۱۹۱۴ریاضی و فناوری · زادروز · ۲۸ مهر ۱۲۹۳
معماهایی که درِ ریاضی را باز کردند
۱۱۲ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۱۴، مارتین گاردنر (Martin Gardner) به دنیا آمد؛ نویسندهای که نشان داد ورود به ریاضیات همیشه از یک کتاب درسی قطور شروع نمیشود. ستون بازیهای ریاضی او در ساینتیفیک امریکن، خوانندگان را با معماها و ایدههایی آشنا کرد که هم قابلفهم بودند و هم ذهن را به کار میانداختند. گاردنر ریاضیدان دانشگاهی نبود، اما نوشتههایش هم نوجوانان را جذب میکرد و هم برای متخصصان الهامبخش بود. علاقهاش به شعبده هم در کتابهایش راه پیدا کرد؛ بررسی اینکه پشت یک ترفند سرگرمکننده، چه رابطه یا ساختار ریاضی پنهان شده است.
۱۹۲۵ریاضی و فناوری · رویداد · ۲۹ مهر ۱۳۰۴
درخواست حق اختراع لامپ ادیسون
۱۰۱ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۲۵، دستگاه فتوسل برای نخستین بار به طور عمومی در ایالات متحده به نمایش درآمد. این فناوری توسط شرکت وِستینگهاوس در نمایشگاه برق نیویورک معرفی شد و نقش مهمی در تحول سنجش نوری و حسگرهای الکترونیکی داشت. فتوسل، با قابلیت شمارش اشیا هنگام عبور از پرتو نور و همچنین تشخیص حضور افراد برای باز شدن خودکار درها، سرآغاز جهشی بزرگ در اتوماسیون و کنترل هوشمند شد که امروزه در بسیاری از فناوریهای پیشرفته کاربرد دارد.
۱۹۶۷نجوم و فضا · درگذشت · ۲۹ مهر ۱۳۴۶
نموداری برای شناخت خانوادهٔ ستارهها
۵۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۶۷، اینار هرتسپرونگ (Ejnar Hertzsprung) درگذشت؛ اخترشناسی که ارتباط میان رنگ، دما و درخشندگی ستارهها را بررسی کرد. وقتی این ویژگیها کنار هم قرار بگیرند، آسمان دیگر فقط مجموعهای از نقطههای پراکنده نیست؛ میتوان گروههای متفاوت ستارهها را شناخت و دربارهٔ ساختارشان پرسید. کار او پایهٔ نموداری شد که هنری راسل نیز جداگانه در توسعهاش نقش داشت و به نام هرتسپرونگـراسل شناخته میشود. هرتسپرونگ در سنجش فاصلهها و تعیین مقیاس درخشندگی ستارههای متغیر قیفاووسی هم کار کرد؛ پیوندی میان ویژگیهای ستاره و اندازهگیری فاصلههای کیهانی.