رویدادها، زادروزها و درگذشتهای تاریخ علم در ۲ اکتبر، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز یک داستان تازه به این صفحه اضافه میشود.
گفتهشده در جمعه ۱۰ مهر ۱۴۰۵
۱۶۰۸نجوم و فضا
تلسکوپی که راهی آسمان شد
۴۱۸ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۶۰۸، یوهانس لیپرشی (Johannes Lippershey) اختراع تازهاش، نمونهای اولیه از تلسکوپ شکستی، را به نمایندگان حکومت هلند نشان داد. لیپرشی عدسیسابی بود که عینک میساخت. ماجرا از این مشاهده آغاز شد که اگر دو عدسی با فاصلههای کانونی متفاوت را با فاصله جلوی چشم بگذارند، اشیای دور نزدیکتر به نظر میرسند. او عدسیها را در لولهای جا داد و برای اختراعش درخواست ثبت کرد. دستگاه ابتدا برای کاربرد نظامی توجه برانگیخت؛ اما وقتی گالیله از آن باخبر شد، نمونهای مشابه ساخت و آن را رو به آسمان گرفت.
۱۹۱۷زیست و پزشکی
کشف بخشهای پنهان سلول
۱۰۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۱۷، کریستین دو دوو (Christian de Duve) به دنیا آمد؛ زیستشیمیدانی که بعدها دو بخش مهم سلول، لیزوزوم و پراکسیزوم، را کشف کرد. لیزوزومها به تجزیهٔ مواد زیستی کمک میکنند: از مقابله با باکتریها گرفته تا کنار گذاشتن اجزای فرسودهٔ خود سلول. پراکسیزومها نیز محل فرایندهای سوختوسازیِ مرتبط با پراکسید هیدروژناند. این کشفها تصویری دقیقتر از کارهای درون سلول به دست دادند؛ جایی که هر بخش وظیفهای دارد و تجزیه هم بخشی از ادامهٔ زندگی است. دو دوو برای پژوهشهایش دربارهٔ سازمان و کارکرد سلول، جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی را با دو پژوهشگر دیگر شریک شد.
۱۸۳۶چارلز داروین از سفر کشتی بیگل بازگشت؛ انتشار «خاستگاه گونهها» هنوز ۲۳ سال فاصله داشت.
۱۸۸۶زادروز رابرت جولیوس ترامپلر (Robert Julius Trumpler) است؛ اخترشناسی که نشان داد غبار میانستارهای نور خوشههای دوردست را کمفروغ و سرختر میکند.
۱۹۰۱درست در صدوبیستوپنجمین سالگرد زادروز چارلز استارک دراپر (Charles Stark Draper)، از پیشگام سامانههای هدایت اینرسی یاد میکنیم.
۱۹۲۷سوانت آرنیوس (Svante Arrhenius)، کاشف جدایی الکترولیتها به یونها در محلول، در چنین روزی درگذشت.
۱۹۸۷درگذشت پیتر مداوار (Peter Medawar) است؛ پژوهشگری که کشف تحمل ایمنیِ اکتسابیاش به پیوند بافت و اندام کمک کرد.
چهار قرن در یک نگاه
۲ اکتبر در گذر سدهها
نقطههای رنگی داستانهاییاند که بات گفت، به رنگ رشتهشان؛ نقطههای خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشتهایی که منبعها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.
نجوم و فضافیزیک و شیمیزیست و پزشکیریاضی و فناوریمنبعها
روزهای دیگر سال
هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.