رویدادها، زادروزها و درگذشتهای تاریخ علم در ۲ اکتبر، از کهنه به تازه، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز داستان تازهای به این صفحه اضافه میشود.
۱۶۰۸نجوم و فضا · رویداد · ۱۱ مهر ۰۹۸۷
درخواست ثبت اختراع تلسکوپ
۴۱۸ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۶۰۸، برای اولین بار اختراع پیشگامانه ای که درک ما از جهان را برای همیشه تغییر می داد به نمایش گذاشته شد. Johannes Lippershey، یک آسیاب عدسی، اولین تلسکوپ نوری (انکساری) را به ژنرال ایالات هلند به نمایش گذاشت. این تلسکوپ نتیجه یک کشف تصادفی توسط شاگردی بود که متوجه شد اگر یک لنز فوکوس بلند و یک عدسی فوکوس کوتاه در جلوی چشم از هم جدا شوند، اجسام دور نزدیکتر ظاهر میشوند. لیپرشی که مجذوب این موضوع شده بود، لنزها را در لولهها نصب کرد، برای ثبت اختراع درخواست داد و شروع به فروش آنها به دولت هلند کرد، که به سرعت ارزش نظامی آنها را تشخیص داد. هنگامی که گالیله متوجه این اختراع شد، این آرایش را تکرار کرد و از پتانسیل آن برای مطالعه آسمان ها استفاده کرد. بنابراین، اولین تلسکوپ، نمونه اولیه تمام تلسکوپ های مدرن، متولد شد.
۱۶۰۸نجوم و فضا · رویداد · ۱۱ مهر ۰۹۸۷
درخواست حق اختراع تلسکوپ
۴۱۸ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۶۰۸، یوهانس لیپرشی، عدسیساز هلندی، موفق شد نخستین تلسکوپ اپتیکی (شکستی) را به دولت هلند معرفی کند. این اختراع، که بعدها با نام تلسکوپ شناخته شد، انقلاب عظیمی در علم نجوم و مشاهده آسمان ایجاد کرد و به زودی الهامبخش گالیله شد تا با بهبود این ابزار، رازهای بیشتری از کیهان را کشف کند. تلسکوپ لیپرشی نقطه آغاز عصر مشاهده دقیق اجرام آسمانی و پیشرفتهای بیسابقه در دانش بشر از جهان بود.
۱۹۱۷زیست و پزشکی · ۱۰ مهر ۱۲۹۶
کشف بخشهای پنهان سلول
۱۰۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۱۷، کریستین دو دوو (Christian de Duve) به دنیا آمد؛ زیستشیمیدانی که بعدها دو بخش مهم سلول، لیزوزوم و پراکسیزوم، را کشف کرد. لیزوزومها به تجزیهٔ مواد زیستی کمک میکنند: از مقابله با باکتریها گرفته تا کنار گذاشتن اجزای فرسودهٔ خود سلول. پراکسیزومها نیز محل فرایندهای سوختوسازیِ مرتبط با پراکسید هیدروژناند. این کشفها تصویری دقیقتر از کارهای درون سلول به دست دادند؛ جایی که هر بخش وظیفهای دارد و تجزیه هم بخشی از ادامهٔ زندگی است. دو دوو برای پژوهشهایش دربارهٔ سازمان و کارکرد سلول، جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی را با دو پژوهشگر دیگر شریک شد.
رویدادهای دیگر این روز
۱۸۳۶چارلز داروین از سفر کشتی بیگل بازگشت؛ انتشار «خاستگاه گونهها» هنوز ۲۳ سال فاصله داشت.
۱۸۸۶زادروز رابرت جولیوس ترامپلر (Robert Julius Trumpler) است؛ اخترشناسی که نشان داد غبار میانستارهای نور خوشههای دوردست را کمفروغ و سرختر میکند.
۱۹۰۱درست در صدوبیستوپنجمین سالگرد زادروز چارلز استارک دراپر (Charles Stark Draper)، از پیشگام سامانههای هدایت اینرسی یاد میکنیم.
۱۹۲۷سوانت آرنیوس (Svante Arrhenius)، کاشف جدایی الکترولیتها به یونها در محلول، در چنین روزی درگذشت.
۱۹۸۷درگذشت پیتر مداوار (Peter Medawar) است؛ پژوهشگری که کشف تحمل ایمنیِ اکتسابیاش به پیوند بافت و اندام کمک کرد.
چهار قرن در یک نگاه
۲ اکتبر در گذر سدهها
نقطههای رنگی داستانهاییاند که بات گفت، به رنگ رشتهشان؛ نقطههای خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشتهایی که منبعها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.
نجوم و فضافیزیک و شیمیزیست و پزشکیریاضی و فناوریمنبعها
روزهای دیگر سال
هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.
تقویم علمی تاریخ @onthisday_arefi_bot: تاریخ علم در همین روز، از Today in Science History، ویکیپدیا، ویکیداده، MacTutor و بنیاد نوبل: یکی دو رویداد مهم با شرح کامل، با اولویت نجوم و فضا، مرور کوتاه چند روید… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.