برهمکنشها لزوماً حفظ نمیشود. این فرضیه انقلابی، زمینه را برای آزمایش تاریخی چین-شیونگ وو فراهم کرد که بعدها نشان داد تقارن پاریته واقعاً در برخی فرآیندهای فیزیکی نقض میشود و درک ما از قوانین بنیادی طبیعت را دگرگون ساخت.
رویدادهای دیگر این روز
۱۹۳۹جرج رابرت کاروترس (George R. Carruthers)، سازندهٔ دوربین فرابنفشی که با آپولو ۱۶ به ماه رفت، در چنین روزی به دنیا آمد.
۱۹۴۷امروز زادروز هارون تسیخانوور (Aaron Ciechanover) است؛ پژوهشگری که برای کشف نقش یوبیکویتین در تجزیهٔ پروتئینها نوبل شیمی گرفت.
۱۹۵۷داروی تالیدومید نخستین بار در آلمان غربی به بازار آمد؛ مصرف آن در بارداری بعدها با آسیبهای شدید جنینی پیوند یافت.
۱۹۵۸با انحلال کمیته رایزنی ملی هوانوردی آمریکا، کارکنان و داراییهای آن به ناسای تازهتأسیس منتقل شدند.
۲۰۲۵جین گودال (Jane Goodall)، پژوهشگر زندگی شامپانزههای گومبه و رفتارهای اجتماعی و ابزارسازی آنها، در چنین روزی درگذشت.
چهار قرن در یک نگاه
۱ اکتبر در گذر سدهها
نقطههای رنگی داستانهاییاند که بات گفت، به رنگ رشتهشان؛ نقطههای خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشتهایی که منبعها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.
نجوم و فضافیزیک و شیمیزیست و پزشکیمنبعها
روزهای دیگر سال
هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.
تقویم علمی تاریخ @onthisday_arefi_bot: تاریخ علم در همین روز، از Today in Science History، ویکیپدیا، ویکیداده، MacTutor و بنیاد نوبل: یکی دو رویداد مهم با شرح کامل، با اولویت نجوم و فضا، مرور کوتاه چند روید… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.