رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

تقویم تاریخ علم

در چنین روزی، ۱۹ اکتبر

امسال ۲۷ مهر

رویدادها، زادروزها و درگذشت‌های تاریخ علم در ۱۹ اکتبر، از کهنه به تازه، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز داستان تازه‌ای به این صفحه اضافه می‌شود.

۱۹۱۰نجوم و فضا · زادروز · ۲۶ مهر ۱۲۸۹

وقتی جرم، پایان ستاره را تغییر می‌دهد

۱۱۶ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۱۰، سوبرامانیان چاندراسکار (Subrahmanyan Chandrasekhar) به دنیا آمد؛ اخترفیزیک‌دانی که نشان داد همهٔ ستاره‌ها نمی‌توانند به یک شکل به پایان برسند. پژوهش او به محدودیتی برای جرم کوتوله‌های سفید رسید: این بازمانده‌های فشرده فقط تا حدی می‌توانند در برابر فروپاشی مقاومت کنند. بنابراین جرم ستاره صرفاً عددی در یک فهرست نیست؛ در تعیین سرنوشتش نقش بنیادی دارد. کارهای نظری چاندراسکار دربارهٔ ساختار و تحول ستاره‌ها، بخشی از تصویر امروزی ما از مراحل پایانی زندگی آن‌ها را ساخت و جایزهٔ نوبل فیزیک را برایش به همراه آورد.

۱۹۳۷فیزیک و شیمی · درگذشت · ۲۷ مهر ۱۳۱۶

اتمی که مرکز کوچکش غافلگیرمان کرد

۸۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۳۷، ارنست رادرفورد (Ernest Rutherford) درگذشت؛ پژوهشگری که راه شناخت درون اتم را عوض کرد. او با همکارانش پراکندگی ذرات آلفا را بررسی کرد و نتیجه به شناسایی هستهٔ اتم انجامید. تصویری تازه شکل گرفت: اتم ساختاری یکنواخت نیست و مرکز کوچکی دارد که باید در توضیح رفتار ذرات حسابش کرد. رادرفورد در مطالعهٔ پرتوزایی و دگرگونی عناصر هم نقش مهمی داشت. جالب اینکه جایزه‌ای که برای این پژوهش‌ها گرفت، نوبل شیمی بود؛ مرز میان فیزیک و شیمی در پژوهش اتم، همیشه مرزی پررنگ و جداکننده نیست.

۱۹۷۳ریاضی و فناوری · رویداد · ۲۷ مهر ۱۳۵۲

ابطال ثبت اختراع انیاک

۵۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۷۳، تصمیم مهمی در سالنامه علوم کامپیوتر گرفته شد. یک قاضی فدرال ایالات متحده تصمیمی را امضا کرد که حق ثبت اختراع رایانه ENIAC را باطل اعلام کرد و در عوض، جان آتاناسوف فیزیکدان را به عنوان مخترع واقعی اولین رایانه دیجیتال الکترونیکی، معروف به رایانه آتاناسوف-بری یا ABC معرفی کرد. این ماشین پیشگامانه که بین سالهای ۱۹۳۷ تا ۱۹۴۲ در دانشگاه ایالتی آیووا توسط آتاناسوف و دانشجوی فارغ التحصیلش کلیفورد بری ساخته شد، مفاهیم حساب باینری، حافظه احیاکننده و مدارهای منطقی را به دنیا معرفی کرد. این ایده‌های پیشگامانه بعداً در طراحی معروف‌تر ENIAC که چندین سال بعد ساخته و ثبت شد، مورد استفاده قرار گرفت. ABC نقطه عطفی در تکامل محاسبات بود و تأثیر آن ۵۰ سال بعد در سال ۲۰۲۳ همچنان محسوس است.

رویدادهای دیگر این روز

  • ۱۸۷۵چارلز ویتستون (Charles Wheatstone)، مروج مدار پل برای اندازه‌گیری دقیق مقاومت الکتریکی، درگذشت.
  • ۱۹۰۹مارگریت پری (Marguerite Perey)، کاشف عنصر فرانسیم و نخستین زن عضو فرهنگستان علوم فرانسه، به دنیا آمد.
  • ۱۹۱۶زادروز ژان دوسه (Jean Dausset)، پژوهشگر سازگاری بافت و عوامل ژنتیکی تنظیم واکنش‌های ایمنی است.

چهار قرن در یک نگاه

۱۹ اکتبر در گذر سده‌ها

نقطه‌های رنگی داستان‌هایی‌اند که بات گفت، به رنگ رشته‌شان؛ نقطه‌های خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشت‌هایی که منبع‌ها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.

۱۶۰۰۱۶۵۰۱۷۰۰۱۷۵۰۱۸۰۰۱۸۵۰۱۹۰۰۱۹۵۰۲۰۰۰گفته‌شده رویدادزادروزدرگذشت1910 — Subrahmanyan Chandrasekhar — Indian-American astronomer and astrophysicist who shared (with William A.Fowler) the 1983 Nobel Prize for Physics for formulating the currently accepted theory on the later evolutionary stages of massive stars (which has led t 1916 — Jean Dausset — French hematologist and immunologist whose studies of the genetic basis of the immunological reaction earned him a share (with George Snell and Baruj Benacerraf) of the 1980 Nobel Prize for Physiology or Medicine. In 1952, he discovered tha 1909 — Marguerite Perey — Marguerite Catherine Perey was a French chemist who identified francium, element 87, the last naturally occurring element to be discovered (7 Jan 1939). She joined the Institut du Radium in 1929 as a technician to be the personal assist 1937 — Sir Ernest Rutherford — (1st Baron Rutherford of Nelson) Sir Ernest Rutherford was a New Zealand-English physicist who laid the groundwork for the development of nuclear physics. He worked under Sir J. J. Thomson at Cambridge University (1895-98). Then he 1875 — Sir Charles Wheatstone — English physicist who popularized the Wheatstone bridge, a device that accurately measured electrical resistance and became widely used in laboratories. He didn't actually invent the “Wheatstone Bridge”. His contemporary, Samuel H ۱۹۱۰ — وقتی جرم، پایان ستاره را تغییر می‌دهد ۱۹۳۷ — اتمی که مرکز کوچکش غافلگیرمان کرد ۱۹۷۳ — ابطال ثبت اختراع انیاک ۱۸۷۵ — چارلز ویتستون (Charles Wheatstone)، مروج مدار پل برای اندازه‌گیری دقیق مقاومت الکتریکی، درگذشت. ۱۹۰۹ — مارگریت پری (Marguerite Perey)، کاشف عنصر فرانسیم و نخستین زن عضو فرهنگستان علوم فرانسه، به دنیا آمد. ۱۹۱۶ — زادروز ژان دوسه (Jean Dausset)، پژوهشگر سازگاری بافت و عوامل ژنتیکی تنظیم واکنش‌های ایمنی است.
نجوم و فضافیزیک و شیمیزیست و پزشکیریاضی و فناوریمنبع‌ها

روزهای دیگر سال

هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.

تقویم علمی هر روز در تلگرام

هر روز در تلگرام

این را هر روز در تلگرام بگیرید

تقویم علمی تاریخ @onthisday_arefi_bot: تاریخ علم در همین روز، از Today in Science History، ویکی‌پدیا، ویکی‌داده، MacTutor و بنیاد نوبل: یکی دو رویداد مهم با شرح کامل، با اولویت نجوم و فضا، مرور کوتاه چند روید… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین