۱۶۷۱نجوم و فضا · رویداد · ۳ آبان ۱۰۵۰
قمری که یک‌سو پیدا و یک‌سو پنهان بود
۳۵۵ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۶۷۱، جووانی کاسینی (Giovanni Cassini) یاپتوس، یکی از قمرهای زحل، را کشف کرد. این قمر ویژگی عجیبی داشت: کاسینی آن را در یک سوی زحل می‌دید، اما در سوی دیگر به‌سختی پیدایش می‌کرد. تفاوت روشنایی دو نیمکره، سرنخ این رفتار بود؛ یک سو بسیار تیره‌تر از سوی دیگر است. بنابراین حتی دیده‌نشدن یک جرم هم می‌تواند اطلاعاتی درباره‌اش بدهد. یاپتوس نمونه‌ای است از اینکه رصد دقیق، فقط ثبت چیزی که دیده می‌شود نیست؛ توجه به تفاوت‌ها و غیبت‌های تکرارشونده هم بخشی از شناخت آسمان است.
۱۸۱۱ریاضی و فناوری · زادروز · ۲ آبان ۱۱۹۰
پرسیدن اینکه کدام معادله حل می‌شود
۲۱۵ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۱۱، اواریست گالوا (Évariste Galois) به دنیا آمد؛ ریاضی‌دانی که عمر کوتاهش مانع اثر عمیق کارش بر جبر نشد. پژوهش او در نظریهٔ گروه‌ها، راهی تازه برای بررسی ساختار مسئله‌های جبری فراهم کرد. به‌جای آنکه برای هر معادله فقط دنبال یک دستور محاسبه باشیم، می‌توان دربارهٔ ویژگی‌هایی پرسید که حل‌پذیری آن را تعیین می‌کنند. گالوا بخش مهمی از ایده‌هایش را در جوانی نوشت و پیش از آنکه فرصت ادامهٔ طولانی پژوهش داشته باشد، درگذشت. نام او با تغییری ماندگار در شیوهٔ نگاه به جبر گره خورده است.
