۱۸۸۰زمین · زادروز · ۱۱ آبان ۱۲۵۹
قارهها همیشه در جای امروز نبودهاند
۱۴۶ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۸۰، آلفرد وگنر (Alfred Wegener) به دنیا آمد؛ پژوهشگری که فرضیهٔ جابهجایی قارهها را بهصورت منظم مطرح کرد. شباهت ساحلهای آفریقا و آمریکای جنوبی پیشتر هم دیده شده بود، اما او شواهد زمینشناسی و دیرینهشناسی را به این تصویر افزود. پیشنهادش این بود که قارههای کنونی زمانی بخشی از یک خشکی بزرگ بودهاند و سپس از هم جدا شدهاند. وگنر دربارهٔ آبوهوای گذشته و نواحی قطبی هم پژوهش میکرد. نگاه او پرسشی تازه پیش میکشید: آیا نقشهٔ جهان، تصویری ثابت است یا فقط یک لحظه از تاریخ بسیار طولانی زمین؟
۱۹۵۲فیزیک و شیمی · رویداد · ۱۰ آبان ۱۳۳۱
آزمایش بمب هیدروژنی آیوی مایک
۷۴ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۵۲، ایالات متحده اولین دستگاه گرما هسته ای خود، بمب هیدروژنی به نام "مایک" را آزمایش کرد. این آزمایش در Eniwetok Atholl در اقیانوس آرام، ۳۰۰۰ مایلی غرب هاوایی انجام شد. این انفجار مهیب بود و یک گلوله آتشین سفید کور کننده را در عرض سه مایل ایجاد کرد و جزیره الوگلاب را کاملاً محو کرد. این انفجار ۸۰ میلیون تن خاک را به هوا برد و دهانه ای زیر آب را در جایی که زمانی جزیره ای در آن قرار داشت، به جا گذاشت. بازده چند میلیون تن TNT بود که آن را هزار برابر قدرتمندتر از بمبی بود که روی هیروشیما انداخته شد. ابر قارچی ناشی از انفجار در نهایت به وسعت ۱۰۰۰ مایل گسترش یافت و انفجار بیشتر از تمام مواد منفجره مورد استفاده در طول جنگ جهانی دوم بود. تنها ۹ ماه بعد، روسیه بمب H-بمب خود را آزمایش کرد. این یک لحظه مهم در تاریخ فن آوری هسته ای بود که برای همیشه چشم انداز جنگ جهانی را تغییر داد.
۱۹۶۳نجوم و فضا · رویداد · ۱۰ آبان ۱۳۴۲
گوش بزرگی برای شنیدن آسمان
۶۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۶۳، رصدخانهٔ آرسیبو (Arecibo) در پورتوریکو رسماً افتتاح شد. بشقاب بزرگ آن برای دریافت امواج رادیویی ساخته شده بود؛ راهی برای بررسی آسمان در بخشی از طیف که چشم انسان نمیبیند. امکانات آرسیبو در اخترشناسی و پژوهش یونسپهر، و نیز بررسی راداری اجرام، کاربرد پیدا کرد. این رصدخانه نشان میداد شناخت کیهان فقط به تلسکوپی که تصویر مرئی میسازد محدود نیست. جمعآوری و تحلیل امواج رادیویی هم میتواند سرنخهایی دربارهٔ ستارهها، سیارهها و محیط پیرامون زمین به دست بدهد؛ نوع دیگری از نگاهکردن، با شنیدن سیگنالها.
۱۹۷۷نجوم و فضا · رویداد · ۱۰ آبان ۱۳۵۶
کشف خیرون
۴۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۷۷، دورترین سیارک شناخته شده به نام Chiron توسط چارلز کوال کشف شد. ترکیبی جذاب از یک سیارک و یک دنباله دار، شناسایی Chiron تأثیر قابل توجهی بر درک ما از این اجرام آسمانی داشته است. کشف آن در یک صفحه عکاسی که چند هفته قبل از اعلام واقعی گرفته شده بود، انجام شد. Chiron با مدار بسیار بیضی شکل خود و دوره ای ۵۰.۷ ساله با دوره چرخشی حدود ۵.۹ ساعت می چرخد. این نام از خردمندترین قنطورس اساطیر یونان گرفته شده است. ویژگیهای منحصربهفرد آن، از جمله اغمای قابل تشخیص که ماهیت دنبالهدار بودن آن را نشان میدهد، از زمان کشف آن، اخترشناسان و دانشمندان فضایی را مجذوب خود کرده است. قابل توجه است که این ستاره بیش از ۵۰۰۰۰ برابر یک دنباله دار معمولی است که آن را به عنوان یک سیارک معرفی می کند. پس از کشف آن، سه جسد مشابه دیگر پیدا شده است که در مجموع به عنوان سنتور شناخته می شوند.