رویدادها، زادروزها و درگذشتهای تاریخ علم در ۱۱ اکتبر، از کهنه به تازه، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز داستان تازهای به این صفحه اضافه میشود.
۱۷۵۸نجوم و فضا · زادروز · ۱۹ مهر ۱۱۳۷
پرسشی دربارهٔ تاریکی آسمان
۲۶۸ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۷۵۸، هاینریش ویلهلم ماتیاس البرس (Heinrich Olbers) به دنیا آمد؛ پزشکی آلمانی که در کنار طبابت، به رصد و محاسبهٔ اجرام آسمانی میپرداخت. او راهی کاربردی برای محاسبهٔ مدار دنبالهدارها یافت و دو سیارک پالاس و وستا را کشف کرد. بااینهمه، نامش به پرسشی ساده و عمیق هم گره خورده است: اگر ستارههای درخشان در همهسو فراواناند، چرا آسمان شب تاریک است؟ این پرسش، که به «پارادوکس البرس» شهرت یافت، یادآوری میکند که حتی منظرهای آشنا مثل آسمان شب میتواند مسئلهای جدی برای فهم جهان باشد.
۱۸۸۹فیزیک و شیمی · درگذشت · ۱۹ مهر ۱۲۶۸
وقتی گرما و کار به هم رسیدند
۱۳۷ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۸۹، جیمز ژول (James Prescott Joule) درگذشت؛ فیزیکدانی که نشان داد گرما، کار مکانیکی و انرژی الکتریکی را میتوان به هم تبدیل کرد. این نگاه به پایهگذاری قانون پایستگی انرژی و قانون اول ترمودینامیک کمک کرد. ژول همچنین رابطهٔ جریان الکتریکی، مقاومت و گرمای تولیدشده را بررسی کرد و بعدتر همارز مکانیکی گرما را اعلام کرد. اهمیت کارش در این بود که پدیدههایی ظاهراً جدا از هم، از گرمشدن یک رسانا تا انجام کار با نیروی مکانیکی، در چارچوبی مشترک فهمیده شدند. امروز واحد انرژی و کار در دستگاه بینالمللی نیز نام او را دارد.
۱۹۵۸نجوم و فضا · رویداد · ۱۹ مهر ۱۳۳۷
پرتاب پایونیر ۱
۶۸ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۵۸، کاوشگر قمری Pioneer ۱ توسط موشک Thor-Able از پایگاه شرقی آزمایشها (که امروزه به مرکز فضایی کندی معروف است) به فضا پرتاب شد. مأموریت این کاوشگر رسیدن به ماه بود، اما به دلیل مشکلات فنی، نتوانست به هدف نهایی خود برسد و به زمین بازگشت. با این حال، قبل از اینکه در جو زمین بسوزد، توانست ۴۳ ساعت اطلاعات ارزشمند را به زمین مخابره کند. این مأموریت در اوایل دوران فعالیت ناسا انجام شد و هرچند ناکام ماند، اما به شکلگیری و توسعه برنامههای فضایی آینده کمک کرد.
۱۹۶۸نجوم و فضا · رویداد · ۱۹ مهر ۱۳۴۷
پرتاب آپولو ۷
۵۸ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۶۸، در سال ۱۹۶۸، دقیقاً ۵۵ سال پیش در چنین روزی، اولین مأموریت سرنشین دار آپولو، آپولو ۷، از کیپ کندی با موشک Saturn ۱-B پرتاب شد. فضانوردان کاپیتان والی شیرا جونیور، دان فولتون آیزل و آر. والتر کانینگهام مداری ۱۱ روزه را در مدار سیاره ما انجام دادند و تا ۱۸۳ مایلی بالای زمین رسیدند. ماموریت آپولو ۷ برای آزمایش قابلیت مانور فضاپیمای آپولو، از جمله جدا کردن آن از مرحله بالایی موشک و تغییر موقعیت دماغه آن به سمت موشک، بسیار مهم بود. دادههای ارزشمند جمعآوریشده از این مأموریت، زمینهای را برای مأموریت بعدی آپولو ۱۱ فراهم کرد، که در نهایت انسانها را به ماه خواهد برد. این لحظات مهم در تاریخ اکتشافات فضایی ما را به یاد گام های عظیمی می اندازد که انسان ها در تلاش ما برای درک جهان برداشته اند.
رویدادهای دیگر این روز
۱۸۸۱زادروز لوئیس فرای ریچاردسون (Lewis Fry Richardson) است؛ ریاضیدانی که روشهای ریاضی را برای پیشبینی هوا به کار گرفت.
۱۹۱۵ژان آنری فابر (Jean Henri Fabre)، پژوهشگر رفتار حشرات و نویسندهٔ مشاهدههای میدانی دربارهٔ آنها، در چنین روزی درگذشت.
۱۹۵۷رادیوتلسکوپ جودرل بنک آغاز به کار کرد؛ ابزاری برای مطالعهٔ جهان از راه امواج رادیویی.
۲۰۱۹الکسی لئونوف (Alexei Leonov)، نخستین انسانی که راهپیمایی فضایی انجام داد، در چنین روزی درگذشت.
چهار قرن در یک نگاه
۱۱ اکتبر در گذر سدهها
نقطههای رنگی داستانهاییاند که بات گفت، به رنگ رشتهشان؛ نقطههای خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشتهایی که منبعها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.
نجوم و فضافیزیک و شیمیزیست و پزشکیزمینمنبعها
روزهای دیگر سال
هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.
تقویم علمی تاریخ @onthisday_arefi_bot: تاریخ علم در همین روز، از Today in Science History، ویکیپدیا، ویکیداده، MacTutor و بنیاد نوبل: یکی دو رویداد مهم با شرح کامل، با اولویت نجوم و فضا، مرور کوتاه چند روید… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.